Yıllık İzin Kullandırma Zorunluluğu: İşverenin Borcu ve Sonuçları

Kısa Cevap: Kullandırmazsam Ne Olur?

Kısa cevap: Kullanılmayan izin silinmez; birikir ve fesihte son ücret üzerinden ödenir. Üstüne, yıllık izni kanuna aykırı kullandırmayan veya eksik kullandıran işverene bu durumdaki her işçi için ayrı ayrı idari para cezası uygulanır. İznin kullandırıldığını ispat yükü de işverendedir: imzalı kayıt yoksa, kullandırılmış izin bile kullandırılmamış sayılır.

Bu üç cümle, izin dosyasının tamamını özetler. Borç zamanla küçülmez, büyür: ücretler arttıkça fesihte ödenecek tutar artar. Onay düzenini kurmak için yıllık izin onay formu örneğini kullanabilirsiniz.

Borç Ne Zaman Doğar, Ne Zaman Muaccel Olur?

Hak, deneme süresi dahil en az bir tam yıl çalışmayla kazanılır; hak ay ay birikmez, tam yıl dolmadan oransal izin doğmaz. Her hizmet yılına karşılık kazanılan izin, gelecek hizmet yılı içinde kullandırılır: birinci yılını dolduran çalışan iznini ikinci hizmet yılı içinde kullanır. Yani borç hakedişle doğar, kullandırma borcu izleyen yıl boyunca muaccel kalır.

Hakediş tarihinin hesabı, devir kuralları ve aynı işverenin farklı işyerlerindeki sürelerin birleştirilmesi yıllık izin hakediş ve devir rehberinde ayrıntılıdır. Süreler ve yaşa göre kademeler için yıllık izin hakları rehberine, kendi kıdeminize göre gün hesabı için yıllık izin hesaplama aracına bakabilirsiniz.

İznin Zamanını Kim Belirler?

İznin hangi tarihlerde verileceğini belirleme yetkisi işverene aittir; çalışanın talebi alınır ve mümkün olduğunca dikkate alınır ancak tek başına bağlayıcı değildir. Bu yetki keyfi kullanılamaz: talebi gerekçesiz sürekli reddedip izni fiilen kullandırmamak, borcu ortadan kaldırmaz, tersine kullandırmama sonucunu doğurur.

Sağlıklı düzen şudur: yıllık izin çizelgesi önceden ilan edilir, talepler yazılı alınır, onay veya gerekçeli red yazılı verilir, alternatif tarih önerilir. Çizelge düzeni için yıllık izin defteri örneği, talep-onay akışı için izin talep formu ile izin onay formu birlikte kullanılır.

Kullandırmanın Üç Şartı: Yazılı Onay, Peşin Ücret, Kayıt

Kullandırma üç ayakla tamamlanır. Birincisi yazılı onaydır: hangi tarihler, kaç iş günü, hangi hizmet yılının bakiyesinden. Onayda iş günü sayısı ayrıca yazılır çünkü izne rastlayan hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günleri izinden düşülmez.

İkincisi peşin ücrettir: izin dönemine ilişkin ücret izne başlamadan önce peşin ödenir veya avans verilir, dönüşteki maaşa bırakılamaz. Hesap çıplak brüt ücret üzerinden yapılır; fazla mesai karşılıkları ve arızi primler katılmaz. Tutarı yıllık izin ücreti hesaplama aracıyla doğrulayabilirsiniz; ayrıntı yıllık izin ücreti rehberindedir.

Üçüncüsü kayıttır: onaylanan her izin, izin kayıt belgesine tarih ve gün sayısıyla işlenir. Üç ayaktan biri eksikse kullandırma yarım kalır ve uyuşmazlıkta işveren aleyhine sonuçlanır.

Biriken Bakiyeler: Eritme Planı Nasıl Kurulur?

Kullanılmayan izinler yanmaz, birikir; kümülatif bakiye fesih anında ücrete dönüşecek gerçek bir borçtur. Birikmiş bakiyesi olan işyerinde yapılacak iş, bakiyeyi inkâr etmek değil planlı eritmek: hakediş bazlı bakiye çıkarılır, hangi yılın bakiyesinden kaç gün kaldığı görülür, çizelgeyle gelecek döneme yayılır.

Eritmede iki sınır vardır. Bölme ancak tarafların anlaşmasıyla olur ve bölümlerden birinin en az on gün olması zorunludur; işveren tek taraflı parçalayamaz. Ayrıntı yıllık izin bölme kuralları rehberindedir. İkinci sınır, toplu izin dışında doğmamış haktan kullandırma yapılmamasıdır. Devir ve bakiye bildirimi için izin devir ve bakiye bildirim formunu kullanabilirsiniz.

Kullandırmamanın Dört Sonucu

Birincisi idari yaptırımdır: yıllık izni kanuna aykırı kullandırmayan veya eksik kullandıran, bölme kuralına uymayan ya da izin ücretini süresinde ödemeyen işverene, bu durumdaki her işçi için ayrı ayrı idari para cezası uygulanır. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiği için güncel rakam Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının listelerinden izlenir.

İkincisi birikmiş ücrettir: kullandırılmayan her gün fesihte son brüt ücret üzerinden ödenir; ücretler yıllar içinde arttığı için borcun maliyeti zamanla artar. Üçüncüsü ispat riskidir: kayıt tutulmayan dönemlerde fiilen kullandırılmış izinler de kullandırılmamış sayılır. Dördüncüsü fesih tartışmasıdır: iznin ısrarla kullandırılmaması, çalışan yönünden haklı fesih tartışmasına zemin hazırlayabilir.

İzin türlerinin tamamı — ücretsiz izin, mazeret, yol izni, süt izni — izin türleri rehberinde toplu anlatılıyor. empuno'da izin takibi bakiyeyi kıdeme göre otomatik hesaplar, onaylanan izin çizelgeye, puantaja ve kayda kendiliğinden işlenir. Not: Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlıklarda bir iş hukuku uzmanıyla değerlendirmeniz uygun olur.