Ücretsiz İzin Talep Formu Örneği: Onay Olmadan Olmaz
Ücretsiz izin, iş sözleşmesini sona erdirmeyen ama belirli bir süre için askıya alan bir düzenlemedir: çalışan çalışmaz, işveren ücret ödemez. En kritik nokta da buradadır — kanunda ayrıca düzenlenen hâller dışında ücretsiz izin tarafların anlaşmasına dayanır ve işveren çalışanı tek taraflı olarak ücretsiz izne çıkaramaz. Onay alınmadan yapılan uygulama, çalışma koşullarında esaslı bir değişikliktir; 4857 sayılı İş Kanunu'nun 22. maddesi uyarınca yazılı olarak kabul edilmedikçe çalışanı bağlamaz. Bu form tam olarak o onayı belgelemek içindir. Aşağıda formun zorunlu alanları, sosyal güvenlik tarafı, örnek bir talep metni ve en sık yapılan hatalar var.
Ne işe yarar?
Formun birinci işlevi rızayı belgelemektir. Ücretsiz izin, çalışanın ücretinden ve prim gününden vazgeçtiği bir dönemi kapsar; böyle bir sonuç ancak çalışanın kendi iradesiyle doğabilir. İmzalı talep ya da yazılı kabul beyanı, "ücretsiz izne çıkarıldım" ile "ücretsiz izin talep ettim" arasındaki farkı gösteren tek belgedir.
İkinci işlevi süreyi ve dönüş gününü sabitlemektir. Başlangıç, bitiş ve işbaşı tarihi yazılı değilse izin fiilen belirsiz süreli hâle gelir; bu durumda askı hukuku değil, fesih tartışması başlar. Dönüş günü yazılı olduğunda hem çalışan ne zaman işbaşı yapacağını bilir hem de işveren devamsızlık iddiasını dayandıracağı bir tarihe sahip olur.
Üçüncü işlevi sosyal güvenlik tarafını görünür kılmaktır. Ücretsiz izin süresinde prim tahakkuk etmez; bu süre aylık bildirimde eksik gün olarak gösterilir ve prim gün sayısını azaltır. Emeklilik, işsizlik ödeneği ve sağlık yardımları prim gününe bağlı olduğu için, çalışanın bu sonucu izne çıkmadan önce bilmesi gerekir. Formdaki bilgilendirme satırı bunu sağlar.
Ücretsiz izin talep dilekçesi örnek metni
Aşağıdaki metin, talebin çalışandan geldiği hâl içindir. Köşeli parantezleri doldurun; belgeyi iki nüsha düzenleyip imzalı bir nüshayı kendinizde saklayın.
[Şirket Ticaret Unvanı] İnsan Kaynakları Departmanına Konu: Ücretsiz izin talebim hakkında. [Departman] biriminde [görev/unvan] olarak çalışmaktayım. [gerekçe: öğrenim / sağlık / ailevi neden / taşınma] nedeniyle, [gg.aa.yyyy] – [gg.aa.yyyy] tarihleri arasında toplam [.....] takvim günü ÜCRETSİZ İZİN kullanmak istiyorum. İşbaşı tarihim [gg.aa.yyyy] olacaktır. Talebimin kendi isteğimle yapıldığını; belirtilen süre boyunca iş sözleşmemin askıda kalacağını, bu dönemde tarafıma ücret ve ücrete bağlı ödeme yapılmayacağını biliyor ve kabul ediyorum. Ücretsiz izin süresinin Sosyal Güvenlik Kurumuna eksik gün olarak bildirileceği, bu günler için prim tahakkuk etmeyeceği ve prim gün sayımın bu ölçüde azalacağı tarafıma açıklanmıştır. Sorumluluğumdaki işlerin devri, izin başlangıcından önce [ad soyad] adlı çalışana tamamlanacaktır. Talebimin değerlendirilmesini arz ederim. Tarih: [gg.aa.yyyy] Ad Soyad / Sicil No: [.....] T.C. Kimlik No: [.....] İmza: — — — İŞVEREN BÖLÜMÜ — — — Talep [ UYGUN GÖRÜLMÜŞTÜR / UYGUN GÖRÜLMEMİŞTİR ]. Onaylanan izin: [gg.aa.yyyy] – [gg.aa.yyyy] · Toplam [.....] gün · İşbaşı: [gg.aa.yyyy] Onay Tarihi: [gg.aa.yyyy] [Şirket Ticaret Unvanı] adına Ad Soyad / Unvan: [.....] İmza / Kaşe: (İki nüsha düzenlenmiştir; bir nüshası çalışana teslim edilmiştir.)
