Askerlik Nedeniyle Fesih Dilekçesi: Kıdem Hakkı Nasıl Korunur?

Ne işe yarar?

Birinci işlevi ayrılığı sade istifadan ayırmaktır. Muvazzaf askerlik, 1475 sayılı Kanun'un yürürlükte bırakılan 14. maddesinde sayılan kıdemli ayrılık hâllerindendir; ancak hak, dilekçede sebep yazılmadıkça kendiliğinden doğmaz. Sebep cümlesi ve sevk belgesi, ayrılığın istifa değil askerlik feshi olduğunun kanıtıdır.

İkinci işlevi çıkış hesabının dayanağını kurmaktır. Kıdem tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti ve son ücret bu dilekçeye bağlanır; işten ayrılış bildirgesindeki 12 kodunun gerekçesi de bu belgedir. Kod ile dilekçe aynı hikâyeyi anlatmalıdır.

Üçüncü işlevi manevra ve seferberlik ayrılışlarıyla karışmayı önlemektir. Kısa süreli silah altı ayrılışlarında sözleşme feshedilmez, askıda kalır ve dönüşte işe iade hakkı doğar. Hangi rejimin yürüdüğü sevk belgesinin niteliğinden ve dilekçedeki beyandan belli olur.

Askerlik nedeniyle fesih dilekçesi örnek metni

Köşeli parantezleri kendi verilerinizle doldurun. Sebep cümlesi çıkarılmamalı, sevk belgesi eklenmelidir.

[Şirket Ticaret Unvanı] İnsan Kaynakları Departmanına

ASKERLİK NEDENİYLE FESİH BİLDİRİMİ

Ad Soyad: [.....] / T.C. Kimlik No: [.....] / Sicil: [.....]
Görev / Departman: [.....] / İşe giriş tarihi: [gg.aa.yyyy]

Muvazzaf askerlik hizmetimi yerine getirmek üzere [gg.aa.yyyy] tarihinde sevk olacağımdan, iş sözleşmemi bu nedenle feshediyorum.
Sevk belgesi sureti ekte sunulmuştur (Ek-1). Son çalışma günüm [gg.aa.yyyy] olacaktır.

En az bir yıllık çalışmam bulunduğundan kıdem tazminatımın, kullanılmayan yıllık izin ücretimin ve son ücretimin hesaplanarak tarafıma ödenmesini; çalışma belgemin düzenlenmesini talep ederim.

Tarih: [gg.aa.yyyy]   İmza:
Ek: Sevk belgesi sureti (1 sayfa)
İşveren teslim kaydı: [.....]   Tarih: [gg.aa.yyyy]   İmza / Kaşe:

