Rekabet Yasağı (Rekabet Etmeme Kaydı) nedir?

Rekabet Yasağı hakkında ayrıntılar

Kavram, iş ilişkisi sürerken zaten var olan sadakat borcundan ayrılır: çalışan sözleşme devam ettiği sürece ücret karşılığında üçüncü kişiye hizmet veremez ve işvereniyle rekabete giremez (TBK md. 396); bunun için ayrıca bir kayıt gerekmez. Sözleşme bittikten sonraki rekabet ise kural olarak serbesttir ve ancak yazılı bir kayıtla sınırlanabilir.

Kaydın geçerliliği iki şarta bağlıdır: fiil ehliyetine sahip işçi bunu yazılı olarak üstlenmiş olmalı ve iş ilişkisi işçiye müşteri çevresi, üretim sırları ya da işverenin işleri hakkında bilgi edinme imkânı sağlamış, bu bilgilerin kullanılması da işverenin önemli bir zararına yol açabilecek nitelikte olmalıdır (md. 444).

Bu yüzden müşteriyle ya da sırla teması olmayan bir görev için imzalatılan genel bir kayıt çoğu zaman sonuç doğurmaz.

Yasak yer, zaman ve işlerin türü bakımından işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşüremez; süresi özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz ve hâkim aşırı bir yasağı, işverenin üstlendiği karşı edimi de gözeterek kapsam ya da süre bakımından daraltabilir (md. 445).

Aykırılıkta işçi, işverenin uğradığı bütün zararları gidermekle yükümlüdür; yasak bir ceza koşuluna bağlanmışsa ve sözleşmede aksi yazılı değilse işçi öngörülen tutarı ödeyerek borcundan kurtulabilir, bu tutarı aşan zararı ise ayrıca öder.

İşveren, sözleşmede yazılı olarak açıkça saklı tutmuşsa ve menfaatlerinin önemi ile işçinin davranışı bunu haklı gösteriyorsa aykırı davranışa son verilmesini de isteyebilir (md. 446). Hizmet sözleşmelerinde yalnızca işçi aleyhine konulan ceza koşulunun geçersiz olduğu (md. 420) ve hâkimin aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirdiği (md. 182) de unutulmamalıdır.

Yasak iki hâlde sona erer: işverenin yasağın sürdürülmesinde gerçek bir yararı kalmamışsa ve sözleşme işveren tarafından haklı bir sebep olmaksızın ya da işverene yüklenebilen bir nedenle işçi tarafından feshedilmişse (md. 447).

Uygulamadaki en sık hata rekabet yasağını gizlilik maddesiyle karıştırmaktır: gizlilik bilginin taşınmasını yasaklar ve ayrılıştan sonra da işverenin haklı menfaati ölçüsünde sürer; rekabet yasağı ise çalışanın nerede çalışacağını sınırlar ve bu nedenle çok daha sıkı şartlara tabidir.