Fazla Çalışma Yıllık Onay Formu: Onay Nasıl Yenilenir ve Takip Edilir?

Fazla çalışma, çalışanın onayına bağlıdır. Onayın bir kez alınıp dosyaya konması çoğu işyerinde yeterli görülür; oysa fazla çalışmanın yıllık 270 saatlik sınırı takvim yılı üzerinden takip edilir, ekipler yıl içinde değişir ve verilen onay otuz gün önceden yazılı bildirimle geri alınabilir. Bu üç nedenle uygulamada onay yıl bazında yenilenir. Bu sayfa, mevcut fazla mesai muvafakat formunun ilk onayı almaya odaklanan hâlinden farklı olarak yenileme çevrimine odaklanır: yıl başında hangi çalışanın onayı yenilenecek, kim onay vermedi, kim onaydan döndü, yıl içinde işe girenden ne zaman onay alınacak ve önceki yıldan devreden serbest zaman bakiyesi ne olacak. Aşağıda formun alanları, yenileme takip çizelgesi, kopyalanabilir örnek metin ve en sık yapılan hatalar var.

Ne işe yarar?

Birinci işlevi onayın güncel ve kişiselleştirilmiş olduğunu göstermektir. Yıllar önce imzalanmış, dönemi belirtilmemiş bir onay metni, çalışma koşulları ve ekip değiştikçe hem güncelliğini hem de ikna ediciliğini yitirir. Dönemi açıkça yazılmış bir yenileme, onayın hangi yıl için ve hangi koşullarla verildiğini tereddütsüz gösterir.

İkinci işlevi yıllık sınırı takip edilebilir kılmaktır. Fazla çalışma süresinin toplamı yılda 270 saati geçemez ve bu sınır işyerine değil çalışanın şahsına ilişkindir. Yenileme formuna önceki yılın gerçekleşen saat toplamı yazıldığında, yeni yılın sayacı sıfırdan başlatılır ve tavana yaklaşan çalışanlar planlama aşamasında görünür.

Üçüncü işlevi kapsamı yönetmektir. Onay vermeyen, onayından dönen, yıl içinde işe giren ve mevzuat gereği fazla çalışma yaptırılamayacak çalışanlar aynı çizelgede izlenir. Böylece vardiya planlaması yapılırken kimin fazla çalışma öngören bir satıra yazılamayacağı, planı kuran yöneticinin önünde durur.

Fazla çalışma yıllık onay (yenileme) formu örneği

Köşeli parantezleri doldurun. Form her çalışan için ayrı düzenlenir; ekteki çizelge ise işyeri genelinde yenileme durumunu izlemek içindir.

[Şirket Ticaret Unvanı]
FAZLA ÇALIŞMA YILLIK ONAY (YENİLEME) FORMU — [2027] YILI
Belge tarihi: [gg.aa.yyyy]   Yerine geçtiği onay: [gg.aa.yyyy] / [2026]

1) ÇALIŞAN
Ad Soyad: [.....]   Sicil: [XKMT-001]   Departman / Unvan: [.....]
Haftalık sözleşmesel çalışma süresi: [45] saat
Kapsam dışı mı? [ ] Hayır  [ ] Evet — neden: [.....] (yenileme yapılmaz)

2) ONAY BEYANI
[2027] takvim yılı boyunca, işin gereği doğduğunda 4857 sayılı İş Kanunu
md. 41 kapsamında fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yapmayı kabul
ediyorum. Aşağıdaki hususlar tarafıma bildirilmiştir:
- Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saati geçemez.
- Günlük çalışma süresi her ne şekilde olursa olsun 11 saati aşamaz.
- Bu onayı, 30 gün önceden yazılı bildirimde bulunmak kaydıyla geri
  alabilirim; onay vermemek veya geri almak disiplin gerekçesi değildir.

3) KARŞILIK TERCİHİ (yalnızca biri işaretlenir)
[ ] Zamlı ücret — fazla çalışmada %50, fazla sürelerle çalışmada %25.
[ ] Serbest zaman — fazla çalıştığım her saat için 1 saat 30 dakika, fazla
    sürelerle çalıştığım her saat için 1 saat 15 dakika; altı ay içinde,
    çalışma süreleri içinde ve ücretimde kesinti olmadan kullanılır.

