İş Kanunu 24. Madde (İşçinin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı) nedir?

İş Kanunu 24. Madde hakkında ayrıntılar

Hâller üç bentte toplanır. (I) Sağlık sebepleri: işin niteliğinden doğan bir sebeple işin işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olması; işçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan görüştüğü işverenin veya başka bir işçinin bulaşıcı ya da işçinin işiyle bağdaşmayan bir hastalığa tutulması. (II) Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller: (a) sözleşme yapılırken esaslı noktalardan biri hakkında yanlış vasıf, şart veya bilgiyle işçiyi yanıltmak; (b) işçinin veya aile üyelerinin şeref ve namusuna dokunan söz ve davranış ya da işçiye cinsel taciz; (c) sataşma, gözdağı, kanuna aykırı davranışa kışkırtma, hapsi gerektiren suç veya asılsız ağır isnat; (d) işyerinde başka bir işçi veya üçüncü kişilerce cinsel tacize uğrayan işçinin bildirimine rağmen önlem alınmaması; (e) ücretin kanun hükümlerine veya sözleşme şartlarına uygun hesaplanmaması ya da ödenmemesi; (f) parça başı veya iş tutarı üzerinden ücrette işçiye az iş verilip aradaki farkın zaman esasına göre ödenmemesi ya da çalışma şartlarının uygulanmaması. (III) Zorlayıcı sebepler: işçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süreyle işin durmasını gerektiren zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması.

Bildirim süresi beklenmediği için işçi ihbar tazminatı ödemez; feshi işçi yaptığı için işverenden de ihbar tazminatı istenmez (md. 17). En az bir yıllık kıdemi olan işçiye kıdem tazminatı doğar: 1475 sayılı Kanun md. 14, işçinin eski Kanun md. 16 uyarınca yaptığı feshi kıdem hâlleri arasında sayar ve 4857 geçici md. 1 uyarınca bu atıf 24. maddeye yapılmış sayılır.

Prim ve başvuru şartları sağlanırsa işsizlik ödeneği de doğar (4447 sayılı Kanun md. 51). Ahlak ve iyi niyet hâllerine dayanan fesih hakkı, işçinin durumu öğrendiği günden itibaren altı iş günü içinde ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl içinde kullanılır; md. 26'daki bu süre yalnız ahlak ve iyi niyet hâlleri için öngörülmüştür.

Uygulamada fesih yazılı yapılır ve gerekçe somut olarak yazılır; kanunda aksine hüküm olmadıkça taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguyu ispatla yükümlüdür (Türk Medeni Kanunu md. 6). İşten ayrılış bildirgesinde bent (I) için 24, bent (II) için 25, bent (III) için 23 kodu kullanılır. İşverenin bildirimsiz fesih hakkı ise 25. maddededir.