6 Ay Dolmadan İşten Çıkarma: Hangi Tazminat Ödenir?
Altı aylık kıdemi dolmadan işten çıkarılan çalışanın hakları, daha uzun süre çalışmış birinden belirgin biçimde farklıdır: kıdem tazminatı doğmaz, işe iade davası açılamaz, ihbar süresi en kısa dilimdedir. Ama "hiçbir hak yok" da doğru değildir; ihbar tazminatı, çalışılan günlerin ücreti ve fesih hakkı kötüye kullanılmışsa kötüniyet tazminatı gündeme gelir. Bu rehberde her hakkın dayanağını kanun metninden, deneme süresinin farkını ve işverenin çıkışta kontrol etmesi gerekenleri anlatıyoruz.
Bu yazı empuno İK Rehberi'nin parçasıdır (102 rehber); mevzuat, oran ve tutarlar değiştikçe empuno tarafından güncellenir.
Kısa Cevap: 6 Ay Dolmadan Çıkarılan Çalışan Ne Alır?
Kısa cevap: İşveren belirsiz süreli sözleşmeyi altı ay dolmadan feshederse kıdem tazminatı doğmaz (1475 sayılı Kanun md. 14 her geçen tam yıl için ödenir), iş güvencesi yoktur (4857 md. 18 en az altı aylık kıdem arar). Buna karşılık iki haftalık bildirim süresi uygulanır; süre verilmezse iki haftalık ücret tutarında ihbar tazminatı ödenir (md. 17). Fesih hakkı kötüye kullanılmışsa bildirim süresinin üç katı kötüniyet tazminatı istenebilir. Çalışılan günlerin ücreti her durumda ödenir. Tutarı empuno'nun ücretsiz ihbar tazminatı hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
Hak Hak Tablo: Ne Doğar, Ne Doğmaz?
| Hak | 6 ay dolmadan işveren feshinde | Dayanak |
|---|---|---|
| Kıdem tazminatı | Doğmaz; tazminat her geçen tam yıl için 30 günlük ücrettir | 1475 md. 14 |
| İhbar süresi / tazminatı | İki hafta; verilmezse iki haftalık ücret tutarında tazminat | 4857 md. 17 |
| İşe iade (iş güvencesi) | Yok; en az altı aylık kıdem ve otuz işçi şartı aranır | 4857 md. 18 |
| Kötüniyet tazminatı | Fesih hakkı kötüye kullanılmışsa bildirim süresinin üç katı | 4857 md. 17 |
| Yıllık izin ücreti | Genellikle doğmaz; izin hakkı bir yıllık çalışmayla kazanılır | 4857 md. 53, 59 |
| Çalışılan günlerin ücreti, fazla çalışma | Ödenir | 4857 md. 32, 41 |
| İşsizlik ödeneği | Prim şartı sağlanıyorsa mümkün; önceki işler de sayılır | 4447 md. 50-51 |
Tablodaki kavramların kısa tanımları için İş Kanunu 17. madde ve kötüniyet tazminatı sözlük maddelerine bakılabilir.
Deneme Süresinde Çıkarma: Bildirim ve Tazminat Yok
Sözleşmeye deneme kaydı konmuşsa süre en çok iki aydır; toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir (md. 15). Deneme süresi içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir; çalışanın çalıştığı günler için ücreti ve diğer hakları saklıdır. Yani iki aylık deneme içinde yapılan fesihte ihbar tazminatı da doğmaz. Deneme süresi dolduktan sonra, altı ay dolmadan yapılan fesihte ise md. 17'deki iki haftalık süre işlemeye başlar. Deneme kaydının yazılı sözleşmede bulunması, bu ayrımın ispatıdır; kalıp için belirsiz süreli iş sözleşmesi örneğine ve deneme süresi değerlendirme formuna bakılabilir.
İhbar Süresi: İki Hafta Nasıl İşler?