4) ÖNCEKİ DÖNEM DEVRİ
[2026] yılında gerçekleşen fazla çalışma: [.....] saat / 270 saat
Kullanılmamış serbest zaman: [.....] saat — son kullanım: [gg.aa.yyyy]
Not: 270 saatlik sınır yıl bazlıdır ve devretmez; serbest zaman bakiyesi
hak edildiği tarihten itibaren altı aylık süreye tabidir.

Çalışan — Ad Soyad: [.....]  Tarih: [gg.aa.yyyy]  İmza: ..............
İşveren / Vekili — Ad Soyad / Unvan: [.....]  Tarih: [gg.aa.yyyy]  İmza:

EK-1  YENİLEME TAKİP ÇİZELGESİ ([2027] yılı)
Sicil      Önceki onay   Yenileme      Karşılık   Durum
[XKMT-001] [gg.aa.yyyy]  [gg.aa.yyyy]  ücret      Yenilendi
[XKMT-002] [gg.aa.yyyy]  —             —          Onay vermedi
[XKMT-003] [gg.aa.yyyy]  —             —          Onaydan döndü
           bildirim [gg.aa.yyyy] · geçerlilik [gg.aa.yyyy]
[XKMT-004] —             [gg.aa.yyyy]  serbest    Yıl içinde katıldı
[XKMT-005] —             —             —          Kapsam dışı
Kapsam dışı gruplar: günde en çok 7,5 saat çalışılabilen işler · gece
sayılan dönemde yürütülen işler · yer ve su altı işleri · 18 yaş altı ·
sağlığı elvermediği raporla belgelenenler · gebe, yeni doğum yapmış ve
emziren çalışanlar · kısmi süreli çalışanlar.

EK-2  ONAYDAN DÖNME BİLDİRİMİ (çalışan doldurur)
[Şirket Ticaret Unvanı] İnsan Kaynakları Birimine,
[gg.aa.yyyy] tarihli fazla çalışma onayımı geri aldığımı bildiririm. Bu
bildirimin tarafınıza ulaştığı tarihten itibaren otuz gün sonra fazla
çalışma ve fazla sürelerle çalışma yapmayacağım.
Ad Soyad: [.....]  Sicil: [.....]  Tarih: [gg.aa.yyyy]  İmza: ..........
Teslim alan: [.....]  Tarih: [gg.aa.yyyy]  Geçerlilik: [gg.aa.yyyy]

Yenileme yerine sözleşmedeki onaya güvenilebilir mi?

Hukuken güvenilebilir: yürürlükteki düzenleme, onayın iş sözleşmesinin yapılması sırasında ya da fazla çalışma ihtiyacı ortaya çıktığında alınmasını ve özlük dosyasında saklanmasını öngörür; her yıl başında yenileme zorunluluğu metinden çıkarılmıştır. Buna karşılık uygulamada yenilemenin üç somut faydası vardır. Birincisi ispattır: yıllar önce imzalanmış, dönemi belirtilmemiş bir hükmün, çalışma koşulları değiştikten sonra da bilgilendirilmiş bir onay oluşturduğu tartışmaya açıktır. İkincisi sınırın takibidir: 270 saatlik tavan kişi bazında ve yıl bazında izlenir, yenileme formu bu sayacın sıfırlandığı doğal duraktır. Üçüncüsü kapsamın güncellenmesidir: gebelik, sağlık raporu, kısmi süreliye geçiş veya gece postasına atanma gibi değişiklikler çalışanı fazla çalışma yaptırılamayacak gruba sokabilir ve bu ancak yıllık bir gözden geçirmede fark edilir. Kararınız sözleşmedeki hükümle yetinmek yönündeyse, en azından yılda bir kez kapsam kontrolü yapın ve gerçekleşen saatleri kişi bazında raporlayın; yenileme formunu kullanmıyorsanız bu iki işi başka bir belgeye bağlamanız gerekir.

