Süt İzni: Günde 1,5 Saat, Ücretli ve Çalışma Süresinden

Kısa Cevap: Süt İzni Nedir?

Kısa cevap: Kadın çalışana, çocukları bir yaşına gelene kadar günde toplam 1,5 saat verilen ücretli izindir (İş Kanunu md. 74). Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır: ücretten kesinti yapılamaz, çalışan o gün fiilen daha kısa çalışsa da tam gün ücretini alır. Sürenin hangi saatlerde ve kaça bölünerek kullanılacağını çalışanın kendisi belirler; işveren saati dayatamaz. Kullanılmayan süt izni biriktirilemez ve sonradan ücrete dönüşmez. Hazır form için süt izni talep formu örneğini, kavramın kısa tanımı için süt izni tanımını kullanabilirsiniz.

Üç Ölçü: Bir Yaş, Günde 1,5 Saat, Çalışanın Belirlediği Dilim

Birinci ölçü sürenin sonudur: hak, çocuğun bir yaşını doldurduğu tarihte kendiliğinden biter. Başlangıcı işe dönüş günüdür; analık izniyle arasında boşluk yoktur, ikisi art arda işler. Bitişin doğum tarihinden bir yıl sonrası olarak önceden hesaplanıp forma yazılması, iznin sessizce uzamasını da erken kesilmesini de önler. İkinci ölçü günlük miktardır: günde toplam bir buçuk saat. Kanun bu süreyi günün dilimlerine bölmeye izin verir; tek parça kullanılması zorunlu değildir, bölünmüş kullanım da aynı haktır. Üçüncü ölçü karar merciidir: dilimi çalışan belirler. İşveren "öğle arasına ekle", "gün sonunda toplu kullan" veya "vardiya düzenine uydur" şeklinde tek taraflı dayatmada bulunamaz. Günlük sürenin toplu kullanılması ancak çalışanın tercihiyle ve yazılı mutabakatla olur; mutabakat geri alınabilir ve geri alma ileriye etkilidir. Bu üç ölçünün ortak noktası, hakkın sözleşmeyle kısaltılamamasıdır: daha elverişli düzenleme yapılabilir, kanuni sınırın altına inilemez. Analık izninin süreleri ve dağılımı doğum izni ve analık hakları rehberindedir; talep formu için doğum izni talep formu örneği kullanılabilir.

Ücret ve Kayıt: Kesinti Yok, Devamsızlık Kodu Yok

Ücret tarafı nettir: süt izni süreleri günlük çalışma süresinden sayıldığı için (md. 66) ücretten kesinti yapılamaz. Bordroda ayrı bir kesinti satırı açılmamalı, normal ücret tam görünmelidir. Süt izni ücretsiz izin gibi kodlanırsa hem ücret eksik ödenir hem bildirimde hatalı eksik gün doğar; prim gün sayısını düşürmez, eksik gün bildirimi gerektirmez. Kayıt tarafı ise en çok ihmal edilen yerdir: süt izni saatleri puantajda ayrı bir kayıt türü ve kodla gösterilir. Geç giriş, erken çıkış veya devamsızlık koduyla gösterilen her süt izni saati, ay sonunda gerçekte var olmayan bir devamsızlık tablosu üretir ve bu tablo savunma ile fesih süreçlerine yanlış veri taşır. Vardiyalı düzende kullanım dilimi vardiya çizelgesine işlenir; gece postasında dilim, vardiya başlangıç ve bitişine göre ayrıca planlanır. Kayıtların özlük dosyasında durması gerektiği özlük dosyası rehberinde, puantaj düzeninin genel mantığı puantaj hazırlama rehberinde anlatıldı; devamsızlık rejimiyle karıştırılmaması için devamsızlık tanımına bakılabilir.

Analık Sonrası Üçlü: Ücretsiz İzin, Yarım Çalışma, Kısmi Süreli Çalışma

Süt izni tek başına değil, analık bitimindeki üçlü tercihle birlikte planlanır; hangisinin seçileceğine çalışan karar verir. Birincisi altı aya kadar ücretsiz izindir: analık izninin bitiminde talep edilirse verilmesi zorunludur, işveren reddedemez. İkincisi yarım çalışmadır: analık bitiminden sonra haftalık çalışma süresinin yarısı kadar çalışılıp çalışılmayan yarı süre için İŞKUR yarım çalışma ödeneği öder; süre birinci doğumda 60 gün, ikinci doğumda 120 gün, sonraki doğumlarda 180 gündür ve analık bitiminden itibaren 30 gün içinde başvuru gerekir. Üçüncüsü, çocuğun mecburi ilköğretim çağına kadar sürecek kısmi süreli çalışma talebidir. Süt izni bu üç tercihten bağımsız işler: ücretsiz izin döneminde fiilen çalışılmadığı için süt izni doğmaz, yarım ve kısmi süreli düzende ise çalışılan günlerde günlük oran aynen uygulanır. Hangi tercihin hangi tarihte başlayıp biteceğinin tek belgede görünmesi için süt izni talep formu ile doğum izni talep formu birbirine atıfla bağlanır; ücretsiz izin rejiminin ayrıntısı ücretsiz izin rehberindedir.

Talep, Plan ve Kapanış: Üç Tarihli Dosya

Süt izni dosyası üç tarihin etrafında kurulur: talep tarihi, başlangıç ve bitiş. Talep yazılı alınır, kullanım dilimi çalışanın beyanıyla yazılır, bitiş doğum tarihinden bir yıl sonrası olarak hesaplanır ve puantaj işlem kodu forma işlenir. Kullanım dilimi değişirse yeni dilim, değişiklik tarihi ve tarafların imzasıyla revize edilir; değişiklik geriye yürütülmez, önceki dönemin kaydı aynen korunur. Çocuk bir yaşını doldurduğunda izin kendiliğinden sona erer ve kapanış dosyaya şerh düşülür; puantajdaki süt izni kodu da aynı tarihte kapatılır, aksi hâlde bordro ile puantajda hayalet bir izin yürümeye devam eder. Erkek çalışanın talebi bu dosyaya değil, mazeret izni kaydına yazılır: süt izni kadın işçiye tanınmış bir haktır, eşin doğumunda babaya verilen süre ayrı bir kurumdur (babalık izni tanımı, mazeret izni tanımı). empuno'da izin takip modülü süt izni düzenini çalışanın kaydında tutar, dilimi çizelgeye işler ve bir yaş dolduğunda kodu kendiliğinden kapatır. Not: Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir izin ve ödeme tartışmasında bir iş hukuku uzmanıyla değerlendirmeniz uygun olur.