Ücretsiz izin işverenin önerisiyse (yazılı kabul beyanı)
Öneri işverenden geliyorsa belge bir "talep" değil, çalışma koşullarında değişikliğin yazılı kabulüdür ve dili buna göre kurulmalıdır. İşveren önce değişikliği yazılı olarak bildirir; çalışan kabul ediyorsa şu içerikte ayrı bir beyan imzalar: "[gg.aa.yyyy] tarihli yazınızla tarafıma bildirilen, [gg.aa.yyyy] – [gg.aa.yyyy] tarihleri arasında [.....] gün süreyle ücretsiz izin kullanmam yönündeki değişiklik önerisini, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 22. maddesi uyarınca yazılı olarak KABUL EDİYORUM." Çalışan altı iş günü içinde yazılı kabul etmezse değişiklik kendisini bağlamaz ve ücretsiz izin uygulanamaz. Bu hâlde işveren, değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını ya da fesih için başka bir geçerli neden bulunduğunu yazılı olarak açıklamak ve bildirim süresine uymak koşuluyla sözleşmeyi feshedebilir; başka bir deyişle "kabul etmeyeni ücretsiz izinde saymak" diye bir seçenek yoktur.
Hukuki dayanak
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 22 — Çalışma koşullarında değişiklikİşveren, iş sözleşmesiyle veya iş sözleşmesinin eki niteliğindeki personel yönetmeliği ve benzeri kaynaklar ya da işyeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak durumu işçiye yazılı olarak bildirmek suretiyle yapabilir. Bu şekle uygun olarak yapılmayan ve işçi tarafından altı iş günü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamaz. Ücretsiz izin, ücretin ödenmediği bir dönem yarattığı için esaslı değişikliğin tipik örneğidir.
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 24/II — İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkıİşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez ya da ödenmezse, işçi iş sözleşmesini süresi belirli olsun veya olmasın sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir. Onayı alınmadan uygulanan ücretsiz izin fiilen ücretin ödenmemesi sonucunu doğurduğundan, uygulamada bu hükümle birlikte değerlendirilir; çalışan değişikliği kabul etmediğinde işverence yapılmış bir fesih bulunduğu da ileri sürülebilir.
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 74 — Analık hâlinde altı aya kadar ücretsiz izinDoğum sonrası analık hâli izninin bitiminden itibaren, çocuğun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla kadın işçi ile üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçilere istekleri hâlinde altı aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu izin talebe bağlıdır ve işverenin takdirinde değildir; süre yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz. Analık hâli izni 7578 sayılı Kanun ile 24 haftaya, çoğul gebelikte 26 haftaya çıkarılmıştır.
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 56 — Dört güne kadar ücretsiz yol izniYıllık ücretli iznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara, istemde bulunmaları ve bunu belgelemeleri koşuluyla gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır. Kanunda düzenlenen bu ücretsiz izin de talebe bağlıdır.
- 5510 sayılı Kanun md. 86 — Eksik gün bildirimiAy içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmadığı ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların eksik çalışma nedenlerinin aylık prim ve hizmet belgesine ya da muhtasar ve prim hizmet beyannamesine kaydedilmesi zorunludur. Ücretsiz izin bu bildirimde eksik gün nedeni olarak gösterilir. Kurum, eksik günü kanıtlayan belgeleri gerekli gördüğünde isteyebilir; imzalı ücretsiz izin talebi ve onayı işverenin elindeki kanıt budur. Güncel eksik gün kodlarını bildirim ekranından doğrulayın.
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 55 ve 1475 sayılı Kanun md. 14 — Kıdeme etkisiYıllık izne hak kazanmada çalışılmış gibi sayılan hâller md. 55'te sınırlı olarak sayılmıştır. Sözleşmenin askıda olduğu ve fiilen çalışılmayan ücretsiz izin sürelerinin kıdeme eklenmemesi yaygın uygulamadır; md. 74 kapsamındaki altı aylık analık ücretsiz izni bakımından ise kanun bu sürenin yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmayacağını açıkça belirtir. Uzun süreli ücretsiz izinlerde kıdemin nasıl hesaplanacağını izne çıkmadan önce yazılı olarak netleştirin.