Md. 17, belirsiz süreli sözleşmenin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesini ister; işi altı aydan az sürmüş çalışan için sözleşme bildirimden iki hafta sonra feshedilmiş sayılır. Bu süre asgaridir, sözleşmeyle artırılabilir. İşveren iki haftalık ücreti peşin ödeyerek de sözleşmeyi hemen sona erdirebilir. Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat öder; hesapta çıplak ücrete ek olarak para veya parayla ölçülebilen menfaatler de dikkate alınır. Kural iki yönlüdür: altı ay dolmadan istifa eden çalışan da iki haftalık süreye uyar. İhbar tazminatının zamanaşımı beş yıldır (Ek md. 3). Ayrıntılı hesap için ihbar tazminatı rehberi kullanılabilir.
Kötüniyet Tazminatı: İş Güvencesi Yoksa Tek Koruma
İş güvencesi (md. 18-21) en az altı aylık kıdemi olan ve otuz veya daha fazla işçi çalıştırılan işyerindeki çalışanı korur. Bu kapsamın dışında kalan çalışanın sözleşmesi fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilirse, md. 17 bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat öngörür; bildirim şartına da uyulmamışsa ihbar tazminatı ayrıca ödenir. Altı ay dolmadan çıkarılan çalışan bu kapsamdadır. Kötüye kullanmayı ileri süren çalışan, dayandığı olguları ispatlar (Türk Medeni Kanunu md. 6). Kavram için kötüniyet tazminatı maddesine bakılabilir.
İşsizlik Ödeneği: Altı Ay Tek Başına Yetmez, Önceki İşler Sayılır
İşsizlik ödeneği, sözleşmesi 4447 sayılı Kanun md. 51'de sayılan hâllerden biriyle (ör. işverenin bildirim önellerine uygun feshi) sona eren ve prim şartını sağlayan sigortalıya ödenir. Prim şartı md. 50'dedir: sözleşmenin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmak ve son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmak. Altı aylık çalışma 600 günü tek başına doldurmaz; ancak son üç yıldaki önceki işlerin primleri de sayılır. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan fesih (md. 25/II) ödenek doğurmaz. Şartlar ve başvuru için işsizlik maaşı rehberine bakılabilir.
İşveren İçin Çıkış Kontrol Listesi
- Deneme süresi mi? Yazılı deneme kaydı varsa ve iki ay dolmadıysa fesih bildirimsiz ve tazminatsızdır; yoksa iki haftalık süre işler.
- Bildirim yazılı mı? Fesih tarihini ve sürenin başlangıcını gösteren fesih bildirimi tebliğ kaydıyla verilir.
- Son ücret tam mı? Çalışılan günler, varsa fazla çalışma ve ihbar karşılığı bordroda ayrı satırlardır.
- Çıkış kodu doğru mu? Kod tablosu için SGK çıkış kodları rehberi.
- Belge ve zimmet. Çalışma belgesi verilir, zimmetli ekipman tutanakla geri alınır.
empuno'da çıkış işlemi kaydedildiğinde çalışanın hesabı pasife alınır ve bekleyen izin, avans ve masraf talepleri otomatik iptal edilir; imzalı fesih bildirimi telefonla taranıp dijital özlük dosyasına eklenir. Not: Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir fesih tartışmasında bir iş hukuku uzmanıyla değerlendirmeniz uygun olur.
Sık Sorulan Sorular
6 ay dolmadan işten çıkarılan tazminat alır mı?
6 aydan az çalışana ihbar süresi kaç gündür?
Deneme süresinde işten çıkarılan ihbar tazminatı alır mı?
6 ay dolmadan işten çıkarılan işe iade davası açabilir mi?
6 ay dolmadan işten çıkarılan işsizlik maaşı alabilir mi?
6 Ay Dolmadan İşten Çıkarma konusunda empuno nasıl yardımcı olur?
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali danışmanlık yerine geçmez. Somut durumlar için güncel mevzuata ve uzman görüşüne başvurunuz.