Kadınlarda Emeklilik Yaşı ve Şartları: Giriş Tarihine Göre Yaş, Prim Günü ve Sigortalılık Süresi

Kısa Cevap: Kadınlarda Emeklilik Yaşı Kaç?

Kısa cevap: 4/1-a (SSK) kapsamındaki kadın sigortalıda emeklilik yaşı ilk sigorta giriş tarihine bağlıdır. 8 Eylül 1999 ve öncesi girişlilerde (EYT) yaş şartı yoktur: 20 yıl sigortalılık ve giriş tarihine göre 5.000-5.975 gün yeterlidir. 9 Eylül 1999 - 30 Nisan 2008 girişlilerde 58 yaş ve 7.000 gün aranır. 1 Mayıs 2008 ve sonrası girişlilerde 58 yaş ve 7.200 gün aranır; yaş, 7.200 günün tamamlandığı tarihe göre 2036'dan itibaren kademeli olarak 65'e çıkar.

İlk sigorta girişi	Yaş	Prim günü	Sigortalılık süresi
8 Eylül 1999 ve öncesi (EYT)	Aranmaz	5.000 - 5.975 (giriş tarihine göre)	20 yıl
9 Eylül 1999 - 30 Nisan 2008	58	7.000 (ya da 25 yıl + 4.500 gün ile kısmi aylık)	Tam aylıkta aranmaz
1 Mayıs 2008 ve sonrası	58, kademeli 65'e kadar	7.200	Aranmaz

Tablo hizmet akdiyle çalışanlar (4/1-a) içindir. Bağ-Kur (4/1-b) ve kamu görevlisi (4/1-c) statüsünde eşikler farklıdır; örneğin 2008 sonrası girişte 7.200 yerine 9.000 gün aranır. Karma hizmeti olanlarda hangi statünün kurallarının uygulanacağı son yedi yıllık fiilî hizmete göre belirlenir. Kendi durumunuzu görmek için empuno'nun ücretsiz emeklilik hesaplama aracına cinsiyet, doğum tarihi, ilk sigorta giriş tarihi ve prim gün sayısını girin: araç hangi rejime tabi olduğunuzu, yaş, gün ve süre şartlarından hangisinin ne zaman dolacağını ve varsa kısmi aylık yolunu ayrı ayrı gösterir.

EYT'li Kadınlar: Yaş Yok, 20 Yıl ve 5.000-5.975 Gün

İlk sigorta girişi 8 Eylül 1999 ve öncesinde olan kadınlarda 7438 sayılı Kanun'la (5510 sayılı Kanun geçici md. 95) yaş şartı kaldırılmıştır. İki şart kalır: 20 yıl sigortalılık süresi ve giriş tarihine göre kademeli prim gün sayısı. Kademe, 506 sayılı Kanun geçici md. 81 uyarınca 23 Mayıs 2002 tarihindeki sigortalılık süresine göre kurulur; kadınlarda basamak aralığı bir yıldır ve her basamakta 75 gün artar.

İlk sigorta girişi (kadın)	Gereken prim günü
23.05.1985 ve öncesi	5.000
24.05.1985 - 23.05.1986	5.075
24.05.1986 - 23.05.1987	5.150
24.05.1987 - 23.05.1988	5.225
24.05.1988 - 23.05.1989	5.300
24.05.1989 - 23.05.1990	5.375
24.05.1990 - 23.05.1991	5.450
24.05.1991 - 23.05.1992	5.525
24.05.1992 - 23.05.1993	5.600
24.05.1993 - 23.05.1994	5.675
24.05.1994 - 23.05.1995	5.750
24.05.1995 - 23.05.1996	5.825
24.05.1996 - 23.05.1997	5.900
24.05.1997 - 08.09.1999	5.975

Örnek: Ağustos 1996'da ilk kez sigortalı olan bir kadın 5.900 gün ve 20 yıl şartına tabidir; yaş beklemez. İki ayrıntı hesabı sık bozar. Birincisi 18 yaş kuralıdır: 1 Nisan 1981 ve sonrasında ilk kez tescil edilenlerde sigortalılık süresi 18 yaşın doldurulduğu tarihte başlamış sayılır; önceki primler kaybolmaz, gün sayısına eklenir, yalnızca 20 yılın başlangıcı ötelenir. İkincisi erkeklerle aynı gün değerlerinin farklı tarih aralıklarına denk gelmesidir; internette dolaşan tek tablolar çoğu zaman erkek aralıklarını gösterir. Erkeklerin gün tablosu ve 25 yıllık süre şartı için erkeklerde emeklilik yaşı rehberine, kısmi aylık yolu (15 yıl + 3.600 gün, yaş şartı kalkmamış ve kademeli) için emeklilik şartları rehberine bakın.

1999-2008 Arası Girişli Kadınlar: 58 Yaş ve 7.000 Gün

9 Eylül 1999 - 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olan kadınlar 5510 sayılı Kanun geçici md. 9 kapsamındadır ve iki yoldan birini kullanır:

Yol	Şartlar	Aylık türü
A - 7.000 gün	7.000 gün prim + 58 yaş	Tam aylık
B - 25 yıl + 4.500 gün	25 yıl sigortalılık + 4.500 gün prim + 58 yaş	Kısmi aylık (daha düşük)

Bu grupta yaş 58'de sabittir; rehberin güncellendiği tarih itibarıyla ilk giriş tarihine bağlı kademeli bir yaş tablosu yürürlükte değildir. Kamuoyunda "kademeli emeklilik" diye tartışılan düzenleme bir tekliftir; ayrıntısı kademeli emeklilik rehberinde. Pratik sonuç şudur: Mart 2003'te ilk kez sigortalı olan ve 1970 doğumlu bir kadın 58 yaşını 2028'de doldurur; o tarihte 7.000 günü tamsa tam aylık, 7.000 gün dolmamış ama 4.500 gün varsa 25 yıllık süre de Mart 2028'de tamamlandığı için kısmi aylık yolu açılır. Kısmi aylık erken değil, düşük aylıkla emekliliktir; karar vermeden önce iki yolun aylık farkı SGK'dan sorulmalıdır.