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 75 — Özlük dosyasıİşveren çalıştırdığı her işçi için özlük dosyası düzenler ve iş ilişkisi nedeniyle düzenlediği belgeleri bu dosyada saklar. Ücretsiz izin talebi, işveren onayı ve dönüşteki işbaşı kaydı bu dosyanın parçasıdır; eksik gün bildiriminin dayanağı da aynı belgelerdir.
Zorunlu alanlar
- İşveren ve çalışan bilgileriTicaret unvanı; çalışanın ad soyadı, T.C. kimlik numarası, sicil numarası, departman ve unvanı. Eksik gün bildirimiyle eşleşebilmesi için sicil bilgisi mutlaka yazılır.
- Talep tarihiFormun doldurulduğu gün. Talebin ne kadar önce iletildiğini ve onayın hangi tarihte verildiğini karşılaştırmayı sağlar.
- Talebin kaynağıÜcretsiz iznin çalışanın kendi talebiyle mi, yoksa işverenin önerisiyle mi gündeme geldiği açıkça işaretlenir. İkinci hâlde belge bir "talep" değil, md. 22 kapsamında yazılı kabul beyanıdır ve dili buna göre kurulur.
- İzin türüAnlaşmaya dayalı ücretsiz izin mi, kanunda düzenlenen bir ücretsiz izin mi (analık sonrası altı aya kadar ücretsiz izin, yıllık izne bağlı dört güne kadar yol izni) belirtilir. Tür, sürenin ve hakların rejimini değiştirir.
- Başlangıç, bitiş ve işbaşı tarihiYalnızca bitiş değil, işe dönüş günü de yazılır. İşbaşı tarihi belirsiz bırakılan ücretsiz izinler askı olmaktan çıkıp fesih tartışmasına dönüşür.
- Toplam gün sayısıÜcretsiz izinde ölçü takvim günüdür; süre boyunca hafta tatili ve genel tatil günleri de izin içinde kalır ve ücret doğurmaz.
- GerekçeTalep çalışandan geliyorsa kısa bir gerekçe (öğrenim, sağlık, aile, taşınma, yurt dışı) yazılır. Gerekçe, işverenin talebi değerlendirmesini ve gerekirse dönüş tarihini planlamasını sağlar.
- Ücret ödenmeyeceği ve sözleşmenin askıda olacağı beyanıBu süre boyunca ücret, ikramiye ve ücrete bağlı yan ödemelerin doğmayacağı; iş sözleşmesinin sona ermeyip askıda kalacağı açıkça yazılır. Sonradan "ücretimi ödemediler" tartışmasını önleyen satır budur.
- SGK eksik gün bildirimi bilgilendirmesiİzin süresinin aylık bildirimde eksik gün olarak bildirileceği, bu günlerde prim tahakkuk etmeyeceği ve prim gün sayısının azalacağı bilgisi. Emeklilik, işsizlik ödeneği ve sağlık yardımları prim gününe bağlı olduğu için bu satır bilgilendirme yükümlülüğünün karşılığıdır.
- Çalışanın imzasıTalebin ya da kabulün çalışanın kendi iradesiyle yapıldığını gösterir. İmzasız ücretsiz izin, hukuken hiç alınmamış onay hükmündedir.
- İşveren onayı (tarihli imza)Talebin kabul edildiği gün. Onaysız başlanan ücretsiz izin, çalışan açısından devamsızlık riski doğurur; onaylı izin ise bordroya ve eksik gün bildirimine bu tarihten itibaren işlenir.
Opsiyonel alanlar
- Yerine bakacak kişi ve devredilen işlerUzun süreli ücretsiz izinlerde devir listesi, dönüşte "bu iş sende kalmıştı" tartışmasını bitirir.
- İzin süresince iletişim bilgisiAcil durumda ulaşılacak telefon ve adres. Askı süresinde çalışma beklentisi kurulmadığını da aynı satırda belirtmekte fayda var.
- Yan hakların durumuÖzel sağlık sigortası, yemek ve yol yardımı, şirket telefon hattı, araç ve zimmetli ekipmanın izin süresinde ne olacağı. Yazılmazsa her kalem ayrı bir tartışma konusu olur.
- Uzatma ve erken dönüş usulüSürenin uzatılması ya da erken işbaşı yapılması hâlinde kaç gün önce ve hangi kanaldan bildirileceği. Uzatma yeni bir anlaşmadır; yeniden yazılı onay gerektirir.