Hukuki dayanak

  • 4857 sayılı İş Kanunu md. 41 — Fazla çalışma, sınır ve onayHaftalık kırkbeş saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her saat için normal saat ücretinin yüzde elli yükseltilmiş hâli ödenir. Haftalık çalışma süresi sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlenmişse, bu süre ile kırkbeş saat arasındaki çalışma fazla sürelerle çalışmadır ve yüzde yirmibeş zamlı ödenir. Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz. Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırmak için işçinin onayının alınması gerekir.
  • 4857 sayılı İş Kanunu md. 41 — Serbest zaman seçeneğiFazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir. İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır. Tercih çalışana aittir; yenileme sırasında bu tercihin de teyit edilmesi gerekir.
  • Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği — Onayın alınması ve saklanmasıFazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırmak için işçinin yazılı onayının alınması gerekir. Zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda yapılan fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için bu onay aranmaz. Yönetmeliğin ilk hâlinde onayın her yıl başında işçilerden alınacağı yazılıydı; sonradan yapılan değişiklikle bu ibare metinden çıkarılmış ve onayın iş sözleşmesinin yapılması sırasında ya da fazla çalışma ihtiyacı ortaya çıktığında alınarak işçi özlük dosyasında saklanacağı düzenlenmiştir. Yıllık yenileme bu nedenle bir zorunluluk değil, ihtiyatlı bir uygulamadır.
  • Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği — Onaydan dönme ve kayıtİşçi, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma onayını otuz gün önceden işverene yazılı olarak bildirimde bulunmak kaydıyla geri alabilir. İşveren, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırdığı işçilerin bu çalışma saatlerini gösteren bir belge düzenlemek, imzalı bir nüshasını işçinin özlük dosyasında saklamak zorundadır. Yıllık sınırın kişi bazında izlenmesi de bu kayıtla mümkün olur.
  • Fazla çalışma yaptırılamayacak hâllerSağlık kuralları bakımından günde en çok yedibuçuk saat ve daha az çalışılması gereken işlerde, gece sayılan gün döneminde yürütülen işlerde ve maden ocakları ile kablo döşemesi, kanalizasyon, tünel inşaatı gibi işlerin yer ve su altında yapılanlarında fazla çalışma yaptırılamaz. Onsekiz yaşını doldurmamış işçiler, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile önceden veya sonradan fazla çalışmayı kabul etmiş olsalar bile sağlıklarının elvermediği işyeri hekiminin veya Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı hekiminin raporuyla belgelenen işçiler, gebe, yeni doğum yapmış ve çocuk emziren işçiler ile kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçilere fazla çalışma yaptırılamaz.
  • 4857 sayılı İş Kanunu md. 42 ve md. 43 — Zorunlu ve olağanüstü hâllerGerek bir arıza sırasında, gerek bir arızanın mümkün görülmesi hâlinde yahut makineler veya araç ve gereç için hemen yapılması gerekli acele işlerde veya zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkmasında, işyerinin normal çalışmasını sağlayacak dereceyi aşmamak koşulu ile işçilerin hepsi veya bir kısmına fazla çalışma yaptırılabilir. Seferberlik sırasında ve bu süreyi aşmamak şartıyla ülke savunmasının gereklerini karşılayan işyerlerinde de fazla çalışmaya izin verilebilir. Bu hâllerde onay aranmaz; ancak yapılan çalışmaların kaydı tutulur ve karşılığı ödenir.
  • 4857 sayılı İş Kanunu md. 63 — Günlük tavanGünlük çalışma süresi her ne şekilde olursa olsun onbir saati aşamaz. Onay alınmış olması bu tavanı ortadan kaldırmaz; fazla çalışma planlanırken günlük sınır, haftalık sınırdan bağımsız olarak ayrıca kontrol edilir.
  • 4857 sayılı İş Kanunu md. 75 — Özlük dosyasıİşveren çalıştırdığı her işçi için bir özlük dosyası düzenler ve bu Kanun ve diğer kanunlar uyarınca düzenlemek zorunda olduğu her türlü belge ve kayıtları saklamak zorundadır. Onay formu, yenileme kaydı ve onaydan dönme bildirimi bu dosyanın parçasıdır; ayrıca yıl sonunda arşivlenmesi değil, güncel hâliyle erişilebilir olması beklenir.

