Devamsızlık Nedeniyle Fesih Nasıl Yapılır? Tutanak, Savunma ve 6 İş Günü Kuralı

Kısa Cevap: Devamsızlık Hangi Hâlde Fesih Sebebidir?

Kısa cevap: Çalışanın izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü ya da bir ay içinde iki kez tatil gününden sonraki iş günü veya bir ayda üç işgünü işe gelmemesi, işverene haklı nedenle derhal fesih hakkı verir (4857 sayılı İş Kanunu md. 25/II-g). Her gelinmeyen gün aynı gün tutanakla belgelenir, fesih hakkı öğrenmeden itibaren altı iş günü içinde kullanılır. Eşik hesabına giren günlerin gerçekten mazeretsiz olduğunu gösteren kayıtlar için devamsızlık tutanağı örneğini, mazeretli günlerin ayrımı için mazeret izni talep formunu kullanabilirsiniz.

Üç Eşik: Peş Peşe 2 Gün, Tatil Sonrası ve Ayda 3 Gün

Kanun devamsızlığı tek bir ölçüyle değil, üç ayrı eşikle tanımlar; biri gerçekleşirse fesih hakkı doğar:

Eşik	Ölçü	Tipik görünüm
Ardı ardına iki işgünü	Peş peşe iki iş günü gelmeme	Pazartesi-salı yok, çarşamba geldi — hak doğmuştur
Tatil sonrası iki kez	Bir ay içinde iki defa, tatil gününden sonraki iş günü gelmeme	İki ayrı pazartesi (hafta tatili sonrası) yok — hak doğmuştur
Ayda üç işgünü	Bir ay içinde toplam üç iş günü gelmeme (dağınık olabilir)	Ay içinde üç ayrı gün yok — hak doğmuştur

Üç noktaya dikkat edilir. Birincisi, ölçü iş günü üzerindendir; hafta tatili ve genel tatil günleri eşiğin gün sayısına girmez. İkincisi, "bir ay" ifadesi takvim ayı değil, geriye doğru sayılan otuz günlük dönemdir. Üçüncüsü, eşik hesabına yalnızca mazeretsiz günler girer: istirahat raporlu gün, onaylı mazeret izni günü ve onaylı ücretsiz izin günü devamsızlık sayılmaz. Bu ayrımın belgesi, o güne ait rapor, mazeret izni formu veya onaylı izin kaydıdır; belgesi olmayan gün eşik hesabında devamsızlık olarak kalır.

İspat Zinciri: Tutanak, Puantaj ve Bildirim Aynı Gün Kurulur

Devamsızlık feshinde ispat yükü işverendedir ve zincir üç halkadan oluşur. Birinci halka tutanaktır: gelinmeyen her gün için o gün düzenlenmiş, olayı gören iki kişinin (tercihen yönetici ve bir çalışan) imzasını taşıyan tutanak. Günler sonra topluca yazılan, tek imzalı veya tarihi belirsiz tutanaklar ispat değerini büyük ölçüde yitirir. Tutanağın şekli için devamsızlık tutanağı örneğine bakılabilir. İkinci halka puantajdır: o günün puantajda devamsızlık koduyla işlenmesi ve PDKS kaydıyla (giriş yok) tutarlı olması. Puantajda çalışmış görünüp tutanakta devamsız yazan bir gün, fesih dosyasındaki ilk çelişkidir. Üçüncü halka bildirimdir: çalışana ulaşma çabası — telefon araması, mesaj, e-posta — ve bunların kaydı. Ulaşılamaması da kayda geçirilir; "nerede olduğunu sormadılar" savunmasını kapatır. Üç halka aynı gün kurulur; fesih günü geriye dönük tamamlanan dosya, dosya değil tamirattır.

Savunma ve Tebliğ: Fesih Bildirimi Nasıl Yapılır?