- Yıllık izin bakiyesinin durumuÜcretsiz iznin yıllık izin bakiyesinden düşülmeyeceğinin ve bakiyenin izin dönüşünde aynen duracağının teyidi.
- Altı iş günlük kabul süresi kaydıÜcretsiz izin işverenin önerisiyse, md. 22 uyarınca değişikliğin yazılı bildirildiği tarih ve çalışanın altı iş günü içinde yazılı kabul ettiği tarih ayrı ayrı yazılır.
- Sağlık yardımı uyarısıUzun süreli ücretsiz izinde çalışanın ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık yardımlarından yararlanma koşullarını izne çıkmadan önce sorgulaması gerektiği hatırlatması.
Doldurma adımları
Kanunda düzenlenen ücretsiz izinler (analık izninin bitiminden sonra altı aya kadar ücretsiz izin, yıllık izne bağlı dört güne kadar yol izni) talep edildiğinde verilmesi gereken izinlerdir. Bunların dışındaki ücretsiz izin ise tamamen tarafların anlaşmasına bağlıdır: çalışan talep edebilir, işveren kabul etmek zorunda değildir; işveren önerebilir, çalışan kabul etmek zorunda değildir.
Sözlü mutabakatla başlayan ücretsiz izinlerde taraflar sonradan aynı şeyi hatırlamıyor. Talebi ya da kabulü yazıya dökün; belgeyi iki nüsha düzenleyip bir nüshasını çalışana verin.
Başlangıç, bitiş ve işbaşı tarihi üçü birden yazılır. "Durum düzelene kadar", "ikinci bir bildirime kadar" gibi ifadeler askıyı belirsizleştirir ve fiilen fesih sonucu doğurabilir.
İşverenin önerisi hâlinde md. 22 devreye girer: değişiklik yazılı bildirilir ve çalışan altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmezse kendisini bağlamaz. Kabul edilmediğinde ücretsiz izin uygulanamaz; işveren bu durumda ya mevcut koşullarla çalıştırmaya devam eder ya da geçerli sebebini yazılı açıklayıp bildirim sürelerine uyarak fesih yoluna gider.
İzin süresi puantaja ücretsiz izin olarak işlenir, o günler için ücret tahakkuk etmez ve aylık bildirimde eksik gün nedeni ücretsiz izin olarak gösterilir. Ay içinde başlayıp biten izinlerde eksik gün sayısını puantajla birlikte kontrol edin.
Ücretsiz izin günlerinde prim yatmaz; bu günler emeklilik için gereken prim gününe eklenmez ve işsizlik ödeneğine esas prim gün sayısını da artırmaz. Uzun süreli izinlerde sağlık yardımlarından yararlanma koşullarının sağlanıp sağlanmadığı ayrıca sorgulanmalıdır. Bu bilgilendirmenin formda yazılı olması hem doğru hem koruyucudur.
Çalışan imzası ve işveren onayı tarihli olarak alınır. Belge, eksik gün bildiriminin dayanağı olduğu için özlük dosyasında saklanır.
İşbaşı günü geldiğinde çalışanın fiilen işe başladığı bir işbaşı tutanağı ya da puantaj kaydıyla belgelenir. Askı bu kayıtla sona erer; kayıt yoksa hem devamsızlık hem de "işe başlatmadılar" iddiası aynı anda gündeme gelir.
Sık yapılan hatalar
- Çalışanı tek taraflı ücretsiz izne çıkarmakEn ağır hata budur. İşin azaldığı, sipariş gelmediği ya da mevsimin kapandığı dönemlerde çalışanların topluca ücretsiz izne çıkarılması sık görülür; oysa bu, çalışma koşullarında esaslı bir değişikliktir ve yazılı kabul edilmedikçe çalışanı bağlamaz (md. 22). Çalışan kabul etmediğinde ücret alacağı işlemeye devam eder, ayrıca ücretin ödenmemesi nedeniyle haklı fesih ve fiilen işverence yapılmış fesih iddiaları gündeme gelir.
- Onayı sözlü almak"Konuştuk, kabul etti" savunması ispat değeri taşımaz. Ücretsiz izinde ispat yükü, izni uygulayan işverendedir; imzalı belge yoksa izin hiç kararlaştırılmamış sayılabilir.
- Boş forma ya da açık tarihli belgeye imza attırmakİşe girişte imzalatılan tarihsiz ücretsiz izin formları, sonradan doldurulmuş belge iddiasına açıktır ve rızanın izin talebine özgü olarak verilmediğini gösterir. Her ücretsiz izin için ayrı, tarihli ve süresi yazılı belge düzenleyin.
