Çalışma İzni (Yabancı Personel) nedir?

Çalışma İzni hakkında ayrıntılar

Kanun kapsamındaki yabancıların çalışma izni olmaksızın Türkiye'de çalışmaları da çalıştırılmaları da yasaktır (md. 6/2); yasak hem yabancıyı hem işvereni bağlar. Çalışma izni ikamet izni yerine geçer, ama tersi geçerli değildir: mülteci ve ikincil koruma statüsü dışında, yabancının herhangi bir nedenle ikamet izni olması ona çalışma hakkı vermez (md. 12/1).

İşverenin en sık yaptığı hata budur; ikamet izni olan yabancıyı "zaten yasal olarak Türkiye'de" diye izin almadan işe başlatmak. Başvuru yurt içinde doğrudan Bakanlığa, yurt dışında yabancının vatandaşı olduğu ya da yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik veya başkonsolosluklarına yapılır; yetkili aracı kurum da başvurabilir (md. 7).

Bilgi ve belgeleri tam başvurular otuz gün içinde sonuçlandırılır; eksik belgede değerlendirme ertelenir, erteleme mücbir sebep belgelenmedikçe otuz günü aşamaz ve süresinde tamamlanmayan başvuru reddedilir. Yurt dışından alınan izinle yabancı, iznin geçerlilik başlangıcından itibaren altı ay içinde Türkiye'ye gelmek zorundadır (md. 12/2).

Süreler md. 10'da sayılır: ilk başvuruda, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak ve belirli bir işyerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla en çok bir yıl; aynı işverene bağlı ilk uzatmada en çok iki yıl, sonraki uzatmalarda en çok üç yıl. Farklı bir işveren için yapılan başvuru ilk başvuru gibi değerlendirilir.

Uzun dönem ikamet izni ya da en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olan yabancı süresiz çalışma iznine başvurabilir; şartları taşımak mutlak hak sağlamaz. Uzatma başvurusu iznin bitmesine altmış gün kala yapılabilir ve her durumda süre dolmadan yapılmalıdır; süre dolduktan sonraki başvuru reddedilir (md. 7/3). Turkuaz Kart ve bağımsız çalışma izni ayrı rejimlerdir.

İşverenin iki süreli yükümlülüğü vardır: çalışmanın başlaması ve sona ermesi ile iznin iptalini gerektiren hâller on beş gün içinde Bakanlığa bildirilir (md. 22/1); sosyal güvenlik yükümlülükleri 5510 sayılı Kanun'a göre kanuni süresinde yerine getirilir (md. 22/2), yani yabancı çalışan için de işe giriş bildirgesi verilir.

Çalışmanın herhangi bir nedenle sona ermesi ya da pasaportun geçerlilik süresinin uzatılmaması iznin iptal sebepleri arasındadır (md. 15/2).

İzinsiz çalıştırmada işverene her bir yabancı için, yabancıya da ayrıca idari para cezası uygulanır ve tekrarında cezalar bir kat artırılır; işveren ayrıca izinsiz çalıştırdığı yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama, ülkelerine dönüş ve gerektiğinde sağlık giderlerini karşılar (md. 23).

İzin iş sözleşmesine bağlı olduğundan sözleşme süresi izin süresiyle uyumlu kurulmalıdır; empuno İK Şablonları'ndaki yabancı işçi iş sözleşmesi örneği bu bağı madde madde kurar. empuno'da yabancı çalışanın pasaportu telefon kamerasıyla taranır; belge ve seri numarası ile geçerlilik tarihi gibi alanlar okunur, yalnız yöneticinin onayladığı alanlar profile işlenir ve izin belgesi dijital özlük dosyasında saklanır.