Zorunlu alanlar

  • Onay yılı ve geçerlilik dönemiYenilenen onayın hangi takvim yılını kapsadığı. "Süresiz geçerlidir" ifadesi yerine dönem yazmak, onayın ne zaman ve hangi koşullarla verildiğini tereddütsüz gösterir.
  • Önceki onayın tarihiYenilenen onayın hangi belgenin yerine geçtiği. Bu alan, dosyada birden fazla onay bulunduğunda hangisinin yürürlükte olduğu tartışmasını kapatır.
  • Çalışan bilgileriAd soyad, sicil numarası, departman ve unvan. Toplu imza listeleri yerine kişiselleştirilmiş form kullanmak, onayın bilgilendirilmiş biçimde verildiğini gösterir.
  • Haftalık sözleşmesel çalışma süresiSözleşmede kararlaştırılan haftalık süre. Bu süre 45 saatin altındaysa, süre ile 45 saat arasındaki çalışma fazla sürelerle çalışmadır ve farklı oranla ödenir; onay metninde iki kavram ayrı ayrı anılmalıdır.
  • Onay beyanıÇalışanın ilgili yıl için fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yapmayı kabul ettiğine dair beyanı. Beyanın işveren tarafından değil çalışan tarafından imzalanan bir metin olduğu açık olmalıdır.
  • Yasal sınırların bilgilendirmesiYıllık 270 saatlik sınırın, günlük 11 saatlik tavanın ve onayın 30 gün önceden yazılı bildirimle geri alınabileceğinin forma yazılması. Bu bilgilendirme, onayın bilinçli verildiğini gösterir.
  • Karşılık tercihiZamlı ücret mi, serbest zaman mı tercih edildiği. Tercih çalışana aittir ve her yenilemede yeniden sorulmalıdır; serbest zaman seçilirse her bir saat fazla çalışma için bir saat otuz dakika hesaplanır.
  • Önceki yılda gerçekleşen fazla çalışma toplamıKapanan yılda kullanılan saat sayısı. Yeni yılın sayacının sıfırdan başladığını ve tavanın devretmediğini gösterir; ayrıca tavana yaklaşan çalışanları görünür kılar.
  • Devreden serbest zaman bakiyesiZamlı ücret yerine serbest zaman tercih edilmişse hak edilen ve henüz kullanılmayan süre ile son kullanım tarihi. Serbest zaman altı ay içinde kullandırılır; bu süre takvim yılı sınırını aşabilir.
  • Kapsam dışı olma durumuÇalışanın mevzuat gereği fazla çalışma yaptırılamayacak gruplardan birinde olup olmadığı. Bu alan işaretlenmişse yenileme yapılmaz ve çalışan planlamada fazla çalışma öngören satırlara yazılmaz.
  • Tarih ve ıslak imzaÇalışanın ve işveren yetkilisinin adı, unvanı, tarihi ve imzası. Onayın tarihi, hangi tarihten itibaren geçerli olduğunu belirler; imzasız form onay yerine geçmez.
  • Yenileme takip çizelgesiİşyeri genelinde kimin onayının yenilendiğini, kimin onay vermediğini, kimin onaydan döndüğünü ve kimin kapsam dışı olduğunu gösteren liste. Vardiya planı yapılırken bakılacak tek kaynak bu çizelgedir.

