Deneme Süresi Değerlendirme Formu Örneği: Süre Sınırı ve Karar Kaydı

Ne işe yarar?

Birinci işlevi deneme kaydını hukuken geçerli kılmaktır. Deneme süresi, iş sözleşmesine yazılı olarak konulmadıkça hüküm doğurmaz; sözlü mutabakat veya işyeri uygulaması yeterli değildir. Form, deneme süresinin hangi sözleşmeye, hangi tarihler arasında konulduğunu kayda bağlar.

İkinci işlevi kararı ölçülebilir kriterlere dayandırmaktır. "Uyum sağlayamadı" gibi genel ifadeler, fesih sonradan tartışmaya açıldığında tek başına savunma oluşturmaz. Form, işe bilgi, iş kalitesi, öğrenme hızı, devamsızlık ve disiplin, iletişim ve iş güvenliği kurallarına uyum gibi önceden bilinen ölçütlerle puanı yan yana koyar.

Üçüncü işlevi süre bitimini karara bağlamaktır. Deneme süresinin dolması kendiliğinden bir sonuç doğurmaz; ya ilişki aynen devam eder ya da süre içinde fesih iradesi açıklanır. Formdaki sonuç bölümü, devam kararını da fesih kararını da tarihli ve imzalı hâle getirir; kararsız dosya bırakmaz.

Deneme süresi değerlendirme sonuç metni örneği

Köşeli parantezleri kendi verilerinizle doldurun. Puanlamayı işyerinizin ölçeğine göre uyarlayın; her puanın karşısında somut gözlem yazın.

[Şirket Ticaret Unvanı] — Deneme Süresi Değerlendirme Formu

Çalışan: [Ad Soyad] · Sicil No: [.....] · Departman/Unvan: [.....]
Sözleşme tarihi: [gg.aa.yyyy] · Deneme süresi: [gg.aa.yyyy] – [gg.aa.yyyy] ([.....] ay)
Değerlendirme dönemi: [gg.aa.yyyy] – [gg.aa.yyyy] · Değerlendirme tarihi: [gg.aa.yyyy]
Değerlendirici: [Ad Soyad / Unvan] · İkinci görüş: [Ad Soyad / Unvan]

Değerlendirme ölçütleri ([1-5] ölçeği; her puanın yanında somut gözlem):
1. Mesleki bilgi ve işe hâkimiyet: [puan] — [gözlem: hangi işte, hangi tarihte]
2. İş kalitesi ve hata oranı: [puan] — [gözlem]
3. Öğrenme hızı ve geri bildirime açıklık: [puan] — [gözlem]
4. Devam, dakiklik ve disiplin: [puan] — [devamsızlık günü / geç kalma / tutanak atfı]
5. İletişim ve ekip uyumu: [puan] — [gözlem]
6. İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyum: [puan] — [gözlem]

SONUÇ: [ İLİŞKİNİN DEVAMINA / DENEME SÜRESİ İÇİNDE FESHİNE ] karar verilmiştir.
Gerekçe: [bir-iki cümleyle, yukarıdaki ölçütlere atıfla]

Çalışanın görüşü: [.....]

Değerlendirici İmza / Tarih: [.....]
Çalışan İmza / Tarih (tebliğ): [.....]

Hukuki dayanak

• 4857 sayılı İş Kanunu md. 15 — Deneme süresiTaraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda, bunun süresi en çok iki ay olabilir. Ancak deneme süresi toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir. Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. İşçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 15 — Yazılılık şartıDeneme kaydı, iş sözleşmesine konulmak zorundadır; sözleşmede yazılı olmayan deneme süresi ileri sürülemez. Belirsiz süreli sözleşmelerde olduğu gibi belirli süreli sözleşmelerde de deneme kaydı konulabilir; ancak sürenin azami sınırı değişmez.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 18 — İş güvencesi ve kıdem eşiğiİş güvencesi hükümlerinden yararlanmak için en az altı aylık kıdem aranır; deneme süresi içindeki işçi bu kapsamın dışındadır. Buna karşılık deneme süresinde geçen süre kıdeme dahildir; yıllık izin ve kıdem tazminatı hesabında bu dönem de sayılır.
• 5510 sayılı Kanun md. 8 — Sigortalı işe giriş bildirimiSigortalı işe giriş bildiriminin deneme süresinde de verilmesi zorunludur; çalışanı deneme gerekçesiyle sigortasız çalıştırmak hukuka aykırıdır ve idari para cezası doğurur. Deneme süresi, bildirim ve prim yükümlülüğünü ertelemez.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 75 — Özlük dosyasıİşveren çalıştırdığı her işçi için özlük dosyası düzenler. Deneme süresi değerlendirmesi, karar ve dayanak gözlem notları bu dosyanın parçasıdır; fesih sonradan tartışmaya açıldığında ilk istenen belgelerdendir.

