Prim Ödeme Tablosu Örneği: Kriter Baştan Yazılmazsa Prim Tartışması Kaçınılmazdır

Ne işe yarar?

Birinci işlevi kriteri önceden yazılı hâle getirmektir. Hangi primin hangi hedef, performans veya kârlılık ölçütüyle kazanıldığı, ölçüm yöntemi ve dönemiyle birlikte yazılır; "başarılı olana prim" biçimindeki genel vaatler yerine ölçülebilir eşikler konur.

İkinci işlevi hakedişi takvime bağlamaktır. Prim hangi dönemin sonunda, hangi ödeme günüyle birlikte ödenir; işten ayrılan, ücretsiz izne çıkan veya dönemi eksik çalışanın primi nasıl oranlanır — tablo bu soruların cevabını ödeme gününden önce verir.

Üçüncü işlevi bordro ile SGK bildirimini birbirine bağlamaktır. Tabloda belirtilen bordro satırı ve prime esas kazanç kaydı, ay sonunda pusula ile bildirgenin aynı dili konuşmasını sağlar; satır uyuşmazlığı bordro çıkmadan yakalanır.

Prim ödeme tablosu metin örneği

Köşeli parantezleri kendi verilerinizle doldurun. Her prim türü ayrı satırda yazılır; oran kademeliyse her eşik ayrı satır olur.

[Şirket Ticaret Unvanı] İnsan Kaynakları Departmanına

PRİM ÖDEME TABLOSU — [2026 yılı 3. çeyrek]

Prim türü: [aylık satış hedef primi] / Ölçüm: [satış raporu, her ayın son iş günü]
Kriter: [bireysel satış hedefinin en az %100 tamamlanması]
Kademe: [%100–%119 arası aylık brüt ücretin %10’u; %120 ve üzeri %20’si]
Dönem: [Temmuz–Eylül] / Ödeme: [Ekim ayı bordrosuyla]
Eksik çalışma: [ücretsiz izin ve rapor günleri orantılı düşülür; dönem içinde ayrılanlara kıstelyevm uygulanır]
Bordro satırı: [performans primi satırı — normal ücretten ayrı]

Prim türü: [bayram ikramiyesi] / Kriter: [ödeme günü itibarıyla çalışıyor olmak]
Tutar: [..... TL] / Dönem: [Ramazan / Kurban bayramı] / Ödeme: [bayram öncesi bordro]

Onaylayan yönetici: [ad soyad / unvan]   Tarih: [gg.aa.yyyy]   İmza:
Bordro teyidi: prim satırı [ ] ayrı gösterildi, SGK kazancına [ ] eklendi / kontrol eden: [.....]

Hukuki dayanak

• 4857 sayılı İş Kanunu md. 32 — Ücretin kapsamıPrim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak, kanuni anlamda ücret sayılır. Tabloya yazılan her prim kalemi bu nedenle ücretin parçasıdır; ödenmemesi veya eksik ödenmesi ücret alacağı doğurur.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 37 — Ücret hesap pusulasıÜcret hesabını gösteren pusulada asıl ücrete yapılan her çeşit ekleme ayrı ayrı gösterilir. Prim ödemesi normal ücrete gömülmez, pusulada ayrı satırda yer alır; tablodaki bordro satırı kaydı bu ayrımın taahhüdüdür.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 22 — Çalışma koşullarında değişiklikPrim koşullarını daraltmak veya kaldırmak, çalışma koşullarında esaslı değişiklik sayılır; çalışana yazılı bildirim ve altı iş günü içinde yazılı kabul gerekir. Tabloya yazılan kriter, işverenin tek taraflı değiştiremeyeceği bir taahhüttür.
• 5510 sayılı Kanun — Prime esas kazançPrim ve ikramiye gibi nakdi ödemeler prime esas kazanca dahildir. Tabloda belirtilen prim tutarı, ilgili ayın SGK bildiriminde kazanç toplamına eklenir; tavanı aşan kısım ayrıca değerlendirilir.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 38 — Ücret kesme cezası ayrımıHak edilmiş primden tek taraflı kesinti, ücret kesme cezası rejimine sokulamaz; sözleşmede gösterilmeyen sebeple kesinti yapılamaz. Performans düşüklüğü gerekçesiyle ödenecek primden kesinti, ayrı bir disiplin prosedürü gerektirir.

