Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi Örneği: Hangi Madde Neden Var?

Ne işe yarar?

İş sözleşmesinin birinci işlevi, tarafların üzerinde anlaştığı koşulları görünür kılmaktır: ücret, çalışma süresi, işin tanımı, işyeri, başlangıç tarihi. Bu koşullar yazılı değilse, uyuşmazlıkta hangi koşulun kararlaştırıldığı tartışmalı hale gelir ve ispat yükü çoğu kalemde işverene düşer.

İkinci işlevi sınır çizmektir. Sözleşme, kanunun emredici hükümlerinin altına inemez ama üstüne çıkabilir: ihbar süresi uzatılabilir, yıllık izin artırılabilir, ek haklar tanınabilir. Aksine yazılan kayıtlar (asgari ücretin altında ücret, kanuni izin süresinin altında izin) yazılmamış sayılır.

Üçüncü işlevi, iş ilişkisinin sona erme rejimini baştan belirlemektir. Belirsiz süreli olmak, iş güvencesi hükümlerinin uygulanabilmesinin ön koşullarındandır: otuz veya daha fazla çalışanı olan işyerinde en az altı aylık kıdemi bulunan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan kişinin feshinde işveren geçerli sebep göstermek zorundadır (4857 md. 18).

Belirsiz süreli iş sözleşmesi örnek metni

Köşeli parantez içindeki alanları kendi bilgilerinizle doldurun; ihtiyacınız olmayan opsiyonel maddeleri çıkarın. Metin genel bir iskelettir, sektörünüze göre uyarlanmalıdır.

BELİRSİZ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ

MADDE 1 — TARAFLAR
İŞVEREN: [Ticaret Unvanı] — [Adres] — Vergi No: [.....] — SGK İşyeri Sicil No: [.....]
ÇALIŞAN: [Ad Soyad] — T.C. Kimlik No: [.....] — Adres: [.....]

MADDE 2 — SÖZLEŞMENİN TÜRÜ VE SÜRESİ
İşbu sözleşme belirsiz sürelidir. İş ilişkisi [gg.aa.yyyy] tarihinde başlar ve taraflardan biri kanuna uygun biçimde feshetmedikçe devam eder.

MADDE 3 — İŞİN NİTELİĞİ VE İŞYERİ
Çalışan, [departman] biriminde [unvan] olarak görev yapacaktır. Görev tanımı sözleşmenin ekinde yer alır. İşin görüleceği işyeri [işyeri adresi]dir.

MADDE 4 — DENEME SÜRESİ
Taraflar [.....] aylık (en çok iki ay) deneme süresi kararlaştırmıştır. Deneme süresi içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir; çalışanın çalıştığı günlere ait ücret ve diğer hakları saklıdır.

MADDE 5 — ÜCRET VE ÖDEME
Çalışanın aylık brüt ücreti [.....] TL'dir. Ücret, her ayın en geç [.....] günü çalışanın [banka] nezdindeki [IBAN] hesabına ödenir. Yasal kesintiler bordroda gösterilir ve ücret hesap pusulası çalışana verilir.

MADDE 6 — ÇALIŞMA SÜRESİ VE DÜZENİ
Haftalık normal çalışma süresi [.....] saattir ve haftanın [.....] gününe dağıtılmıştır. Günlük ara dinlenme süresi [.....] dakikadır. Hafta tatili günü [.....]dir. Fazla çalışma yaptırılması hâlinde ücreti veya serbest zaman kullanımı mevzuata uygun biçimde uygulanır.

MADDE 7 — YILLIK ÜCRETLİ İZİN
Çalışan, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53 ve devamı maddelerinde kıdemine göre öngörülen yıllık ücretli izne hak kazanır. İzin kullanım usulü işyeri izin prosedürüne göre belirlenir; kanuni sürelerin altında izin kararlaştırılamaz.

MADDE 8 — YAN HAKLAR (varsa)
Çalışana [yemek / yol / özel sağlık sigortası / telefon] hakları sağlanır. Bu hakların kapsamı ve tutarı [.....] olarak belirlenmiştir.

MADDE 9 — GİZLİLİK
Çalışan, iş ilişkisi süresince öğrendiği ticari sır, müşteri bilgisi ve teknik bilgileri üçüncü kişilerle paylaşmamayı, iş ilişkisinin sona ermesinden sonra da bu yükümlülüğün devam edeceğini kabul eder.