Opsiyonel alanlar

  • Öngörülen fazla çalışma dönemleriYoğunluğun beklendiği aylar veya projeler. Çalışanın neye onay verdiğini somutlaştırır ve planlamayı kolaylaştırır; taahhüt niteliği taşımaz.
  • Bilgilendirme ekiAra dinlenme, gece çalışması sınırı, hafta tatili ve posta değişiminde on bir saatlik dinlenme kurallarını özetleyen kısa metin. Onayın bilgilendirilmiş olduğunu güçlendirir.
  • Serbest zaman kullanım usulüSerbest zamanın nasıl talep edileceği ve planlanacağı. Kanuni süre altı aydır; usulü yazılmayan işyerlerinde bakiye kullanılmadan süresi dolar.
  • Yıl içi ara yenileme kaydıYıl ortasında işe giren, departman değiştiren veya sözleşmesel çalışma süresi değişen çalışanlar için alınan ek onayın tarihi. Yenileme çevrimini yıl başına sıkıştırmayan işyerlerinde bu alan zorunlu hâle gelir.
  • Onaydan dönme bildirimi bölümüÇalışanın onayını geri almak istemesi hâlinde dolduracağı, otuz günlük bildirim süresini ve geçerlilik tarihini gösteren alan. Ayrı bir dilekçe aramak yerine forma eklemek, sürecin kayıtsız yürümesini önler.
  • Kümülatif saat takip tablosuAy ay gerçekleşen fazla çalışma ve yıl toplamı. Tavana yaklaşıldığında planlamanın değiştirilmesi gerektiğini önceden gösterir.

Doldurma adımları

1
Yenileme takvimini yıl başına bağlayın

Yıllık 270 saatlik sınır yıl bazlı izlendiği için yenilemeyi de yıl başına sabitleyin. Takvimi İK ve bordro kapanış rutinine bağlayın; "gerektiğinde alırız" yaklaşımı, ihtiyaç doğduğunda geriye dönük imza toplamaya dönüşür.

2
Önce kapsam dışı çalışanları ayıklayın

Fazla çalışma yaptırılamayacak gruplardaki çalışanları listeden çıkarın: sağlık kuralları bakımından günde en çok yedi buçuk saat çalışılabilen işlerde çalışanlar, gece sayılan dönemde yürütülen işler, yer ve su altı işleri, 18 yaşını doldurmamış çalışanlar, sağlığının elvermediği raporla belgelenenler, gebe, yeni doğum yapmış ve emziren çalışanlar ile kısmi süreli çalışanlar. Bu kişilerden onay alınması, yasağı geçerli hâle getirmez.

3
Onayı kişiselleştirilmiş formla alın

Tek sayfaya herkesin imza attığı listeler yerine her çalışan için ayrı form kullanın. Formda çalışanın sözleşmesel haftalık süresi ve karşılık tercihi yer almalıdır; iki çalışanın koşulları farklıysa aynı metin ikisi için de bilgilendirilmiş onay üretmez.

4
Sınırları formda anın

Yıllık 270 saati, günlük 11 saatlik tavanı ve onayın otuz gün önceden yazılı bildirimle geri alınabileceğini metne yazın. Bu üç bilgi, onayın bilinçli verildiğini gösterdiği gibi planlama yapan yöneticinin de önüne konmuş olur.

5
Karşılık tercihini her yıl yeniden sorun

Zamlı ücret ile serbest zaman arasındaki tercih çalışana aittir ve yıllar içinde değişebilir. Serbest zaman seçilirse her bir saat fazla çalışma için bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalışmada bir saat on beş dakika hesaplanır ve altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücrette kesinti olmadan kullandırılır.

6
Önceki yılın toplamını ve devreden bakiyeyi yazın

Kapanan yılda gerçekleşen fazla çalışma toplamını forma işleyin ve yeni yılın sayacını sıfırdan başlatın: 270 saatlik sınır devretmez. Buna karşılık kullanılmamış serbest zaman bakiyesi, hak edildiği tarihten itibaren altı aylık süreye tabidir ve yıl sınırını aşabilir; son kullanım tarihini forma yazın.

7
Yıl içinde işe girenleri çevrime dahil edin

Onay, iş sözleşmesinin yapılması sırasında ya da fazla çalışma ihtiyacı ortaya çıktığında alınır. Yıl ortasında işe giren çalışandan onayı işe giriş evrakıyla birlikte alın ve yenileme çizelgesine "yıl içinde katıldı" notuyla ekleyin; bir sonraki yıl başında bu kişi de genel yenilemeye girer.