- Ücretsiz izni yıllık izin bakiyesinden düşmekÜcretsiz izin ile yıllık ücretli izin farklı kurumlardır. Ücretsiz izin günleri bakiyeden düşülmez; tersine, çalışanın yıllık izin bakiyesi varken buna dokunulmadan ücretsiz izin verilmesi de mümkündür.
- İşbaşı tarihi yazmamakBitiş günü belirsiz bırakılan ücretsiz izin askı değil, fiilî bir fesih görüntüsü doğurur. Süresi yazılmayan izinlerde çalışanın ne zaman devamsız sayılacağı da gösterilemez.
- Ücretsiz izinde fiilen çalıştırmakKâğıt üzerinde ücretsiz izinde görünen çalışana evden iş yaptırmak, telefonla iş takip ettirmek veya birkaç gün işe çağırmak, iznin gerçek olmadığını gösterir. Bu durumda hem ücret ve prim yükümlülüğü doğar hem de kayıt dışı çalıştırma tartışması başlar.
- SGK eksik gün bildirimini atlamakÜcretsiz izin süresi bildirilmediğinde prim gün sayısı ile fiilî çalışma birbirini tutmaz. Eksik gün nedeni bildirilmeli, dayanağı olan imzalı talep ve onay saklanmalıdır.
- Prim ve sağlık etkisini hiç konuşmamakÇalışanların çoğu ücretsiz iznin yalnızca maaş kaybı olduğunu düşünür; prim gününün durduğunu ve uzun süreli izinde sağlık yardımlarının etkilenebileceğini bilmez. Bilgilendirme formda yazılı olmalıdır.
- Kanunla tanınan ücretsiz izinleri takdire bağlı sanmakAnalık izninin bitiminden sonra altı aya kadar ücretsiz izin ile yıllık izne bağlı dört güne kadar yol izni, koşulları oluştuğunda talep üzerine verilmesi gereken izinlerdir. Bunları "şirket politikası gereği veremeyiz" diye reddetmek mevzuata aykırıdır.
- Dönüşte işe başlatmamakİşbaşı tarihinde çalışanı işe almamak, askının fesihle sonuçlandırıldığı anlamına gelir ve fesih hukukunun tüm sonuçlarını (bildirim süresi, kıdem ve ihbar tazminatı, geçerli sebep) doğurur. "İzin devam ediyor" demek bu sonucu değiştirmez.
Ücretsiz izin, eksik gün ve puantaj birbirini tutsun
empuno'da izin talebi mobil uygulamadan iletilir, onaylanan ücretsiz izin puantaja ve eksik gün bildirimine kendiliğinden yansır; talep ve onay kaydı çalışanın dijital özlük dosyasında tarihiyle durur.
İzin Takip Modülünü İnceleyin →Sık Sorulan Sorular
İşveren çalışanı tek taraflı ücretsiz izne çıkarabilir mi?
Çalışanın ücretsiz izin talebini işveren reddedebilir mi?
Ücretsiz izin SGK'ya nasıl bildirilir, prim gününe etkisi nedir?
Ücretsiz izin süresi kıdem tazminatı ve yıllık izin hesabına dahil edilir mi?
Ücretsiz izindeyken sağlık hizmetlerinden yararlanılabilir mi?
Ücretsiz izin en fazla ne kadar olabilir?
Ücretsiz izindeyken başka bir işte çalışılabilir mi?
Ücretsiz izin dönüşünde işe başlatılmazsam ne olur?
Bu form örnektir; işyerinizin uygulamasına ve iznin türüne göre uyarlanmalıdır. Ücretsiz izin iş sözleşmesini askıya alan ağır sonuçlu bir düzenlemedir: onaysız uygulanması fesih tartışması doğurur, uzun süreli uygulanması ise sosyal güvenlik haklarını doğrudan etkiler. Tereddüt ettiğiniz durumda bir iş hukuku uzmanına danışın.
Bu sayfadaki şablonlar genel bilgilendirme amaçlı örnek belgelerdir; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her işyerinin koşulları farklıdır: formları kullanmadan önce şirketinize uyarlayın, güncel mevzuatı kontrol edin ve tereddüt ettiğiniz konularda bir iş hukuku uzmanına danışın. Şablonların kullanımından doğabilecek sonuçlardan empuno sorumlu tutulamaz.