Hukuki dayanak

• 1475 sayılı İş Kanunu md. 14 — Kıdem tazminatı ve askerlik istisnasıKıdem tazminatını düzenleyen bu madde hâlâ yürürlüktedir ve en az bir tam yıl çalışmış olmayı şart koşar. Kural olarak kendi isteğiyle ayrılan çalışan kıdem tazminatına hak kazanmaz; maddede sayılan istisnalardan biri muvazzaf askerliktir. Şart ikilidir: ayrılığın nedeni muvazzaf askerlik olmalı ve çalışanın o işyerinde en az bir yılı dolmuş bulunmalıdır.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 31 — Muvazzaf dışı ayrılışlarda işe iadeMuvazzaf askerlik dışında, manevra veya herhangi bir sebeple silah altına alınma ya da kanundan doğan çalışma ödevi yüzünden işinden ayrılan işçi, ayrıldığı günden başlayarak iki ay içinde işe girmek istediğini bildirirse işveren boş yer varsa derhal, yoksa açılacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek ve o andaki şartlarla, üç ay içinde işe almak zorundadır. Düzen muvazzaf askerliğe uygulanmaz; muvazzaf sevkte sözleşme sona erer.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 17 ve yargı uygulaması — İhbar öneliMd. 17 belirsiz süreli sözleşmelerde bildirim sürelerini ve bu sürelere uymayan tarafın ihbar tazminatı borcunu düzenler; maddenin metninde askerlik için ayrı bir istisna yoktur. Muvazzaf askerlik nedeniyle fesheden çalışanın önel beklemesinin gerekmediği ve işverenden ihbar tazminatı isteyemeyeceği sonucu kanun metninden değil Yargıtay kararlarından çıkar; fesih tarihi sevk tarihinden uzaksa somut olayda tartışılabilir. Bu yüzden dilekçe sevk belgesiyle birlikte verilir ve son çalışma günü sevk tarihine göre belirlenir.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 59 — Kullanılmayan yıllık izin ücretiSözleşme hangi nedenle sona ererse ersin, hak kazanılıp kullanılmayan yıllık izinlerin ücreti ödenir. Askerlik feshi bu kuralın dışına çıkmaz; bakiye, sona erme tarihindeki son çıplak brüt ücret üzerinden hesaplanır ve çıkış hesabına eklenir.
• SGK işten ayrılış bildirgesi — 12 koduMuvazzaf askerlik nedeniyle fesih, işten ayrılış bildirgesinde 12 koduyla bildirilir. Kod, çalışanın kıdem tazminatlı ayrıldığını ve işsizlik ödeneğine hak kazanmadığını anlatır; dilekçedeki sebep ile bildirgede seçilen kodun aynı gerekçeye dayanması gerekir.
• 4857 sayılı İş Kanunu md. 75 — Özlük dosyası kaydıDilekçe, sevk belgesi sureti, kıdem hesabı ve çıkış bildirgesi çalışanın özlük dosyasında saklanır. Kıdemin fiilen ödenip ödenmediği, ibraname ile değil banka dekontuyla ispatlanır; dosya, sonradan açılacak bir alacak davasında işverenin ilk savunma setidir.

Zorunlu alanlar

• Muhatap (işverenin ticaret unvanı)Dilekçe, çalıştığınız birime değil işveren tüzel kişiliğinin ticaret unvanına hitaben yazılır: "... A.Ş. İnsan Kaynakları Departmanına".
• Çalışanın kimlik ve sicil bilgisiAd soyad, T.C. kimlik numarası, sicil veya personel numarası, görev ve departman. Belgenin doğru özlük dosyasına ve doğru SGK kaydına bağlanması için gerekir.
• Askerlik sebep cümlesiAyrılığın muvazzaf askerlik nedeniyle olduğunun açık beyanı. Bu cümle yoksa dilekçe sade istifa sayılır ve kıdem tazminatı doğmaz; metnin en kritik satırıdır.
• Sevk tarihi ve celp bilgisiSevk belgesindeki teslim tarihi ve celp dönemi. Son çalışma günü ile çıkış tarihi bu veriye göre belirlenir; tahmini tarih değil belgedeki tarih yazılır.
• Sevk belgesi ekiAskerlik şubesinden alınan sevk veya celp belgesinin sureti dilekçeye eklenir ve ek listesinde sayılır. Sebep cümlesinin dayanağı bu belgedir.
• Kıdem beyanıİşe giriş tarihi ve en az bir yıllık çalışmanın tamamlandığının kaydı. Bir yıl dolmamışsa dilekçe yine alınır ancak kıdem beklentisi çalışana açıkça söylenir.
• Son çalışma günüSevk tarihinden önce fiilen çalışılacak son gün. Bu tarih hem SGK çıkış tarihini hem de ücret ve yıllık izin hesabının kesim gününü belirler.
• Dilekçe tarihi ve ıslak imzaBeyanın işverene ulaştığı tarih ve çalışanın imzası. Tarih, çıkış bildirgesinin süresi ve kıdem hesabının kesim günü bakımından belirleyicidir.