Zorunlu alanlar

• Prim türü ve adıPerformans primi, hedef primi, kârlılık primi, bayram ikramiyesi gibi türün adı. Farklı türler farklı kriterle kazanılır; tek satırda birleştirilen primlerin hangisinin hangi koşula bağlı olduğu sonradan ayrıştırılamaz.
• Hakediş kriteri ve ölçüm yöntemiPrimin kazanılması için gereken ölçülebilir eşik ve kimin nasıl ölçeceği (örneğin aylık satış hedefinin yüzde 100 tamamlanması, puantaj ve kalite kayıtlarıyla doğrulanması). Ölçülemeyen kriter, denetlenemeyen ödemedir.
• Ödeme dönemi ve ödeme günüPrim hangi dönemin karşılığıdır ve hangi ayın bordrosuyla ödenir. Dönem ile ödeme ayının farklı olması normaldir; önemli olan tabloda yazmasıdır, bordro günü sürpriz olmamasıdır.
• Tutar veya oranSabit tutar, ücretin yüzdesi veya hedefe göre kademeli oran. Kademeli sistemde her eşiğin karşılığı ayrı satırda yazılır; "hedefe göre değişir" ifadesi tek başına kriter sayılmaz.
• Eksik çalışmada oranlama kuralıDönemi eksik çalışan, ücretsiz izne çıkan veya dönem içinde ayrılan çalışanın priminin nasıl oranlanacağı. Kural baştan yazılmamışsa, ayrılan çalışanın kısmi dönem primi tam ödenmiş sayılma riski taşır.
• Bordro satırıPrimin ücret hesap pusulasında hangi satırda gösterileceği. Normal ücret, fazla mesai ve UBGT satırlarından ayrıdır; satır tabloda belirtilir, bordroda aynen uygulanır.
• Onay ve yürürlük tarihiTabloyu onaylayan yöneticinin adı, unvanı, tarih ve imzası ile tablonun hangi dönemden itibaren uygulandığı. İmzasız ve tarihsiz tablo, kriterin ne zaman yürürlüğe girdiği tartışmasını kapatmaz.

Opsiyonel alanlar

• Tavan ve toplam bütçe notuPrime dönemlik tavan veya şirket geneli bütçe sınırı uygulanıyorsa kaydı. Tavan varsa kademelerin tavanla ilişkisi açıklanır; açıklanmamış tavan, hedefi tutturan çalışana eksik ödeme tartışması doğurur.
• Toplu iş sözleşmesi atfıİşyerinde primi düzenleyen bir toplu iş sözleşmesi hükmü varsa madde numarası. Sözleşme prim koşulunu ayrıca düzenliyorsa tablodaki kriter o hükümle uyumlu yazılır.
• Avans mahsup notuÇalışanın prim alacağından mahsup edilecek kapanmamış avans bakiyesi varsa kaydı. Mahsup, çalışanın yazılı muvafakatiyle ve bordroda ayrı kalem gösterilerek yapılır.
• Giydirilmiş ücret notuSüreklilik kazanmış primlerin fesihte giydirilmiş ücrete dahil edilebileceğinin kaydı. Düzenli ödenen prim, kıdem ve ihbar tazminatı hesabının tabanını büyütür; tablo bu etkiyi gizlemez.
• Bordro teyidiAy sonunda prim ödemesinin pusulada ayrı satırda ve SGK bildiriminde kazanç toplamında gösterildiğinin kontrol işareti. Teyit bordro çıkarken atılır; teyit atan kişi ile tabloyu hazırlayan farklı olmalıdır.

Doldurma adımları

Sık yapılan hatalar

• Kriteri sözlü bırakıp ödemeyi tartışmaya açmakSözlü "iyi çalışana prim" vaadi, ay sonunda beklenti uyuşmazlığıyla karşılaşır. Her prim türünün kriteri ödeme gününden önce yazılı ve ölçülür biçimde ilan edilir.
• Primi normal ücrete gömmekPusulada ayrı satırda gösterilmeyen prim, ödenmemiş sayılma riski taşır. Çalışan hangi kriterin karşılığını aldığını pusulada göremiyorsa itirazı haklı zemine oturur.
• Primden tek taraflı kesinti yapmakHak edilmiş primden performans gerekçesiyle kesinti, ücret kesme cezası rejimine sokulamaz. Disiplin gerekçesi varsa ayrı prosedür işletilir, prim alacağına dokunulmaz.
• Primi SGK bildiriminde göstermemekNakdi prim prime esas kazanca dahildir; bildirimde gösterilmeyen prim, eksik bildirim sayılır ve denetimde prim farkı ile yaptırım doğurur.
• Koşulu geriye dönük değiştirmekDönem kapandıktan sonra kriteri ağırlaştırmak veya primi kaldırmak, çalışma koşullarında tek taraflı aleyhe değişikliktir. Değişiklik ancak yazılı bildirim ve kabul usulüyle, gelecek dönem için yapılır.
• Eksik çalışma kuralını yazmamakRaporlu, ücretsiz izinli veya dönem içinde ayrılan çalışanın primi kural yokluğunda tam ödenmiş sayılma riski taşır. Oranlama kuralı tablo yürürlüğe girerken yazılır.
• Süreklilik etkisini gizlemekDüzenli ödenen prim giydirilmiş ücrete dahil olur ve fesih alacaklarını büyütür. Tablo bu etkiyi açıkça yazar; gizlenen etki, çıkış hesabında sürpriz tazminat olarak döner.