Emeklilik Şartları Rehberi 2026 (SSK / 4-A): EYT, 1999–2008 ve 2008 Sonrası

Emeklilikte Üç Şart, Üç Rejim

Kısa cevap: 4/1-a (SSK) sigortalısında emeklilik üç şartın birlikte tamamlanmasına bağlıdır: sigortalılık süresi, prim ödeme gün sayısı ve yaş. Hangi eşiklerin uygulanacağını ilk sigorta giriş tarihi belirler: 8 Eylül 1999 ve öncesi girişlilerde (EYT) yaş şartı yoktur, kadın 20 / erkek 25 yıl sigortalılık ve giriş tarihine göre 5.000–5.975 gün prim gerekir; 9 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 arasında 7.000 gün ve kadın 58 / erkek 60 yaş; 1 Mayıs 2008 ve sonrasında 7.200 gün ve kademeli olarak 65'e yükselen yaş uygulanır.

İlk sigorta girişi	Rejim	Sigortalılık süresi	Prim günü	Yaş
8 Eylül 1999 ve öncesi	EYT	Kadın 20 / Erkek 25 yıl	5.000 – 5.975 (kademeli)	Yok
9 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008	Geçiş dönemi	Aranmaz (tam aylıkta)	7.000	Kadın 58 / Erkek 60
1 Mayıs 2008 ve sonrası	Yeni sistem	Aranmaz	7.200	Kadın 58 / Erkek 60 → kademeli 65

Tablo yalnızca tam aylık şartlarını gösterir; her rejimde daha az prim günüyle ama daha yüksek yaşta bağlanan bir "kısmi aylık" yolu da vardır (aşağıda ayrı bölüm). Ayrıca bu rehber yalnızca 4/1-a kapsamındadır: Bağ-Kur (4/1-b) ve Emekli Sandığı (4/1-c) sigortalılarında eşikler farklıdır; örneğin 2008 sonrası girişte 4/1-b ve 4/1-c için 7.200 gün yerine 9.000 gün aranır.

Kendi giriş tarihiniz ve prim gününüzle hangi rejime tabi olduğunuzu ve tahmini emeklilik tarihinizi görmek için emeklilik yaşı ve prim günü hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Birbirine Karıştırılan Üç Kavram: Sigortalılık Süresi, Prim Günü, Yaş

Emeklilik hesabındaki hataların çoğu bu üç kavramın karıştırılmasından doğar. Üçü farklı şeyleri ölçer:

• Sigortalılık süresi: İlk defa çalışmaya başlanan tarih ile aylık talep tarihi arasında geçen takvim süresidir (506 sayılı Kanun md. 108). Arada çalışılmayan yıllar bu süreyi durdurmaz — 1995'te sigortalı olup 2005'e kadar hiç çalışmayan biri için de sigortalılık süresi 1995'te başlamıştır.
• Prim ödeme gün sayısı: Fiilen adınıza bildirilen gün sayısıdır. Tam ay 30 gün sayılır; çalışılmayan dönemlerde artmaz.
• Yaş: Doğum tarihine bağlı, rejime göre değişen eşiktir. EYT'de kaldırılmıştır.

Bu üçü ayrı ayrı tamamlanmalıdır ve emeklilik tarihi, üçünün en geç tamamlananına göre belirlenir. Prim günü 20 yıl önce dolmuş biri, sigortalılık süresi henüz dolmadığı için bekleyebilir; tersi de olur.

18 yaş kuralı burada kritik bir ayrıntıdır: 1 Nisan 1981 ve sonrasında ilk kez tescil edilenlerde sigortalılık süresi, 18 yaşın doldurulduğu tarihte başlamış sayılır (5510 sayılı Kanun md. 38). Bu tarihten önce ödenen primler kaybolmaz, prim gün sayısına eklenir; yalnızca 20 veya 25 yıllık sürenin başlangıcı ötelenir. 31 Mart 1981 ve öncesinde tescil edilenlerde bu kural uygulanmaz. 16 yaşında sigortalı olmuş bir kişinin "20 yılım doldu" hesabı, çoğu zaman tam olarak bu nedenle iki yıl yanılır.

Üç değerin tamamı e-Devlet üzerindeki SGK Tescil ve Hizmet Dökümü ekranında birebir görülür; hesabı tahminle değil bu dökümle yapmak gerekir.