8
Onay vermeyeni ve onaydan döneni çizelgeden çıkarın

Onay vermemek ya da verilen onaydan usulüne uygun biçimde dönmek disiplin gerekçesi değildir. Bildirimi aldığınız tarihi ve otuz günün dolduğu tarihi çizelgeye yazın; bu tarihten sonra ilgili çalışanı fazla çalışma öngören hiçbir satıra yazmayın.

9
Kümülatif saati ay ay izleyin

Onay tavanı ortadan kaldırmaz. Yıl başından itibaren biriken saati puantajdan okuyup çizelgeye işleyin; tavana yaklaşan çalışanlarda planlamayı değiştirin. Sınır işyerine değil çalışanın şahsına ilişkindir, bu yüzden takip kişi bazında yapılır.

10
Formu özlük dosyasına koyun ve kayıtla eşleştirin

Onay formu, yenileme kaydı ve onaydan dönme bildirimi özlük dosyasında saklanır. Onayın karşılığında yapılan fazla çalışmanın saatlerini gösteren belgeyi de düzenleyin: onay tek başına yetmez, fazla çalışmanın kayda geçmesi ve ücret hesap pusulasında ayrı satır olarak görünmesi gerekir.

Sık yapılan hatalar

  • Onayı ömür boyu geçerli saymakİşe girişte alınan bir onay dosyada dursa bile, çalışanın koşulları değişmiş olabilir: gece postasına atanmış, kısmi süreliye geçmiş, sağlık raporu almış ya da onayını geri almış olabilir. Yılda bir kez yapılan kapsam kontrolü olmadan bu değişiklikler yalnızca bir uyuşmazlık çıktığında fark edilir.
  • Yenilemeyi kanuni zorunluluk gibi sunmakYürürlükteki düzenlemede onayın her yıl başında yenilenmesi zorunlu tutulmamıştır. Yenilemeyi "kanun böyle istiyor" diye anlatmak, çalışan tarafından doğrulandığında belgenin bütününe duyulan güveni sarsar. Doğru çerçeve şudur: yenileme ispatı güçlendiren ve yıllık sınırın takibini kolaylaştıran bir uygulamadır.
  • Toplu imza listesiyle onay toplamakTek sayfaya sıralanmış isimlerin altına atılan imzalar, hangi çalışanın hangi koşullara onay verdiğini göstermez. Sözleşmesel haftalık süresi 40 saat olan bir çalışan ile 45 saat olan çalışanın onayı aynı metinle alınamaz; karşılık tercihi de kişiye özeldir.
  • Onayı geriye dönük imzalatmakFazla çalışma yapıldıktan sonra toplu olarak imzalatılan formlar, onayın önceden alınmadığını gösterir ve belgenin ispat değerini zayıflatır. Yenilemeyi yıl başına sabitleyin; yıl içinde işe girenden onayı işe giriş evrakıyla birlikte alın.
  • 270 saatlik sayacı devretmek veya sıfırlamayı unutmakSınır yıl bazlıdır ve kullanılmayan saatler ertesi yıla devretmez; buna karşılık yeni yılın sayacı da sıfırdan başlar. Sayacı yıl boyunca hiç izlemeyen işyerlerinde tavanın aşıldığı, ancak yıl kapandıktan sonra fark edilir ve o noktada düzeltilebilir bir şey kalmaz.
  • Serbest zaman bakiyesini yıl sonunda silmekSerbest zaman, hak edildiği tarihten itibaren altı ay içinde kullanılır; bu süre takvim yılı sınırını aşabilir. Aralık ayında "yıl kapandı" diyerek bakiyeyi silmek, hak edilmiş bir karşılığın ortadan kaldırılması anlamına gelir. Devreden bakiyeyi yenileme formuna son kullanım tarihiyle birlikte yazın.
  • Onay vermeyeni çizelgeden çıkarmamakOnay vermemek disiplin gerekçesi değildir; bunun tek sonucu, o çalışanın fazla çalışma öngören satırlara yazılmamasıdır. Onay listesi ile vardiya planı ayrı yerlerde tutulduğunda, onay vermemiş çalışan planlamada gözden kaçar ve fazla çalışma fiilen yaptırılır.
  • Onaydan dönme bildirimini kayıtsız almakÇalışan onayını otuz gün önceden yazılı bildirimle geri alabilir. Bildirimin sözlü alınması ya da teslim tarihinin yazılmaması, otuz günün ne zaman dolduğunu belirsiz bırakır ve iki taraf için de çözülmesi güç bir tartışma yaratır.
  • Kapsam dışı çalışanlardan onay almakSağlık kuralları bakımından günde en çok yedi buçuk saat çalışılan işlerde, gece sayılan dönemde yürütülen işlerde, yer ve su altı işlerinde, 18 yaşını doldurmamış çalışanlarda, gebe, yeni doğum yapmış ve emziren çalışanlarda ve kısmi süreli çalışanlarda fazla çalışma yaptırılamaz. Alınan onay bu yasağı geçerli hâle getirmez; yalnızca yasağın bilinerek aşıldığını belgeler.
  • Onayı ücret veya prim şartına bağlamakYenilemeyi zam, prim veya vardiya tercihi gibi bir karşılığa bağlamak, onayın özgür iradeyle verildiği yönündeki savunmayı zayıflatır. Onay bir taahhüt pazarlığı değil, kanunun aradığı bir rızadır; verilmediğinde yapılacak tek şey planlamayı değiştirmektir.

