İkale Sözleşmesi Örneği: Anlaşarak Ayrılık Nasıl Kayda Geçer?

Ne işe yarar?

Birinci işlevi sona erme iradesini iki taraflı ve yazılı hâle getirmektir. İstifa tek taraflı, fesih tek taraflıdır; ikale iki iradenin birleşmesidir. Yazılı sözleşme olmadan, ayrılığın hangi iradeyle gerçekleştiği sonradan ispatlanamaz ve çıkış kodu ile çelişen beyanlar işverenin aleyhine delil olur.

İkinci işlevi ödeme kalemlerini kanundan değil sözleşmeden doğurmaktır. İkalede kıdem ve ihbar tazminatı kanunen doğmaz; ödenecekse sözleşmede açıkça yazılması gerekir. "Tüm haklar ödendi" gibi genel cümleler kalemleri tek tek saymadığı için uyuşmazlıkta yetersiz kalır.

Üçüncü işlevi çıkış sonrası süreci kapatmaktır. Çıkış kodunun ne olacağı, çalışma belgesinin ne zaman teslim edileceği, kullanılmayan iznin nasıl ödeneceği sözleşmede yazılırsa, ayrılış bildirgesinden işsizlik ödeneği beklentisine kadar sonraki adımlar sürpriz üretmez.

İkale sözleşmesi örnek metni

Köşeli parantezleri kendi verilerinizle doldurun. Tutar satırlarını boş bırakmayın; "tüm haklar" genel cümlesi kalem sayılmaz.

[Şirket Ticaret Unvanı]

İKALE (ANLAŞARAK SONA ERDİRME) SÖZLEŞMESİ

Taraflar: [işveren unvanı] ile [ad soyad] / Sicil: [.....] / Görev: [.....]
İşe giriş tarihi: [gg.aa.yyyy] — Sona erme tarihi: [gg.aa.yyyy]

Madde 1 — Taraflar, [gg.aa.yyyy] tarihinden beri süren iş ilişkisinin yukarıda yazan sona erme tarihinde karşılıklı anlaşmayla sona erdirilmesinde anlaşmışlardır.
Madde 2 — Ödenecek kalemler: son ücret [.....] TL; kullanılmayan yıllık izin ücreti [.....] gün karşılığı [.....] TL; kıdem karşılığı [.....] TL; ihbar karşılığı [.....] TL; ek ikale bedeli [.....] TL. Toplam [.....] TL, [tarih] tarihinde banka yoluyla ödenecektir.
Madde 3 — İşten ayrılış bildirgesinde 22 kodu seçilecek; taraflar ikalenin kural olarak işsizlik ödeneğine hak kazandırmadığını bilir.
Madde 4 — Çalışma belgesi ve bildirge sureti [tarih] tarihinde teslim edilecektir.
Madde 5 — Bu sözleşme ibraname değildir; ibraname şartları oluştuğunda ayrıca düzenlenecektir.

İşveren: [ad soyad — görev]   Tarih: [gg.aa.yyyy]   İmza:
Çalışan: [.....]   Tarih: [gg.aa.yyyy]   İmza:

Hukuki dayanak

• Türk Borçlar Kanunu genel hükümleri — Sözleşme serbestisiİkale, İş Kanunu'nda ayrıca düzenlenmiş bir tip değil, genel sözleşme serbestisinin ürünüdür: taraflar sürekli borç ilişkisini karşılıklı anlaşmayla her zaman sona erdirebilir. Bu serbestinin bedeli açıklıktır; kanunun hazır kalıbı olmadığı için koruyucu olan tek şey yazılan metnin kendisidir.
• Yargıtay uygulaması — Makul yarar (makul menfaat) şartıYargıtay, ikalenin geçerliliğini çalışanın makul yararına bağlar: ayrılık paketinin, çalışanın tek taraflı fesihteki haklarından belirgin biçimde lehte olması aranır. Baskı altında, "imzala yoksa çıkarırız" tehdidiyle alınan imza serbest irade sayılmaz. Makul yararın dosyada görünmesi için ek ödemenin (ikale bedeli) kalem olarak yazılması gerekir.
• 1475 sayılı Kanun md. 14 — Kıdemin sözleşmeden doğmasıKıdem tazminatı ikalede kanundan doğmaz; doğacaksa sözleşmenin kendisinden doğar. Bu yüzden "kıdem tazminatı ödenecektir" cümlesi tek başına yetmez, matrah ve tutar yazılır. Yazılmayan kalem, ödenmemiş sayılma riski taşır.
• 5510 sayılı Kanun — Ayrılış bildirgesi ve 22 koduAnlaşmalı ayrılıklarda işten ayrılış bildirgesinde uygulamada 22 (diğer nedenler) kodu seçilir. Kod ile sözleşme aynı hikâyeyi anlatmalıdır: sözleşmede ikale yazıp bildirgede işveren feshi beyan etmek, gerçeğe aykırı beyan ve yersiz ödeme geri alımı doğurur.
• 7036 sayılı Kanun md. 3 — Dava şartı arabuluculukSözleşmeye rağmen uyuşmazlık çıkarsa, iş mahkemesine gitmeden önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. İkale metnine arabuluculukta varılan mutabakatın yazılması, sonraki başvurunun konusunu daraltır; yazılmayan kalem arabuluculuk masasına geri döner.