EYT Kapsamı: 8 Eylül 1999 ve Öncesi Girişliler

İlk sigorta girişi 8 Eylül 1999 ve öncesinde olanlar EYT kapsamındadır. 3 Mart 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7438 sayılı Kanun, 5510 sayılı Kanuna geçici md. 95'i ekleyerek bu kişiler için yaş şartını tamamen kaldırmıştır. Yaş dışındaki iki şart aynen devam eder:

• Sigortalılık süresi: Kadın 20 yıl, erkek 25 yıl.
• Prim ödeme gün sayısı: 5.000 ile 5.975 gün arasında kademeli. Kademe, 506 sayılı Kanun geçici md. 81 uyarınca 23 Mayıs 2002 tarihindeki sigortalılık süresine göre kurulur ve 75'er gün artar.

Kritik ve sık atlanan nokta: kademe tarih aralıkları kadın ve erkek için farklıdır. Prim günü değerleri (5.000–5.975) her iki cinsiyette aynıdır, ama hangi giriş tarihinin hangi basamağa denk geldiği değişir; çünkü 23 Mayıs 2002 itibarıyla aranan sigortalılık süresi eşikleri kadınlarda 18 yıldan, erkeklerde 23 yıldan başlar ve basamak aralığı kadınlarda 1 yıl, erkeklerde 1 yıl 6 aydır. İnternette dolaşan tek tablolar erkeklerde gereken prim gününü çoğu kademede 75–225 gün eksik gösterir.

Kadın sigortalılar — ilk giriş tarihine göre gereken prim günü

İlk sigorta girişi	Prim günü
23.05.1985 ve öncesi	5.000
24.05.1985 – 23.05.1986	5.075
24.05.1986 – 23.05.1987	5.150
24.05.1987 – 23.05.1988	5.225
24.05.1988 – 23.05.1989	5.300
24.05.1989 – 23.05.1990	5.375
24.05.1990 – 23.05.1991	5.450
24.05.1991 – 23.05.1992	5.525
24.05.1992 – 23.05.1993	5.600
24.05.1993 – 23.05.1994	5.675
24.05.1994 – 23.05.1995	5.750
24.05.1995 – 23.05.1996	5.825
24.05.1996 – 23.05.1997	5.900
24.05.1997 – 08.09.1999	5.975

Erkek sigortalılar — ilk giriş tarihine göre gereken prim günü

İlk sigorta girişi	Prim günü
23.11.1980 ve öncesi	5.000
24.11.1980 – 23.05.1982	5.075
24.05.1982 – 23.11.1983	5.150
24.11.1983 – 23.05.1985	5.225
24.05.1985 – 23.11.1986	5.300
24.11.1986 – 23.05.1988	5.375
24.05.1988 – 23.11.1989	5.450
24.11.1989 – 23.05.1991	5.525
24.05.1991 – 23.11.1992	5.600
24.11.1992 – 23.05.1994	5.675
24.05.1994 – 23.11.1995	5.750
24.11.1995 – 23.05.1997	5.825
24.05.1997 – 23.11.1998	5.900
24.11.1998 – 08.09.1999	5.975

Örnek: 1996 yılının Ağustos ayında ilk kez sigortalı olan bir erkek çalışan 5.825 gün ve 25 yıl sigortalılık şartına tabidir, yaş şartı yoktur. Aynı tarihte sigortalı olan bir kadın çalışan ise 5.900 gün ve 20 yıl sigortalılık şartına tabidir. Kendi tarihinizle sonucu görmek için emeklilik hesaplama aracını kullanın.

Geçiş Dönemi: 9 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 Girişliler

Bu grup 5510 sayılı Kanun geçici md. 9 kapsamındadır ve önünde iki ayrı yol vardır:

Yol	Şartlar	Aylık türü
A — 7.000 gün	7.000 gün prim + kadın 58 / erkek 60 yaş	Tam aylık
B — 25 yıl + 4.500 gün	25 yıldan beri sigortalı olmak + 4.500 gün prim + kadın 58 / erkek 60 yaş	Kısmi aylık

Yol B, 506 sayılı Kanun md. 60/A-(b) hükmüdür ve uygulamada "kısmi emeklilik" olarak anılır. Ayrı bir hak değil, aynı rejim içindeki ikinci yoldur: daha erken hak edilir, ancak prim gün sayısı düşük olduğu için bağlanan aylık tam aylıktan belirgin biçimde düşüktür. 4.500 gün ile emekli olup sonra "aylığım neden bu kadar az" sorusuyla karşılaşmak, bu farkın önceden hesaplanmamasından kaynaklanır.