Devamsızlık, kural olarak haklı nedenle derhal fesih sebebidir; ihbar süresi beklenmez ve kıdem ile ihbar tazminatı doğmaz. Ancak "haklı" olması "usulsüz yapılabilir" anlamına gelmez. İş güvencesi kapsamındaki işyerlerinde (30 ve üzeri çalışan, en az 6 ay kıdem) davranışa dayanan fesihlerde yazılı savunma alınması gerekir; devamsızlıkta savunma, "o gün neredeydin, mazeretin var mı" sorusunun yazılı sorulmasıdır. Savunma istenmeden yapılan fesih, haklı sebebe rağmen geçersiz sayılma riski taşır. Şekil için savunma istemi yazısı örneği kullanılabilir. Savunma süresi makul tutulur ve bekletilmeden fesih kararı verilir — çünkü 6 iş günlük süre işlemeye devam eder. Fesih bildirimi yazılı yapılır ve hangi günlerin devamsızlık sayıldığı, hangi eşikle feshedildiği açıkça yazılır; genel ifadelerle ("devamsızlıklarınız nedeniyle") yetinilmez. Şekil için fesih bildirimi örneğine bakılabilir. Tebliğ çalışanın imzasıyla alınır; imzadan kaçınılırsa noter kanalıyla veya tutanaklı elden tebliğle belgelenir. Aynı gün işten ayrılış bildirgesi doğru çıkış koduyla verilir; fesih gerekçesiyle kodun uyumlu olması gerekir.

6 İş Günü Kuralı: Hak Düşürücü Süre Nasıl Kaçırılır?

4857 sayılı İş Kanunu md. 26, fesih hakkına iki sınır koyar: hak, feshe konu davranışın öğrenildiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten sonra kullanılamaz; her hâlde fiilin üzerinden bir yıl geçmekle düşer. Devamsızlıkta öğrenme günü kural olarak devamsızlığın gerçekleştiği gündür; peş peşe günlerde son gün, dağınık günlerde eşiği tamamlayan gün esas alınır. Süre iş günü üzerinden sayılır. En sık düşülen tuzaklar şunlardır: savunma sürecini haftalarca uzatıp süreyi kaçırmak, eşiğin tamamlandığını fark etmeyip dosyayı bekletmek ve "nasıl olsa haklıyız" rehavetiyle tebliği geciktirmek. Süre kaçtıktan sonra aynı devamsızlığa dayanarak haklı fesih yapılamaz; işveren isterse geçerli nedenle bildirimli fesih yoluna gidebilir, ancak o yolun kıdem ve ihbar tazminatı maliyeti vardır. Tarih disiplini için her tutanağa düzenleme tarihi yazılması ve fesih kararının öğrenme gününden itibaren sayılan altı iş günü içinde tebliğ edilmesi gerekir.

Fesih Sonrası: Çıkış Kodu, İşsizlik Ödeneği ve Kalan Alacaklar

Devamsızlık nedeniyle haklı fesihte çalışanın kıdem ve ihbar tazminatı doğmaz; buna karşılık hak edilip kullanılmayan yıllık izin ücreti her hâlde ödenir ve son ay ücreti ile varsa fazla mesai alacakları tasfiye edilir. Kalemlerin tamamı için işten çıkışta ödenecek alacaklar rehberine bakılabilir. Çıkış kodu fesih gerekçesiyle uyumlu seçilir: ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık hâllerine karşılık gelen 42-50 aralığındaki kodlardan, devamsızlığa özgü olanı kullanılır (eskiden kullanılan tek kod 2021'de kaldırılmış, bent bazında kodlara bölünmüştür; ayrıntılar için SGK çıkış kodları tablosuna bakın). Kodun sonucu işsizlik ödeneğine yansır: bu kodlarla bildirilen sona ermelerde ödenek kural olarak doğmaz (genel şartlar için işsizlik maaşı rehberine bakılabilir). Yanlış kod hem ödeneği haksız yere açar hem de işverene geri ödeme ve ceza riski doğurur; kod, tutanak ve fesih bildirimindeki gerekçeyle birebir örtüşmelidir. Devamsızlığa özgü kod 48'dir; sonuçları 48 çıkış kodu rehberinde tek tabloda durur. Feshe itiraz hâlinde iş güvencesi kapsamındaki çalışan işe iade davası açabilir; eksiksiz tutanak-puantaj-savunma-tebliğ dosyası bu davadaki tek savunmadır. Not: Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir fesih kararında süresi ve usulü bir iş hukuku uzmanıyla değerlendirmeniz uygun olur.