2008 Sonrası Girişli Kadınlar: 58'den 65'e Kademeli Yaş

1 Mayıs 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olan kadında 5510 sayılı Kanun md. 28 uyarınca 7.200 gün ve 58 yaş aranır; ancak yaş, 7.200 günün tamamlandığı tarihe göre kademeli yükselir:

7.200 günün tamamlandığı tarih	Kadında emeklilik yaşı
31.12.2035 ve öncesi	58
01.01.2036 - 31.12.2037	59
01.01.2038 - 31.12.2039	60
01.01.2040 - 31.12.2041	61
01.01.2042 - 31.12.2043	62
01.01.2044 - 31.12.2045	63
01.01.2046 - 31.12.2047	64
01.01.2048 ve sonrası	65

Satır, aylığın talep edildiği güne göre değil 7.200 günün dolduğu güne göre seçilir. 7.200 gün yaklaşık 20 yıllık kesintisiz çalışmadır: 2010'da işe başlayıp ara vermeden çalışan bir kadın günleri 2030'da tamamlar ve 58 satırına girer; aynı kadın toplam altı yıl ara verirse 7.200 gün 2036'da dolar ve yaş 59'a çıkar. Bu rejimde kesintisiz sigortalılık yalnızca prim değil yaş da kazandırır. Kısmi aylık karşılığı 5.400 gün ve tam aylık yaşına üç yıl eklenmesidir (65'i geçmemek üzere).

Doğum Borçlanması Emeklilik Yaşını Değiştirir mi?

Doğum borçlanması, kadın sigortalının doğumdan sonra çalışmadığı süreleri prim ödeyerek hizmetine saydırmasıdır (5510 sayılı Kanun md. 41/1-a). Şartları kanunda yazılıdır:

• Kimler: 4/1-a, 4/1-b ve 4/1-c kapsamındaki sigortalı kadınlar.
• Kaç doğum, ne kadar: Üç doğuma kadar; her doğum için doğum tarihinden sonraki en fazla iki yıl. Üst sınır toplam 2.160 gündür.
• Şartlar: Borçlanılacak sürede uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalı olmamak ve çocuğun yaşıyor olması; talep yazılı yapılır.
• Bedel: Prime esas kazancın alt ve üst sınırı arasında kişinin seçtiği günlük kazancın yüzde 32'si; borç tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmezse yeni başvuru gerekir.

Etkisi sınırlıdır ve bu sınır iyi bilinmelidir: doğum borçlanması prim gün sayısını artırır, ama sigortalılık başlangıcından sonraki süreler borçlanıldığı için giriş tarihini geriye çekmez. EYT'li bir kadında eksik günü tamamlayarak emeklilik tarihini öne alabilir; 1999 sonrası girişli bir kadında ise yaş şartını kaldırmaz, yalnızca gün şartını karşılar. Askerlik borçlanmasındaki "giriş tarihini geri çekme" etkisi doğum borçlanmasında yoktur. Borçlanma yapıldıysa hesabı e-Devlet hizmet dökümündeki güncel gün sayısıyla yapın; ayrıntı için hizmet borçlanması maddesine bakın.

Emekliliği Beklemeden Kıdem Tazminatıyla Ayrılabilen Kadın Çalışan

İşveren için kadın çalışanın emekliliği bir SGK konusu değil, kıdem tazminatı konusudur. Üç ayrılış hâli kıdem doğurur (1475 sayılı Kanun md. 14, en az bir yıllık kıdemle):

• Yaşlılık aylığı için ayrılış: Şartları tamamlayıp aylık talebiyle ayrılan çalışan kıdem tazminatı alır; bu ayrılış istifa sayılmaz.
• Yaş hariç şartların tamamlanması: Çalışan, yaş dışındaki süre ve gün şartlarını tamamladığını SGK'dan alacağı yazıyla belgeleyerek kendi isteğiyle ayrılabilir ve kıdem tazminatını alır. Eşikler: 8 Eylül 1999 öncesi girişlide 15 yıl + 3.600 gün, 1999-2008 arası girişlide 7.000 gün ya da 25 yıl + 4.500 gün, 2008 sonrası girişlide giriş yılına göre 4.600 günden başlayıp 2016 ve sonrası girişlerde 5.400 güne çıkan kademe. Ödeme yazıya dayandırılır ve yazı özlük dosyasına konur.
• Evlilik: Kadın çalışan, evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılırsa kıdem tazminatı alır. Ayrıntı ve dilekçe için evlilik nedeniyle fesih rehberi ve evlilik nedeniyle fesih dilekçesi örneği.

Kadro planlamasında bunun anlamı açıktır: 2008 öncesi girişli ve süresini doldurmuş bir kadın çalışan, emeklilik yaşını beklemeden her an SGK yazısıyla ayrılıp kıdem talep edebilir. Tutarı önceden görmek için kıdem tazminatı hesaplama aracını kullanın. Öte yandan emeklilik şartlarının oluşması tek başına fesih sebebi değildir; salt yaşa dayanan fesih ayrımcılık tartışması doğurur.