Kademeli emeklilik bu gruba geldi mi? Hayır. Bu rehberin güncellendiği tarih itibarıyla 9 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 arası girişliler için mevzuatta ilk sigorta giriş tarihine bağlı kademeli bir yaş tablosu yoktur; yaş şartı kadın 58 / erkek 60 olarak sabittir. Kamuoyunda tartışılan kademeli geçiş bir kanun teklifi konusudur, yürürlüğe girmiş bir düzenleme değildir. Bu ayrımı bilmek önemlidir: personelinin emeklilik planını yaparken yürürlükte olmayan bir kademe tablosuna göre hesap yapan işveren, kadro planlamasını yıllarca yanlış kurar.

Bu grupta sigortalılık süresi şartı yalnızca Yol B için aranır; Yol A'da 7.000 gün ve yaş yeterlidir.

Yeni Sistem: 1 Mayıs 2008 ve Sonrası Girişliler

1 Mayıs 2008 ve sonrasında ilk kez 4/1-a kapsamında sigortalı olanlar için 5510 sayılı Kanun md. 28 uyarınca 7.200 gün prim ve kadın 58 / erkek 60 yaş şartı vardır. Ancak yaş sabit değildir: 7.200 günün tamamlandığı tarihe göre kademeli olarak yükselir.

7.200 günün tamamlandığı tarih	Kadın	Erkek
31.12.2035 ve öncesi	58	60
01.01.2036 – 31.12.2037	59	61
01.01.2038 – 31.12.2039	60	62
01.01.2040 – 31.12.2041	61	63
01.01.2042 – 31.12.2043	62	64
01.01.2044 – 31.12.2045	63	65
01.01.2046 – 31.12.2047	64	65
01.01.2048 ve sonrası	65	65

Tablodaki lookup mantığı hesabın en sık yanlış yapılan yeridir: uygulanacak satır, emeklilik talep tarihine veya hesabın yapıldığı güne göre değil, 7.200 günün doldurulduğu tarihe göre belirlenir. Prim şartını 2034'te tamamlayan biri, aylığı 2040'ta talep etse bile kadın 58 / erkek 60 satırına tabidir. Bugünü esas alan hesaplar, kademe devreye girdiğinde sistematik olarak bir üst yaş basamağını uygular ve emeklilik tarihini yıllarca ileri gösterir.

Bu gruptaki genç çalışanlar için pratik sonuç şudur: prim gününü erken biriktirmek doğrudan yaş kazandırır. 7.200 günü 2035 sonuna kadar tamamlayan bir kadın çalışan 58'de emekli olurken, aynı günü 2036'da tamamlayan 59'u bekler. Kesintisiz sigortalılık, bu rejimde yalnızca prim değil yaş da kazandırır.

İşveren Tarafı: Emeklilik, Kıdem Tazminatı ve "Yaş Hariç Şartlar" Yazısı

Emeklilik, işveren için bir SGK konusu değil bir kıdem tazminatı konusudur. İki ayrı senaryo vardır ve ikisinde de tazminat doğar:

• Yaşlılık aylığı bağlanması amacıyla ayrılma: Emeklilik şartlarını tamamlayıp aylık talebiyle işten ayrılan çalışan, kıdem tazminatına hak kazanır (1475 sayılı Kanun md. 14). İstifa gibi görünen bu ayrılış, kıdem açısından istifa değildir.
• "Yaş hariç diğer şartların tamamlanması" nedeniyle ayrılma: Çalışan, yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim gün sayısı şartlarını tamamladığını SGK'dan alacağı yazı ile belgeleyerek kendi isteğiyle işten ayrılabilir ve kıdem tazminatını alır — henüz emekli olmasa ve başka bir işte çalışmaya devam etse bile.

