Evlilik Nedeniyle Fesih: Kadın İşçinin Kıdem Tazminatlı Ayrılık Hakkı

Kısa Cevap: Evlilik Kıdem Tazminatı Doğurur mu?

Kısa cevap: Evet — kadın işçi, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde sözleşmesini kendi isteğiyle sona erdirirse ve en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatına hak kazanır (1475 sayılı Kanun md. 14). Üç şarttan biri eksikse aynı ayrılık sade istifadır. Feshi çalışan yaptığı için işverenden ihbar tazminatı istenemez; önel beklenmemesi ise kanun metninden değil Yargıtay uygulamasından çıkar. İşsizlik ödeneği alınamaz; çıkış kodu 13'tür. Hazır metin için evlilik nedeniyle fesih dilekçesi örneğini kullanabilirsiniz.

Üç Şart Bir Arada: Kim, Ne Zaman, Hangi Kıdemle?

Hak, üç şartın birlikte gerçekleşmesine bağlıdır ve biri eksikse sonuç değişir. Birincisi kişi şartıdır: fesheden kadın işçi olmalıdır. Kanun bu hakkı yalnızca kadın işçiye tanımıştır; erkek çalışanın evlilik gerekçeli ayrılığı sade istifadır, kıdem doğurmaz. İkincisi süre şartıdır: fesih, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır. Üçüncüsü kıdem şartıdır: fesih tarihinde en az bir yıllık hizmet süresi bulunmalıdır; deneme süresi kıdeme dahildir. Üç şartın ortak ispatı dosyadadır: işe giriş tarihi özlük kaydında, evlilik tarihi nüfus kaydında, fesih tarihi dilekçenin tebliğ kaydında görünür. Hesabın nasıl yapılacağı için kıdem tazminatı rehberine, kavramın sözlük karşılığı için kıdem tazminatı tanımına bakılabilir.

Bir Yıllık Süre: Nikâh Tarihi Esastır, Hak Düşürücüdür

Süre, resmî nikâh tarihinden işlemeye başlar; düğün, nişan veya birlikte yaşama tarihi esas alınmaz. Süre hak düşürücüdür: bir yıl dolduktan sonra verilen dilekçe bu haktan yararlanamaz, sonradan "aslında evlenmiştim" demek dosyayı kurtarmaz. Başlangıcın ispatı beyanla değil belgeyle yapılır: evlilik cüzdanı sureti veya nüfus kayıt örneği. Uygulamada en sık yapılan hata, süreyi düğün tarihinden hesaplamaktır; nikâh ile düğün arasında aylar varsa hesap şaşar ve hak kaçırılır. Süre tartışmalı dosyalarda belirleyici olan, dilekçenin işverene ulaştığı tarihin bir yıllık dilimin içinde kalmasıdır; bu yüzden tebliğ kaydı sürenin ispatıdır. Hak düşürücü süre ile zamanaşımı birbirine karıştırılmamalıdır: zamanaşımı kavramı için zaman aşımı tanımına bakılabilir.

Sade İstifadan Farkı: Tek Cümle Hakkı Belirler

Aynı ayrılık, dilekçede evliliğe dayanılmadan verilirse sade istifa sayılır ve kıdem tazminatı doğurmaz. Fark, dosyadaki tek cümledir: evlilik tarihini ve kanun atfını içeren sebep cümlesi. Bu yüzden istifa dilekçesi örneğindeki sade kalıp ("iş sözleşmemi kendi isteğimle feshediyorum") evlilik varken tek başına kullanılmamalıdır. İkinci fark, evliliğin ayrıca üç günlük ücretli mazeret izni doğurmasıdır (Ek Madde 2): izin ile fesih hakkı birbirinden bağımsızdır, aynı dilekçede ayrı cümlelerle istenebilir ama tek kaleme indirgenmez. Süreleri ve belgeleri için mazeret izni talep formu örneği kullanılabilir. Üçüncü fark, sonucun iki ayrı haktan oluşmasıdır: kıdem tazminatı doğar, kullanılmayan yıllık izin ücreti ayrıca ödenir; ikisi aynı çıkış hesabında ayrı satırlardır. Tam kalem listesi işten çıkışta ödenecek alacaklar rehberindedir.

Doğmayan İki Hak: İhbar Tazminatı ve İşsizlik Ödeneği

Bu fesihte iki hak doğmaz ve beklentinin çıkıştan önce düzeltilmesi gerekir. Birincisi ihbar tazminatıdır: İş Kanunu md. 17'ye göre bu tazminatı bildirim şartına uymayan taraf öder; feshi çalışan yaptığı için işverenden ihbar tazminatı alacağı doğmaz. Çalışanın önel verip vermeyeceği konusunda md. 17'nin ve 1475 sayılı Kanun md. 14'ün metninde evliliğe özgü bir kural yoktur; Yargıtay kararlarında evlilik nedeniyle fesheden kadın işçinin önel vermesi ve işverene ihbar tazminatı ödemesi aranmaz. Sonuç yargı uygulamasına dayandığı için son çalışma günü dilekçede açıkça yazılmalı, evlilik belgesi dilekçeye eklenmelidir. Süreler ve hesap için ihbar süresi rehberine, kavram için ihbar tazminatı tanımına bakılabilir. İkincisi işsizlik ödeneğidir: bu ayrılık kendi istek ve iradeyle ayrılma sayılır, 4447 sayılı Kanun'un aradığı "kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalma" şartı sağlanmaz. Çalışana "kıdem alıyorsun, ödenek de alırsın" denmesi yanlıştır; ödenek beklentisi dilekçe aşamasında düzeltilir. Şartlar ve başvuru işsizlik maaşı rehberindedir. İki doğmayan hakkın ortak dersi şudur: kıdem tazminatı doğması, diğer fesih sonuçlarının da lehe doğduğu anlamına gelmez; her kalem kendi dayanağına göre değerlendirilir.

Çıkış Dosyası Nasıl Kapanır? 13 Kodu ve Evrak Sırası

Çıkış, dört adımda kapatılır. Birincisi dilekçe ve ektir: sebep cümleli fesih dilekçesi ile evlilik belgesi (cüzdan sureti veya nüfus kaydı) dosyaya konur; tebliğ kaydı alınır. İkincisi çıkış hesabıdır: kıdem tazminatı, son ücret ve kullanılmayan yıllık izin ücreti ayrı satırlarla hesaplanıp banka yoluyla ödenir; tutarlar ücret hesap pusulası örneğindeki gibi belgelenir. Üçüncüsü bildirgedir: işten ayrılış bildirgesinde 13 kodu seçilir; kod ile dilekçe aynı hikâyeyi anlatmalıdır, istifa kodu bildirmek çelişki yaratır. Kod tablosu için SGK çıkış kodları rehberi kullanılabilir. Dördüncüsü belge teslimidir: çalışma belgesi verilir (çalışma belgesi örneği), zimmet iade tutanağıyla kapatılır ve ibraname gerekiyorsa şartları oluştuğunda ayrıca düzenlenir (ibraname örneği). Hangi belgenin özlük dosyasında durması gerektiği özlük dosyası rehberinde anlatıldı. empuno'da dijital özlük dosyası çıkış evrakını tarih sırasıyla saklar; dilekçe, hesap ve bildirge aynı dosyada buluşur. Not: Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir fesih ve tazminat tartışmasında bir iş hukuku uzmanıyla değerlendirmeniz uygun olur.