Zorunlu alanlar

• İşveren ve çalışan bilgileriTicaret unvanı; çalışanın ad soyadı, T.C. kimlik numarası, sicil numarası, departman ve unvanı. Değerlendirmenin kime ait olduğunda tereddüt bırakılmaz.
• Deneme süresinin dayanağıDeneme kaydını içeren sözleşmenin tarihi ve kararlaştırılan süre (en çok 2 ay; toplu iş sözleşmesi varsa 4 aya kadar). Sözleşmede yazmayan deneme süresi bu forma yazılmakla doğmaz.
• Değerlendirme dönemiDeğerlendirmenin kapsadığı tarih aralığı ve değerlendirme tarihi. Süre dolmadan yapılan ara değerlendirme ile süre sonu değerlendirmesi ayrı ayrı tarihlenir.
• Değerlendirici ve unvanıDeğerlendirmeyi yapan ilk amir ile varsa ikinci görüşü veren yöneticinin adı ve unvanı. Tek kişinin sübjektif kanaatine dayanan formlar, uyuşmazlıkta zayıf kalır.
• Ölçüt bazında puan ve gözlemHer kriter için puan ve bir-iki cümlelik somut gözlem (hangi işte, hangi tarihte, ne oldu). Puansız kanaat de gerekçesiz puan da tek başına yeterli değildir.
• Devamsızlık ve disiplin kaydıDeğerlendirme dönemindeki devamsızlık günleri, geç kalmalar, uyarılar ve tutanaklara atıf. Bu satır, puantaj ve tutanak kayıtlarıyla tutarlı olmalıdır.
• Sonuç kararı (devam veya fesih)Süre sonunda verilen karar açıkça işaretlenir: ilişkinin devamı ya da deneme süresi içinde fesih. Kararsız bırakılan form, sürenin dolduğu hâlde irade açıklanmadığı anlamına gelir.
• Tarafların imzası ve tarihDeğerlendiricinin ve çalışanın imzası ile tarih. Çalışanın imzası, değerlendirmenin kendisine tebliğ edildiğini gösterir; katılmadığı noktalardaki görüşünü yazabileceği bir satır bırakılır.

Opsiyonel alanlar

• Ara değerlendirme notuSüre ortasında yapılan ön değerlendirmenin tarihi ve özeti. Ara uyarı yapılmış olması, süre sonu feshinin hazırlıksız olmadığını gösterir.
• Eğitim ve oryantasyon kaydıDeneme süresinde verilen işbaşı eğitimleri ve oryantasyon adımları. Eğitim verilmeden "öğrenemedi" sonucuna varılan değerlendirmeler, uyuşmazlıkta işveren aleyhine okunur.
• Hedef ve iş planıDönem başında çalışana verilen somut hedefler. Hedefi baştan bilinmeyen çalışanın hedef tutturamaması, ölçülebilir bir başarısızlık sayılmaz.
• Çalışanın görüşüÇalışanın değerlendirmeye ve sonuca ilişkin yazılı görüşü. Görüş alınmadan kapatılan dosya, "savunmam alınmadı" iddiasına açık kalır.
• Fesih hâlinde tebliğ kaydıFesih kararının çalışana hangi tarihte, hangi yolla tebliğ edildiği. Deneme süresi içinde fesih de yazılı yapılır; sözlü fesih ispat edilemez.
• Özlük dosyasına kaldırma kaydıFormun ve eklerinin özlük dosyasına konulduğu tarih ve paraf. Değerlendirme dosyada değilse, denetimde ve davada yok hükmündedir.

Doldurma adımları

Sık yapılan hatalar

• Deneme kaydını sözleşmeye yazmamakSözleşmede yazılı olmayan deneme süresi hüküm doğurmaz. "Herkes biliyordu, uygulamada vardı" savunması geçmez; süre içinde yapılan fesih, normal fesih gibi değerlendirilir ve tazminat yükü doğar.
• İki aylık üst sınırı aşmakToplu iş sözleşmesi yokken 3 aylık deneme kaydı konulamaz; sınırı aşan kısım geçersizdir. Süreyi uzatmak da mümkün değildir: biten deneme süresi yeniden başlatılamaz.
• Sigorta bildirimini deneme sonuna ertelemekDeneme süresi, işe giriş bildirimi ve prim yükümlülüğünü ertelemez. "Denemedeydi, sigortasını sonra yapacaktık" yaklaşımı hem idari para cezası hem de iş kazası hâlinde ağır sorumluluk doğurur.
• Kriterleri dönem sonunda icat etmekDönem başında açıklanmamış ölçütlerle yapılan değerlendirme, keyfî fesih görünümü verir. Hedef ve beklenti ilk gün yazıya dökülmezse, dönem sonu puanı savunulamaz.
• Kararı süre dolduktan sonra açıklamakDeneme süresi içinde fesih kolaylığı, süresi içinde kullanılan bir haktır. Süre dolduktan sonra açıklanan fesih normal fesih rejimine girer; ihbar ve kıdem koşulları o rejime göre değerlendirilir.
• Feshi sözlü yapmakDeneme süresi içinde de fesih yazılı yapılmalıdır. Sözlü fesihte fesih tarihi ve iradesi ispatlanamaz; çalışan "ben ayrılmadım, çıkarıldım" veya tersi iddiayla uyuşmazlığı kendi lehine çevirir.
• Değerlendirmeyi dosyalamamakYapılıp dosyaya konulmayan değerlendirme, hukuk önünde yapılmamış sayılır. Deneme süresi feshi tartışmaya açıldığında mahkemenin baktığı ilk belge, özlük dosyasındaki değerlendirme ve tebliğ kayıtlarıdır.