İkinci senaryonun eşikleri rejime göre değişir ve kısmi aylık şartlarının yaş dışındaki kısmına karşılık gelir: 8 Eylül 1999 öncesi girişlilerde 15 yıl sigortalılık + 3.600 gün, 9 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 arası girişlilerde 25 yıl + 4.500 gün, 1 Mayıs 2008 sonrası girişlilerde 5.400 gün. Uygulamada belirleyici olan, çalışanın SGK'dan aldığı yazının içeriğidir; işveren ödemeyi bu belgeye dayandırmalı ve belgeyi özlük dosyasına koymalıdır.

Bu, kadro planlaması için ciddi bir mali gerçektir: 15 yılını ve 3.600 gününü dolduran bir çalışan, her an yazıyı alıp ayrılabilir ve kıdem tazminatını talep edebilir. Karşılığı hazır olmayan bir işveren için bu, plansız bir nakit çıkışı demektir. Tutarları görmek için kıdem tazminatı hesaplama aracını, hesabın mantığı ve yasal tavan için kıdem tazminatı rehberini kullanabilirsiniz.

Ters yöndeki soru da sık gelir: işveren, emeklilik yaşı geldi diye çalışanı çıkarabilir mi? Emeklilik şartlarının oluşması tek başına bir fesih sebebi değildir; salt yaşa dayanan fesih, geçerli sebep denetiminde ayrımcılık tartışmasını doğurur. İşveren feshi tercih ediyorsa bunu geçerli nedene dayandırmalı, usulüne uygun yapmalı ve ihbar süresine uymalıdır; bu durumda kıdemin yanında ihbar tazminatı da gündeme gelir. Ayrıca emeklilik nedeniyle ayrılan çalışan, işsizlik ödeneğine hak kazanmaz — bu, çıkış görüşmesinde açıkça konuşulması gereken bir noktadır.

Emekli Personel Çalıştırmak: Destek Primi ve Bilinmesi Gerekenler

Emekli bir kişiyi işe almak yasaktır değildir; yaygındır ve bordroda ayrı bir sigortalılık statüsü doğurur. İki seçenek vardır:

• Aylığı kesilmeden çalışma (sosyal güvenlik destek primi): Emekli aylığı ödenmeye devam eder, çalışma için destek primi bildirilir. Prim kolları ve oranları normal sigortalıdan farklıdır; bu statüde işsizlik sigortası primi bildirilmez, dolayısıyla çalışan işsizlik ödeneğine hak kazanmaz.
• Aylığı kestirerek çalışma: Emekli aylığı durdurulur, kişi normal sigortalı gibi bildirilir ve yeniden aylık talep ettiğinde aylığı yeni hizmetlerle birlikte yeniden hesaplanır.

İşveren açısından üç pratik sonuç: (1) Destek primi oranları ve kapsamı dönemsel olarak değişebildiği için bordro parametrelerinin güncel tutulması gerekir; (2) emekli çalışanın kıdem tazminatı hakkı, sonraki çalışma dönemi için yeniden birikir — "zaten emekli, tazminatı yok" yanılgısı pahalıya mal olur; (3) emekli çalışan da İş Kanunu'nun tüm koruyucu hükümlerine (yıllık izin, fazla mesai, iş güvencesi şartları oluşuyorsa iş güvencesi) tabidir.

Destek primi statüsünde bildirim yapılırken kanun numarası ve sigortalılık türünün doğru seçilmesi şarttır; yanlış statüde bildirim, geriye dönük prim farkı ve gecikme zammı olarak geri döner. Bordro kalemlerinin statüye göre nasıl değiştiğini bordro nasıl okunur rehberinde ele aldık.

Sık Karıştırılanlar: Borçlanma, Hizmet Birleştirme, Kısmi Aylık

Borçlanma. İki tür borçlanmanın emeklilik tarihine etkisi birbirinden tamamen farklıdır (5510 sayılı Kanun md. 41):

• Askerlik borçlanması, sigortalılık başlangıcından önceki bir döneme aitse sigortalılık başlangıç tarihini geriye çeker. Bu, hem sigortalılık süresini uzatır hem de kişiyi daha avantajlı bir prim günü kademesine taşıyabilir — EYT tablolarında bir üst basamağa geçmek 75 gün prim farkı demektir.
• Doğum borçlanması ise ancak sigortalılık başlangıcından sonraki dönemler için yapılabildiğinden başlangıç tarihini değiştirmez; yalnızca prim gün sayısını artırır (kadın sigortalılarda üç doğum için ve her doğumda iki yılı geçmemek üzere azami 2.160 gün; askerlik borçlanmasında ise borçlanılabilecek süre fiilen silah altında veya yedek subay okulunda geçen süreyle sınırlıdır).