Onay, saat ve bordro aynı kayıtta dursun

empuno'da fazla çalışma onayı çalışanın dijital özlük dosyasında tutulur, gerçekleşen saatler puantajdan kişi bazında birikir ve bordroda ayrı satır olarak görünür; yıllık sayacı elle tutmanız gerekmez.

Vardiya ve Puantaj Modülünü İnceleyin →

Sık Sorulan Sorular

Fazla çalışma onayı her yıl yenilenmek zorunda mı?
Hayır, yürürlükteki düzenlemede böyle bir zorunluluk yoktur. Yönetmeliğin ilk hâlinde onayın her yıl başında alınacağı yazıyordu; sonradan yapılan değişiklikle bu ibare metinden çıkarılmış ve onayın iş sözleşmesinin yapılması sırasında ya da fazla çalışma ihtiyacı ortaya çıktığında alınarak özlük dosyasında saklanacağı düzenlenmiştir. Buna rağmen birçok işyeri onayı yıl bazında yeniler; çünkü 270 saatlik sınır kişi bazında ve yıl bazında izlenir, ekipler değişir ve dönemi yazılı bir onay ispat bakımından daha güçlüdür.
Bu form, fazla mesai muvafakat formundan farklı mı?
Evet, ikisi aynı sürecin farklı anlarına hizmet eder. Fazla mesai muvafakat formu onayın ilk kez alınmasına odaklanır: onayın kapsamı, karşılık tercihi ve yasal sınırların bilgilendirmesi oradadır. Bu sayfadaki yıllık onay formu ise yenileme çevrimini yönetir: önceki onayın yerine geçme kaydı, kapanan yılın gerçekleşen saat toplamı, devreden serbest zaman bakiyesi, işyeri geneli yenileme takip çizelgesi ve onaydan dönme bildirimi burada bulunur. İlk onayı almak için muvafakat formunu, yıl başındaki toplu gözden geçirme için bu formu kullanın.
İş sözleşmesinde fazla çalışma hükmü varsa ayrıca form gerekir mi?
Hukuken sözleşmedeki hüküm onay yerine geçebilir; yürürlükteki düzenleme onayın sözleşmenin yapılması sırasında alınabileceğini açıkça söyler. Ancak sözleşme imzalandıktan sonra çalışanın durumu değişebilir: gece postasına atanabilir, kısmi süreliye geçebilir, gebelik ya da sağlık raporu nedeniyle fazla çalışma yaptırılamayacak gruba girebilir veya onayını geri alabilir. Yıllık bir gözden geçirme, bu değişiklikleri yakalayan tek düzenli duraktır.
Çalışan onayını geri alabilir mi?
Evet. Çalışan, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma onayını otuz gün önceden işverene yazılı olarak bildirimde bulunmak kaydıyla geri alabilir. Bildirimin teslim tarihini kayda geçirin ve otuz günün dolduğu tarihi yenileme çizelgesine yazın; bu tarihten sonra çalışanı fazla çalışma öngören planlara dahil etmeyin. Onayı geri almak disiplin gerekçesi değildir.
270 saatlik sınır takvim yılı üzerinden mi hesaplanır?
Kanun "bir yılda ikiyüzyetmiş saat" der; uygulamada bu süre takvim yılı esas alınarak izlenir ve yenileme takvimi de buna göre kurulur. İki nokta önemlidir: sınır işyerine değil çalışanın şahsına ilişkindir, yani kişi bazında takip edilir; ve kullanılmayan saatler ertesi yıla devretmez. Hangi başlangıç tarihini esas aldığınızı formda yazın ki kümülatif sayaç ile bordro dönemleri birbirine karışmasın.
