Yıllık İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır? Peşin Ödeme ve Fesihte Ödeme

İzin Ücreti Nedir? İzne Başlamadan Önce Peşin Ödenir

Kısa cevap: Yıllık izin ücreti, çalışanın yıllık ücretli izinde geçirdiği günlere ait ücrettir ve 4857 sayılı İş Kanunu md. 57 uyarınca izne başlamadan önce peşin olarak ödenir veya avans olarak verilir. Çalışma devam ederken izin paraya çevrilemez; yıllık izin hakkından vazgeçilemeyeceği için "iznimi kullanmayayım, ücretini alayım" biçimindeki anlaşmalar geçersizdir.

Peşin ödeme kuralının mantığı basittir: çalışan izindeyken gelir kaybına uğramamalıdır. Uygulamada bu, izin başlamadan önceki bordro döneminde izin günlerinin ücretinin ayrıca hesaplanıp ödenmesi demektir. Kurala uyulmamasının bedeli, tek tek günlerin sonradan alacak kalemi olarak geri dönmesidir.

Hangi Ücret Esas Alınır? Çıplak Ücret Kuralı

Kanun, izin ücretinin hesabında 50. maddeye atıf yapar ve sonuç nettir: hesap çıplak brüt ücret üzerinden yapılır. Fazla çalışma karşılığı ödemeler, primler, sosyal yardımlar ile hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri hesaba katılmaz.

Kıdem ve ihbar tazminatının giydirilmiş ücretten hesaplanması nedeniyle iki tutar birbirinden farklı çıkar. Aynı çalışan için tek bir günlük ücret kullanmak hatalı sonuç verir: giydirilmiş ücretle izin ücreti hesaplamak işvereni, çıplak ücretle kıdem hesaplamak çalışanı zarara uğratır. Günlük izin ücreti, aylık çıplak brüt ücretin 30'a bölünmesiyle bulunur.

Hesabı sayıyla görmek için yıllık izin ücreti hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Kavramın sözlük karşılığı yıllık izin ücreti maddesindedir.

İzin Günleri Nasıl Sayılır? Tatil Günleri İzinden Düşülmez

İzin günleri iş günü olarak sayılır: izin süresine rastlayan hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günleri izinden düşülmez. Dolayısıyla ücretlendirilen gün sayısı ile takvim günü sayısı aynı değildir; tatil günleri ayrıca değil, izin gün sayısının dışında tutularak hesaplanır.

Bu kuralın pratik sonucu, izin planlamasının takvimden değil iş gününden yapılmasıdır. Bayram haftasına denk gelen bir izin, çalışanın bakiyesinden göründüğünden az düşer; bakiye takibini takvim günü üzerinden yapan işyerlerinde çalışan sistematik olarak alacaklı çıkar. Doğru kayıt düzeni için yıllık izin defteri örneğine bakın.

Fesihte Kullanılmayan İzinler: Son Ücret Üzerinden Ödeme

Kullanılmayan izinlerin ücreti ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde doğar: 4857 sayılı Kanun md. 59 uyarınca hak kazanılıp kullanılmayan izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden çalışana veya hak sahiplerine ödenir. Yani yıllar önce hak edilmiş bir iznin karşılığı, hak edildiği günkü ücretle değil, fesih günündeki ücretle hesaplanır.

Bu alacakta beş yıllık zamanaşımı fesih tarihinden itibaren işlemeye başlar. Fesihte ödenen bu tutardan gelir vergisi ve damga vergisi kesilir; sözleşme sona erdikten sonra ödenen kullanılmayan izin ücreti prime esas kazanca dahil edilmez. Fesihteki diğer kalemlerle birlikte tam liste için işten çıkışta ödenecek alacaklar rehberine bakın; ödemeyi gün sayısı, günlük ücret ve kesintileriyle belgelemek için yıllık izin ücreti ödeme formu hazır.

Hakediş ve Kayıt: İzin Ücretinin Dayanağı Nedir?

Hesabın dayanağı izin kayıt belgesidir: iznin kullandırıldığı imzalı kayıtla gösterilemediğinde ispat yükü işverende olduğu için bakiye kullanılmamış sayılır ve ücreti istenebilir. Bu nedenle izin ücreti tartışması aslında bir kayıt tartışmasıdır — kimin kaç gün kullandığı değil, kimin neyi imzaladığı belirleyicidir.

Hakediş tarafında kural, deneme süresi dahil en az bir tam yıl çalışmakla hakkın doğmasıdır; süreler ve devir mekaniği hakediş ve devir rehberinde, hakların tamamı yıllık izin hakları rehberinde anlatılıyor. Ücret hesabı için gereken bakiye bilgisi, bu kayıtlardan gelir; bakiyesi belli olmayan iznin ücreti de belli olmaz.

Bordroda Gösterim ve İtirazların Kapatılması

Peşin ödenen izin ücreti bordroda ayrı bir kalem olarak görünür; normal ücretin içine gömülmez. Fesihte ödenen kullanılmayan izin ücreti de çıkış bordrosunda ayrı satırdır ve hangi günlerin karşılığı olduğu gün sayısıyla birlikte yazılır.

Çalışanın itirazı varsa incelenecek üç belge bellidir: izin kayıt belgesindeki imzalı günler, hesabın esas aldığı günlük ücret ve ödeme dekontu. Üçü birbirini tutuyorsa sonuç yazılı olarak açıklanır; tutmuyorsa hangisi hatalıysa o düzeltilir. Bordro kalemlerinin okunması için bordro nasıl okunur rehberine bakabilirsiniz.

İzin Ücretini Bordro Motoruna Bağlamak

İzin ücretinin elle hesaplandığı işyerlerinde iki hata kroniktir: giydirilmiş ücretle hesaplanan izin ücretleri ve takvim günü üzerinden düşülen bakiyeler. İkisi de fesihte toplu alacak olarak geri döner. empuno'da izin takip modülü bakiyeyi iş günü üzerinden tutar, fesihte kullanılmayan günlerin karşılığını çıkış hesabına taşır; bordro modülü peşin ödemeyi ayrı kalem olarak gösterir.

Not: Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlıklarda bordro müşavirinizle veya bir avukatla değerlendirmeniz uygun olur.