Ara Dinlenme (Mola) nedir?

Ara dinlenme, günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında işçiye verilmesi zorunlu olan ve günlük dilde mola ya da yemek molası denen dinlenme süresidir; dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu'nun 68. maddesidir. Süre, o gün çalışılan süreye göre kademelidir: dört saat veya daha kısa süreli işlerde on beş dakika, dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar (yedi buçuk saat dahil) süreli işlerde yarım saat, yedi buçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat. Bu süreler asgari niteliktedir ve kural olarak aralıksız verilir; iklim, mevsim, o yerdeki gelenekler ve işin niteliği göz önünde tutularak sözleşmelerle aralı biçimde kullandırılması mümkündür. Dinlenme, işyerindeki işçilere aynı saatte topluca verilebileceği gibi değişik saatlerde de kullandırılabilir. Maddenin en çok gözden kaçan hükmü sonuncusudur: ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz. Bunun iki pratik sonucu vardır. Birincisi ücret yönüdür; süre çalışma süresine dahil olmadığı için ayrıca ücretlendirilmez — bu yönüyle, çalışma süresinden sayılan ve ücreti tam ödenen süt izninden ayrılır. İkincisi hesap yönüdür; haftalık 45 saatlik normal çalışma süresi ile fazla mesai hesabı, işyerinde geçirilen brüt süre üzerinden değil, ara dinlenme düşüldükten sonra kalan fiili çalışma süresi üzerinden yapılır. İşyerinde 08.00-18.00 arasında bulunan ve bir saat ara dinlenme kullanan işçinin o günkü çalışma süresi on saat değil dokuz saattir; aynı nedenle günlük çalışma süresinin on bir saati aşamayacağı yolundaki sınır da ara dinlenme hariç tutularak uygulanır. Sürenin çalışma süresinden sayılmamasının gerekçesi, işçinin bu zaman diliminde işverenin emir ve talimatı altında bulunmamasıdır; işçi ara dinlenme boyunca serbesttir. Yargı uygulamasında, işçinin dinlenme süresi boyunca işyerinde işe hazır biçimde beklemek veya çağrıldığında işin başına dönmek zorunda bırakılması hâlinde bu sürenin dinlenme değil çalışma süresi sayıldığı kabul edilir; fiilen kesintiye uğrayan mola kâğıt üzerinde verilmiş sayılmaz. Puantaj ve PDKS tarafındaki karşılığı nettir: giriş-çıkış kayıtlarından ara dinlenmenin düşülmemesi fazla mesainin olduğundan yüksek hesaplanmasına, hiç kullandırılmadığı hâlde düşülmesi ise işçinin ödenmemiş çalışma alacağına dönüşür. Bu nedenle mola süresinin vardiya tanımında açıkça yer alması ve fiilen kullandırıldığının kayıtla gösterilebilmesi gerekir.