MADDE 10 — REKABET YASAĞI (yalnızca koşulları varsa)
Çalışanın görevi gereği müşteri çevresine ve/veya üretim sırlarına erişimi bulunduğundan; iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren [.....] ay süreyle (kural olarak en çok 24 ay), [il/bölge] sınırları içinde, [rakip faaliyet türü] alanında rakip bir işletme açmamayı veya böyle bir işletmede çalışmamayı yazılı olarak üstlenir. Bu kayıt, Türk Borçlar Kanunu'nun 444 ve devamı maddelerindeki sınırlar dâhilinde geçerlidir.

MADDE 11 — FESİH
Sözleşme, 4857 sayılı Kanun'un 17. maddesindeki bildirim sürelerine uyularak feshedilebilir. Bildirim süreleri kıdeme göre 2, 4, 6 ve 8 haftadır; bu süreler asgari olup taraflarca artırılabilir, azaltılamaz. Tarafların haklı nedenle derhal fesih hakları (md. 24 ve 25) saklıdır.

MADDE 12 — TEBLİGAT VE EKLER
Tarafların yukarıda yazılı adresleri tebligat adresidir; adres değişikliği yazılı olarak bildirilmedikçe eski adrese yapılan tebligat geçerlidir. İşyeri iç yönetmeliği, görev tanımı ve KVKK aydınlatma metni sözleşmenin ayrılmaz ekidir.

MADDE 13 — YÜRÜRLÜK
İşbu sözleşme [.....] maddeden ibaret olup [gg.aa.yyyy] tarihinde iki nüsha olarak düzenlenmiş, taraflarca okunarak imzalanmış ve bir nüshası çalışana teslim edilmiştir.

İŞVEREN                                   ÇALIŞAN
Ad Soyad / Unvan: [.....]                 Ad Soyad: [.....]
İmza / Kaşe:                              İmza:

Sözleşmenin bir nüshasını elden teslim aldım. Tarih: [gg.aa.yyyy]  İmza:

Hukuki dayanak

• 4857 sayılı İş Kanunu md. 8 — Şekil ve bilgilendirme yükümlülüğüİş sözleşmesi, kanunda aksi belirtilmedikçe özel bir şekle tabi değildir. Ancak süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Yazılı sözleşme yapılmayan hallerde işveren, en geç iki ay içinde genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini ve fesih hâlinde tarafların uymak zorunda olduğu hükümleri gösteren yazılı bir belge vermek zorundadır. Bu belgeler damga vergisi ile her çeşit resim ve harçtan muaftır.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 9 — Türü ve çalışma biçimini belirleme serbestisiTaraflar, kanunla getirilen sınırlamalar saklı kalmak koşuluyla iş sözleşmesini ihtiyaçlarına uygun türde düzenleyebilir. İş sözleşmeleri belirli veya belirsiz süreli yapılır; çalışma biçimi bakımından tam süreli, kısmî süreli, deneme süreli ya da diğer türde oluşturulabilir.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 11 — Belirli ve belirsiz süreli ayrımıİş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı hâlde sözleşme belirsiz süreli sayılır. Belirli süreli iş sözleşmesi ise belirli süreli işlerde, belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak ve yazılı şekilde yapılır. Belirli süreli sözleşme, esaslı bir neden olmadıkça birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz; aksi hâlde sözleşme başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 12 — Ayrımın sınırıBelirli süreli iş sözleşmesiyle çalışan, ayrımı haklı kılan bir neden olmadıkça, salt sözleşmesinin süreli olması nedeniyle emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz. Ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatler, çalışılan süreye orantılı olarak verilir.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 15 — Deneme süresiİş sözleşmesine deneme kaydı konulduğunda süresi en çok iki ay olabilir; deneme süresi toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir. Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. İşçinin çalıştığı günler için ücreti ve diğer hakları saklıdır — yani deneme süresi ücretsiz veya sigortasız çalışma dönemi değildir.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 17 — İhbar süreleriBelirsiz süreli sözleşmenin feshinde bildirim süreleri kıdeme göre 2, 4, 6 ve 8 haftadır: 6 aydan az çalışanda 2 hafta, 6 ay ile 1,5 yıl arasında 4 hafta, 1,5 yıl ile 3 yıl arasında 6 hafta, 3 yıldan fazla çalışanda 8 hafta. Bu süreler asgari olup sözleşmelerle artırılabilir; azaltılamaz. Süreye uymayan taraf, o süreye ilişkin ücret tutarında ihbar tazminatı öder.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 18 ve 22 — İş güvencesi ve koşulların değiştirilmesiOtuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin sözleşmesini fesheden işveren; işçinin yeterliliğinden, davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır. Çalışma koşullarında esaslı değişiklik ise ancak yazılı bildirim ve işçinin altı iş günü içindeki yazılı kabulü ile yapılabilir.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 39, 53 ve 63 — Emredici alt sınırlarÜcret asgari ücretin altında kararlaştırılamaz; yıllık ücretli izin süreleri kanuni tabanın altına indirilemez (1-5 yıl 14, 5-15 yıl 20, 15 yıl ve üzeri 26 iş günü; 18 yaşını doldurmamış ve 50 yaşını aşmış çalışanlarda en az 20 iş günü); haftalık normal çalışma süresi kural olarak en çok 45 saattir. Sözleşmeye yazılan aksi kayıtlar bu sınırlar bakımından hüküm doğurmaz.
• Türk Borçlar Kanunu md. 444-447 — Rekabet yasağıRekabet yasağı kaydı, ancak fiil ehliyetine sahip işçinin yazılı üstlenmesiyle ve iş ilişkisi işçiye müşteri çevresi, üretim sırları ya da işverenin işleri hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve bu bilgilerin kullanılması işverenin önemli bir zararına yol açabilecek nitelikteyse geçerlidir. Yasak; yer, zaman ve işlerin türü bakımından işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşüremez ve süresi özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz. Hâkim aşırı yasağı sınırlayabilir. Sözleşme haklı bir sebep olmaksızın işveren tarafından ya da işverene yüklenebilen bir nedenle işçi tarafından feshedilirse rekabet yasağı sona erer.
• Türk Borçlar Kanunu md. 420 — Tek taraflı cezai şart yasağıHizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir. Eğitim gideri, asgari çalışma süresi ya da rekabet yasağı gibi maddelere bağlanan cezai şartlar karşılıklı düzenlenmediğinde bu kural gündeme gelir.