Zorunlu alanlar

• Tarafların kimlik ve sicil bilgisiİşveren unvanı ile çalışanın ad soyadı, sicil numarası, görevi ve işe giriş tarihi. İkale belirli bir iş ilişkisini sona erdirir; sicil ve giriş tarihi olmadan yapılan eşleştirme yanlış dosyaya işlenme riski doğurur.
• Sona erme tarihiİş ilişkisinin fiilen biteceği gün. Son ücret, kullanılmayan izin ve çıkış bildirgesi bu tarihe göre hesaplanır; tarihsiz ikale, hangi dönemin kapanmadığını belirsiz bırakır.
• Ödenecek kalemlerin tek tek dökümüSon ücret, kullanılmayan yıllık izin ücreti, varsa kıdem ve ihbar karşılığı ile ek ikale bedeli; her kalemde matrah ve tutar. "Tüm haklar" gibi genel cümleler kalem sayılmaz; yazılmayan kalem ödenmemiş sayılma riski taşır.
• Ödeme zamanı ve biçimiTutarların hangi tarihte, banka yoluyla nasıl ödeneceği. İbranamenin geçerlilik şartları (yazılı açıklık ve banka ödemesi) hatırlanmalı; elden ödeme ispat yükünü işverende bırakır.
• Çıkış kodu mutabakatıAyrılış bildirgesinde 22 kodunun seçileceğinin yazılması. Çalışanın işsizlik ödeneği beklentisi varsa bu satırda kapatılır: ikale kural olarak ödeneğe hak kazandırmaz, beklenti sözleşmede düzeltilir.
• Çalışma belgesi ve evrak teslimiÇalışma belgesinin teslim tarihi ile ayrılış bildirgesi suretinin verileceğinin yazılması. Belge teslimi ikalenin doğal tamamlayıcısıdır; yazılmadan kapatılan çıkış, evrak takibini açık bırakır.
• İbraname ayrımı kaydıBu sözleşmenin ibraname olmadığının, ibranamenin ayrıca ve şartları oluştuğunda düzenleneceğinin belirtilmesi. Kapatma listesine yazılan genel cümle ibraname şartlarını taşımaz; iki belge birbirine karıştırılmaz.
• Tarafların tarihli imzasıÇalışan ile yetkili imza sirküleri sahibinin imzası ve tarih. İmzasız ikale taslağı, ayrılığın anlaşılarak gerçekleştiğini değil, yalnızca planlandığını gösterir.

Opsiyonel alanlar

• Ek ikale bedeli (makul yarar kalemi)Kanuni kalemlerin üstüne ödenen ek tutar. Makul yarar şartının dosyada görünmesinin en somut yoludur; tutar ve gerekçesi açık yazılır.
• Rekabet yasağı ve gizlilik kaydıVarsa sözleşmeden gelen rekabet yasağı ve sır saklama borcunun akıbeti. İkale sözleşmeyi sona erdirir ama sonrasına sarkan borçları ayrıca yazmak gerekir.
• Zimmet iade kaydıÜzerindeki ekipmanın iade tutanağıyla kapatıldığının belirtilmesi. İade, kesinti değil teslimle yapılır; bedelin ücretten tek taraflı kesilmesi ayrı bir uyuşmazlık başlığı açar.
• Avans mahsup kaydıKapanmamış avans bakiyesinin son ödemeden mahsup edileceğinin yazılması. Avans mahsubu ücret kesme cezası değildir; disiplin sınırlarına tabi olmaz, ancak yazılı mutabakatla kapatılır.
• Arabuluculuk ve uyuşmazlık kaydıKalan bir kalem için arabuluculuğa gidileceğinin veya tüm kalemlerin kapandığının yazılması. Açık bırakılan kalem, dava şartı arabuluculuk masasına geri döner.

Doldurma adımları

Sık yapılan hatalar

• "Anlaştık" deyip kâğıda hiçbir şey yazmamakEn yaygın hata budur: el sıkışılır, yalnızca çıkış bildirgesi verilir. Aylar sonra hangi kalemlerin ödendiği ispatlanamaz; çalışanın talebiyle işverenin savunması baş başa kalır. İkale, yazılmadıysa yapılmamış sayılmaya en yakın sözleşmedir.
• Kalemleri "tüm haklar" cümlesiyle geçiştirmekGenel cümleler kalem sayılmaz. Hangi tutarın hangi kaleme karşılık geldiği yazılmadıysa, ödenen para havada kalır ve aynı kalem ikinci kez istenir. Döküm, ikalenin omurgasıdır.
• Çalışana "işsizlik maaşı alırsın" demekİkale kural olarak işsizlik ödeneğine hak kazandırmaz; ödenek beklentisiyle 04 kodu seçmek gerçeğe aykırı beyandır. Yersiz ödenen ödenek yasal faiziyle geri alınır (4447 md. 50) ve çelişkili dosya sonraki uyuşmazlıkta işverenin aleyhine okunur. Beklenti sözleşmede düzeltilir, kodla değil.
• Baskıyla imza almak"İmzala yoksa çıkarırız" tehdidiyle alınan imza serbest irade sayılmaz ve makul yarar şartını zedeler. İkale, alternatifi olanın imzaladığı metindir; baskı izi taşıyan dosya mahkemede çözülür.
• İkale ile ibranameyi birbirine karıştırmakKapatma listesine yazılan genel cümle ibraname şartlarını taşımaz: alacak tür ve miktarının açıkça yazılması, banka ödemesi ve sona ermeden sonra süre geçmesi gerekir. İkale çıkış iradesidir, ibraname alacak kapatmasıdır; ayrı belgelerdir.
• Kod ile sözleşmeyi çelişkili bırakmakSözleşmede ikale yazıp bildirgede işveren feshi beyan etmek, işverenin kendi aleyhine delil üretmesidir. Kod, feshin gerçek niteliğini ve dosyadaki belgeleri yansıtmalıdır.
• Zimmet bedelini tek taraflı kesmekTeslim alınmayan ekipmanın bedelini son ödemeden tek taraflı kesmek, alacağı tahsil etmek yerine yeni uyuşmazlık başlatır. Doğru refleks kesinti değil, iade tutanağıyla teslim almaktır.