Opsiyonel alanlar

• Kullanılmayan yıllık izin bakiyesiBakiye gün sayısı dilekçede belirtilirse çıkış hesabında uyuşmazlık azalır. Bakiye, sona erme tarihindeki ücret üzerinden ücrete dönüşür.
• Zimmet iade kaydıKullanımdaki ekipmanın hangi tarihte iade edileceği veya edildiği. İade tutanağı ayrıca imzalanır; bedel ücretten tek taraflı kesilemez.
• Çalışma belgesi talebiİşin çeşidi ve süresini gösteren belgenin (md. 28) talep edildiğinin tek cümlelik kaydı. Sonradan istemek zorunda kalmayı önler.
• İletişim adresiTerhis sonrası tebligat ve ödeme bildirimlerinin ulaşacağı adres, telefon ve e-posta. Kıdem ödemesi banka yoluyla yapılacağı için hesap bilgisi de eklenebilir.
• Devir teslim notuSorumluluğundaki işlerin kime devredildiği. Sevke kalan kısa sürede devrin yazılı yapılması, işverenin operasyonunu aksatmaz.

Doldurma adımları

Sık yapılan hatalar

• Sebep cümlesini yazmadan istifa dilekçesi vermekEn sık hata budur: çalışan "kendi isteğimle ayrılıyorum" yazar, askerlikten hiç söz etmez. Aynı ayrılık sade istifa sayılır ve kıdem tazminatı doğmaz. Neden dilekçede açıkça yazılmalıdır.
• Sevk belgesini eklememekSebep cümlesi tek başına iddiadır; dayanağı sevk belgesidir. Belgesiz dilekçe, sonradan açılacak bir uyuşmazlıkta ispat yükünü çalışanın aleyhine çevirir.
• Bir yıllık kıdem dolmadan kıdem beklemekKıdem tazminatı en az bir tam yıl çalışmayı gerektirir. Birkaç ay kala sevke giden çalışanın kıdemi doğmaz; beklenti baştan netleştirilmezse çıkış görüşmesi uyuşmazlığa dönüşür.
• Manevrada fesih dilekçesi kullanmakKısa süreli silah altı ayrılışında sözleşme feshedilmez. Fesih dilekçesi verilmesi hem çalışanın işe iade hakkını hem kıdem hesabını karıştırır; doğru işlem ayrılış bildirimi ve dönüşte süresinde başvurudur.
• Önel ve sevk tarihini birbirinden koparmakYargıtay kararlarında askerlik feshinde önel beklenmesi aranmaz; ancak bu sonuç kanun metninde yazılı değildir ve sevk tarihine dayanır. Sevkten çok önce verilen, sevk belgesi eklenmemiş bir dilekçe ihbar tartışması doğurabilir; son çalışma günü sevk tarihine göre belirlenmeli, belge dilekçeye eklenmelidir.
• Çıkış kodunu yanlış seçmekAskerlik feshi 12 koduyla bildirilir. İstifa kodu girilmesi, çalışanın kıdemli ayrıldığını gizler ve sonraki itirazlarda dilekçeyle çelişen bir kayıt bırakır.
• Kıdemden sigorta primi kesmekKıdem tazminatı prime esas kazanca girmez (5510 sayılı Kanun md. 80); kanunen ödenmesi gereken, yani tavanla sınırlı tutar gelir vergisinden de istisnadır (Gelir Vergisi Kanunu md. 25/7). Ödemeden damga vergisi kesilir: 488 sayılı Kanun'a ekli (1) sayılı tablo, hizmet karşılığı alınan paralar arasında tazminatı da sayar. Bordroda normal ücret kalemi gibi işlemek hem vergiyi hem bildirimi bozar.
• Çıkış günü ibraname imzalatmakİbranamenin geçerli olması için fesihten en az bir ay geçmesi, alacakların tür ve tutarıyla yazılması ve ödemenin banka yoluyla noksansız yapılması gerekir. Çıkış günü alınan matbu imza bu şartları taşımaz.