Zorunlu alanlar

• Tarafların kimliği ve adresleriİşverenin ticaret unvanı, vergi numarası, SGK işyeri sicil numarası ve adresi; çalışanın ad soyadı, T.C. kimlik numarası ve tebligat adresi. Adres, sonraki tüm bildirimlerin (ihtar, savunma istemi, fesih) gideceği yerdir.
• İşin niteliği ve unvanYapılacak işin tanımı ve unvan. Çok dar yazılırsa görev değişikliği esaslı değişiklik sayılabilir (md. 22); çok geniş yazılırsa iş tanımı belirsizleşir. İkisi arasında denge kurun.
• İşyeriİşin görüleceği işyeri ve varsa şube. Farklı işyerlerinde görevlendirme yapılabilecekse bu yetkinin sözleşmede yazılı olması gerekir.
• İşe başlama tarihiKıdemin, yıllık izin hakkının ve ihbar süresinin başlangıcı bu tarihtir. SGK işe giriş bildirgesindeki tarihle birebir aynı olmalıdır.
• Sözleşmenin türü"Belirsiz süreli" ibaresinin açıkça yazılması. Süre yazılmadığı hâlde sözleşme zaten belirsiz süreli sayılır, ancak açık ibare sonradan "belirli süreliydi" tartışmasını kapatır.
• Ücret ve ödeme dönemiBrüt ücret tutarı, ödeme dönemi (en geç ayda bir) ve ödeme günü. Ücret asgari ücretin altında olamaz ve kanunen belirlenen sayının üzerinde çalışanı olan işyerlerinde banka aracılığıyla ödenir.
• Çalışma süresi ve düzeniHaftalık normal çalışma süresi (kural olarak en çok 45 saat), günlere dağılımı, ara dinlenmesi ve hafta tatili günü. Denkleştirme uygulanacaksa buna ilişkin kayıt.
• Fesih hükümleriİhbar sürelerinin kanuni tabanı ve sözleşmeyle artırılmışsa artırılan süre; haklı nedenle fesih hâllerinin saklı olduğu. Bildirim sürelerinin kısaltılması geçerli değildir.
• Tarih ve karşılıklı imzaSözleşme iki nüsha düzenlenir, bir nüshası çalışana verilir. Çalışana nüsha verildiğinin ayrıca imzayla belgelenmesi, sonradan "içeriğini bilmiyordum" savunmasını ortadan kaldırır.