Hizmet birleştirme. Kariyeri boyunca hem SSK hem Bağ-Kur hem memurluk yapmış kişilerde hangi statünün kurallarına tabi olunacağı 2829 sayılı Kanun md. 8 ile belirlenir: kural olarak son yedi yıllık fiilî hizmet süresi içinde en fazla hizmetin geçtiği statü esas alınır; süreler eşitse bunlardan sonuncusu belirleyicidir. Malullük ve ölüm aylıklarında ise son defa tabi olunan statü esas alınır. Bu nedenle karma hizmeti olan personelde tek statüye göre yapılan hesap yanıltıcıdır.

Kısmi aylık. Daha az prim günüyle ama daha yüksek yaşta bağlanan ve tam aylığa göre daha düşük hesaplanan yaşlılık aylığıdır. 8 Eylül 1999 ve öncesi girişlilerde 15 yıl + 3.600 gün ile talep edilebilir; buradaki yaş şartı EYT'deki gibi kaldırılmamıştır ve sigortalılık süresine göre kademelidir. 1 Mayıs 2008 sonrası girişlilerde karşılığı 5.400 gün ile tam aylık yaşına 3 yıl eklenmesidir (65 yaşı geçmemek üzere). Kısmi aylık, "erken emeklilik" değil daha düşük aylıkla emeklilik anlamına gelir; karar verilmeden önce aylık farkının SGK'dan sorulması gerekir.

Bunların hiçbiri otomatik hesaplanmaz: borçlanma yaptıysanız e-Devlet dökümünüzdeki güncel giriş tarihi ve gün sayısı esas alınmalıdır.

İşveren İçin Kontrol Listesi

• İlk sigorta giriş tarihini özlük dosyasında tutun. Bu tek veri, çalışanın hangi rejime tabi olduğunu ve kıdem tazminatı riskinizin ne zaman doğacağını belirler (bkz. özlük dosyası rehberi).
• Emekliliği yaklaşan personeli önceden listeleyin. "Yaş hariç şartları tamamlama" eşiğine gelen çalışanlar, kadro ve nakit planlamasında ayrı bir başlıktır.
• Kıdem tazminatı karşılığı ayırın. Emeklilik nedeniyle ayrılışta tazminat doğar; bunu sürpriz olmaktan çıkarın.
• SGK yazısını isteyin ve saklayın. Yaş hariç şartların tamamlandığı iddiasıyla yapılan ayrılışlarda ödemeyi belgeye dayandırın.
• Emekli çalışanda statüyü doğru bildirin. Destek primi mi, aylık kesilerek normal sigortalılık mı — seçim bordroyu ve çalışanın haklarını değiştirir.
• Çıkış nedenini doğru kodlayın. Emeklilik nedeniyle ayrılan çalışan işsizlik ödeneği alamaz; bunu çıkış görüşmesinde açıkça söyleyin.
• Yürürlükteki kuralla tartışılan kuralı ayırın. "Kademeli emeklilik çıkıyor" haberlerine göre plan yapmayın; yürürlüğe girmiş düzenlemeyi esas alın.

Sigorta giriş tarihi, prim gün sayısı ve özlük belgelerini tek yerde tutmak bu listenin çoğunu kendiliğinden çözer; empuno özlük dosyası modülü bu verileri çalışan bazında bir arada tutar ve ayrılış süreçlerini belgeyle kapatır.

Not: Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve resmî SGK hesaplaması yerine geçmez. Hizmet birleştirmesi, borçlanmalar, fiilî hizmet süresi zammı (yıpranma payı), engelli veya erken yaşlanma kapsamındaki emeklilik ve malulen emeklilik sonucu önemli ölçüde değiştirir. Kesin bilgi için e-Devlet üzerinden hizmet dökümünüzü inceleyin ve SGK'ya danışın; mevzuat zaman içinde değişebilir.