Mesai Saati Hesaplama: Giriş-Çıkış Saatinden Günlük ve Haftalık Çalışma Süresi
Her gün için giriş ve çıkış saatinizi ve molanızı girin; araç ara dinlenmeyi düşerek günlük net çalışmayı, haftalık toplamı, aylık ortalamayı ve 45 saati aşan fazla çalışmayı hesaplar. Aynı ekranda günlük 11 saat, asgari ara dinlenme, gece postasında 7,5 saat, vardiya değişiminde 11 saat ve hafta tatilinde kesintisiz 24 saat kurallarını gün gün denetler.
Bu sayfadaki hesaplayıcı tarayıcınızda çalışır ve JavaScript gerektirir.
Hesabın hangi adımlarla ve hangi katsayılarla yapıldığı, işlenmiş bir sayısal
örnek ve en sık sorulan senaryoların hazır sonuç tabloları aşağıda yazılıdır;
aynı adımları elle de uygulayabilirsiniz.
Bu araç neyi hesaplar, dayanağı nedir?
Araç, haftanın her günü için girilen giriş-çıkış saatinden ve ara dinlenmeden günlük net çalışma süresini, haftalık toplamı, aylık ortalamayı ve 45 saati aşan fazla çalışmayı hesaplar. Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz (4857 sayılı İş Kanunu md. 68); bu yüzden hesap işyerinde geçen süre üzerinden değil, moladan sonra kalan fiili çalışma üzerinden yapılır.
Haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir ve günlere dağıtılırken günlük süre 11 saati aşamaz (md. 63). 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır; sözleşmeyle daha kısa bir haftalık süre belirlenmişse o süre ile 45 saat arasındaki çalışma fazla sürelerle çalışmadır (md. 41). Araç günde 11 saati aşan süreyi haftalık toplamdan ayırıp fazla çalışmaya ekler; fazla çalışma yılda 270 saati geçemez.
Gece en geç 20.00'de başlayıp en erken 06.00'da biten dönemdir ve gece çalışması 7,5 saati geçemez (md. 69); çalışma süresinin yarısından çoğu gece dönemine rastlayan posta gece çalışması sayılır. Postası değiştirilecek çalışan kesintisiz en az 11 saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz (md. 69); yedi günlük dilimde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verilir (md. 46).
Birincil kaynak: 4857 sayılı İş Kanunu (Resmî Gazete, 10 Haziran 2003, sayı 25134) — md. 41, 46, 63, 68 ve 69; Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik md. 7 ve 9.
İşlenmiş örnek: hafta içi 08.00 – 18.00, cumartesi yarım gün
Girdiler: pazartesi – cuma 08.00 – 18.00, günde 60 dakika mola; cumartesi 09.00 – 14.00, 30 dakika mola; pazar tatil; sözleşmedeki haftalık süre 45 saat.
-
1. Hafta içi günlük net çalışma: 18.00 − 08.00 = 10 saat − 60 dakika ara dinlenme = 9 saat
— Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz (4857 sayılı Kanun md. 68); hesap işyerinde geçen süre üzerinden değil, moladan sonra kalan fiili çalışma üzerinden yapılır.
-
2. Cumartesi net çalışma: 14.00 − 09.00 = 5 saat − 30 dakika = 4 saat 30 dakika
— Hafta tatili dışındaki her çalışma günü haftalık toplama girer.
-
3. Ara dinlenme kontrolü: Hafta içi 9 saat → en az 60 dakika (girilen 60 dakika yeterli); cumartesi 4 saat 30 dakika → en az 30 dakika (girilen 30 dakika yeterli)
— Asgari süre net çalışmaya göre kademelidir: 4 saate kadar 15 dakika, 7,5 saate kadar 30 dakika, üzerinde 60 dakika (md. 68).
-
4. Haftalık toplam: 5 × 9 saat + 4 saat 30 dakika = 49,5 saat
— Günlerin hiçbiri 11 saati aşmadığı için (md. 63) haftalık toplamın tamamı 45 saatle karşılaştırılır.
-
5. Fazla çalışma: 49,5 saat − 45 saat = 4,5 saat
— Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır ve her saati normal saat ücretinin yüzde elli fazlasıyla ödenir (md. 41).