Opsiyonel alanlar

• Deneme süresi kaydıEn çok iki ay; toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar. Kayıt yoksa deneme süresi hiç yok sayılır. Süre içinde bildirimsiz ve tazminatsız fesih mümkündür, ancak çalışılan günlerin ücreti ve sigorta bildirimi zorunludur.
• Yan haklarYemek, yol, özel sağlık sigortası, telefon, araç, prim ve ikramiye. Süreklilik kazanan yan haklar çalışma koşulu hâline gelir; kaldırılmaları esaslı değişiklik sayılabilir.
• Fazla çalışma muvafakatiFazla çalışma için onay alınması gerekir. Sözleşmeye konan genel muvafakat yerine her yıl yenilenen ayrı bir muvafakat belgesi tercih edilmelidir.
• Gizlilik ve fikri hak maddeleriTicari sır, müşteri bilgisi ve iş sırasında üretilen eserlere ilişkin haklar. Kapsam ve süre belirsiz yazıldığında uygulanabilirliği zayıflar.
• Rekabet yasağı kaydıYalnızca müşteri çevresi ya da üretim sırlarına erişimi olan görevler için anlamlıdır; yer, süre ve iş türü bakımından sınırlandırılmalı ve süresi kural olarak iki yılı aşmamalıdır.
• KVKK aydınlatma ve açık rıza ekleriKişisel veri işleme aydınlatma metni sözleşmenin eki olarak imzalatılır. Açık rıza, iş sözleşmesinin geçerlilik şartına bağlanamaz; ayrı ve isteğe bağlı alınır.
• Görevlendirme ve seyahatBaşka işyerinde görevlendirme, şehir dışı seyahat ve harcırah esasları.
• Uzaktan / hibrit çalışma ekiUzaktan çalışmaya ilişkin iş sözleşmeleri yazılı şekilde yapılır. Ekipman, gider ve iletişim kuralları bu ekte düzenlenir.
• Eğitim gideri ve asgari çalışma taahhüdüYalnızca gerçek ve belgelenebilir bir eğitim gideri varsa anlamlıdır; süre ve tutar orantılı olmalı, sadece çalışan aleyhine tek taraflı cezai şart kurulmamalıdır.

Doldurma adımları

Sık yapılan hatalar

• Objektif neden olmadan belirli süreli sözleşme yapmakİşten çıkarmayı kolaylaştırmak amacıyla belirli süreli sözleşme kurmak en sık yapılan hatadır. Objektif koşul yoksa sözleşme belirsiz süreli sayılır; üstelik zincirleme yenilemede ilişki başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir ve süre sonunda yapılan "kendiliğinden sona erdi" işlemi fesih olarak değerlendirilebilir.
• Deneme süresini üç ay veya daha uzun yazmakDeneme süresi en çok iki aydır; yalnızca toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir. Tavanı aşan kayıt, aşan kısım bakımından sonuç doğurmaz ve bu dönemde yapılan bildirimsiz fesih tazminat riski yaratır.
• Deneme süresinde sigorta bildirimini geciktirmek"Deneme süresi bitince sigortanı yaparız" uygulamasının kanuni dayanağı yoktur. Çalışılan her gün için ücret ve sigorta yükümlülüğü doğar; deneme kaydı yalnızca fesih usulünü etkiler.
• İhbar süresini sözleşmeyle kısaltmakBildirim süreleri asgaridir; artırılabilir ancak azaltılamaz. "Taraflar 1 hafta önceden bildirimde bulunur" gibi bir kayıt, kanuni süreyi geçerli biçimde düşürmez.
• Sınırsız rekabet yasağı yazmak"Türkiye genelinde, süresiz olarak, tüm sektörlerde" biçiminde kurulan yasak kaydı, çalışanın ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşürür. Yer, süre ve iş türü sınırlandırılmadığında kayıt daraltılabilir veya tümden geçersiz sayılabilir; ayrıca sözleşme haklı bir sebep olmaksızın işverence feshedilirse yasak zaten sona erer.
• Yalnızca çalışan aleyhine cezai şart koymakHizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir (TBK md. 420). Eğitim gideri veya asgari çalışma taahhüdü düzenlenecekse karşılıklılık kurulmalı, tutar gerçek ve belgelenebilir gidere dayanmalıdır.
• Sözleşmenin nüshasını çalışana vermemekTek nüsha imzalatıp dosyada tutmak, sonradan içeriğin bilinmediği iddiasına açık kapı bırakır. İki nüsha düzenleyip teslimi imzayla kayda geçirin.
• Açık rızayı sözleşmenin şartı hâline getirmekKVKK kapsamındaki açık rıza özgür iradeye dayanmalıdır; işe alımın ya da sözleşmenin geçerliliğinin rıza vermeye bağlanması rızayı sakatlar. Aydınlatma yükümlülüğü ile açık rıza ayrı belgelerde ele alınmalıdır.
• Görev tanımını sözleşmeye hiç yazmamakGörev tanımı yoksa hangi işin sözleşme kapsamında olduğu tartışmalı kalır; sonraki görev değişiklikleri esaslı değişiklik olarak nitelendirilip yazılı bildirim ve altı iş günlük kabul usulüne tabi hâle gelebilir (md. 22).