Yıl içinde işe giren çalışandan ne zaman onay alınır?
Onay, iş sözleşmesinin yapılması sırasında ya da fazla çalışma ihtiyacı ortaya çıktığında alınır. Pratikte en sağlam yol, onayı işe giriş evrak setinin içine koymak ve yenileme çizelgesine "yıl içinde katıldı" notuyla eklemektir. Bu çalışan, bir sonraki yıl başında genel yenilemeye dahil olur.
Onay vermeyen çalışana yaptırım uygulanabilir mi?
Hayır. Fazla çalışma çalışanın onayına bağlıdır; onay vermemek ya da verilen onaydan usulüne uygun biçimde dönmek disiplin gerekçesi oluşturmaz, performans değerlendirmesine olumsuz yansıtılması da savunulabilir değildir. Sonuç yalnızca planlamaya ilişkindir: o çalışan fazla çalışma öngören satırlara yazılmaz. Zorunlu ve olağanüstü hâllere ilişkin özel hükümler saklıdır.
Zorunlu veya olağanüstü hâllerde de onay aranır mı?
Hayır. Bir arıza sırasında, arızanın mümkün görülmesi hâlinde veya makineler ile araç ve gereç için hemen yapılması gerekli acele işlerde ya da zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkmasında, işyerinin normal çalışmasını sağlayacak dereceyi aşmamak koşuluyla fazla çalışma yaptırılabilir (md. 42). Seferberlik hâline ilişkin özel hüküm de saklıdır (md. 43). Bu hâllerde onay aranmaz; ancak yapılan çalışmanın kaydı tutulur ve karşılığı ödenir. Bu istisnayı rutin yoğunluk için kullanmak, denetimde savunulamaz.
Serbest zaman tercihi yenilemede yeniden sorulmalı mı?
Sorulması gerekir; tercih çalışana aittir ve yıllar içinde değişebilir. Serbest zaman seçilirse fazla çalışılan her saat için bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalışılan her saat için bir saat on beş dakika hesaplanır; çalışan hak ettiği serbest zamanı altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücretinde kesinti olmadan kullanır. Yenileme formunda devreden bakiyeyi ve son kullanım tarihini de gösterin, çünkü altı aylık süre takvim yılı sınırını aşabilir.

Bu form örnektir. Yürürlükteki düzenlemede fazla çalışma onayının her yıl başında yenilenmesi zorunlu tutulmamıştır; onay, iş sözleşmesinin yapılması sırasında ya da fazla çalışma ihtiyacı ortaya çıktığında alınır ve özlük dosyasında saklanır. Yıllık yenileme, kanunun aradığı bir şekil şartı değil, ispatı güçlendiren ve 270 saatlik yıllık sınırın takibini kolaylaştıran ihtiyatlı bir uygulamadır. Çalışan, onayını otuz gün önceden yazılı bildirimde bulunmak kaydıyla geri alabilir; yenilememek veya geri almak disiplin gerekçesi değildir.

Bu sayfadaki şablonlar genel bilgilendirme amaçlı örnek belgelerdir; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her işyerinin koşulları farklıdır: formları kullanmadan önce şirketinize uyarlayın, güncel mevzuatı kontrol edin ve tereddüt ettiğiniz konularda bir iş hukuku uzmanına danışın. Şablonların kullanımından doğabilecek sonuçlardan empuno sorumlu tutulamaz.