-
6. Aylık ortalama çalışma: 49,5 saat × 52 ÷ 12 = 214,5 saat
— Fiilen çalışılan aylık ortalamadır. Bordrodaki 225 saat bir ücret bölenidir (30 gün × 7,5 saat), çalışma süresi değildir.
-
7. Yıllık sınır kontrolü: 4,5 saat × 52 hafta = 234 saat ≤ 270 saat
— Bu düzen yıl boyunca sürerse ulaşılacak fazla çalışmadır; yıllık tavan 270 saattir (md. 41).
Haftalık net çalışma ve fazla çalışma: 49,5 saat — 4,5 saat fazla çalışma
Aynı hafta cumartesi çalışılmadan yapılsaydı toplam 45 saat olur ve fazla çalışma doğmazdı. Pazar günü çalışılmadığı için cumartesi 14.00 ile pazartesi 08.00 arasındaki 42 saat kesintisiz dinlenme hafta tatili şartını karşılar (md. 46).
Hazır sonuç tablosu: sık kullanılan mesai düzenlerinde çalışma süresi
Her satır aynı hesapla üretilir: giriş-çıkış farkından mola düşülür, günler toplanır, 45 saati aşan kısım fazla çalışmadır. Aylık ortalama haftalık toplam × 52 ÷ 12'dir.
| Mesai düzeni |
Günlük net çalışma |
Haftalık toplam |
Fazla çalışma (45 saat üstü) |
Aylık ortalama |
| Hafta içi 5 gün, 08.00 – 17.00, 1 saat mola |
8 saat |
40 saat |
Yok |
173,33 saat |
| Hafta içi 5 gün, 09.00 – 18.00, 1 saat mola |
8 saat |
40 saat |
Yok |
173,33 saat |
| Hafta içi 5 gün, 08.30 – 18.00, 1 saat mola |
8 saat 30 dakika |
42,5 saat |
Yok |
184,17 saat |
| Hafta içi 5 gün, 08.00 – 18.00, 1 saat mola |
9 saat |
45 saat |
Yok |
195 saat |
| Pazartesi – cumartesi, 08.30 – 16.30, 30 dakika mola |
7 saat 30 dakika |
45 saat |
Yok |
195 saat |
| Pazartesi – cumartesi, 08.00 – 17.00, 1 saat mola |
8 saat |
48 saat |
3 saat |
208 saat |
| Hafta içi 5 gün, 08.00 – 18.00, 1 saat mola + cumartesi 09.00 – 14.00 |
9 saat + cumartesi 4 saat 30 dakika |
49,5 saat |
4,5 saat |
214,5 saat |
| Hafta içi 5 gün, 08.00 – 19.00, 1 saat mola |
10 saat |
50 saat |
5 saat |
216,67 saat |
Sözleşmede haftalık süre 45 saatten kısa yazıyorsa, o süreyi aşan ve 45 saate kadar olan çalışma fazla sürelerle çalışmadır ve yüzde yirmi beş zamla ödenir (md. 41).
Ara dinlenme süreleri: günlük net çalışmaya göre asgari mola
Ara dinlenme günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında, kural olarak aralıksız verilir ve çalışma süresinden sayılmaz (md. 68).
| Günlük net çalışma |
Asgari ara dinlenme |
Örnek giriş – çıkış |
Net çalışma |
| 4 saat veya daha kısa |
15 dakika |
08.30 – 12.45, 15 dakika mola |
4 saat |
| 4 saatten fazla, 7,5 saate kadar (dahil) |
30 dakika |
08.30 – 16.30, 30 dakika mola |
7 saat 30 dakika |
| 7,5 saatten fazla |
60 dakika |
08.30 – 17.30, 60 dakika mola |
8 saat |
Süreler asgaridir; iklim, mevsim, gelenek ve işin niteliğine göre sözleşmeyle bölünerek kullandırılabilir.
Mesai saatinde denetlenen yasal sınırlar
Haftalık toplam 45 saatin altında kalsa bile aşağıdaki sınırların her biri ayrıca işler.
| Sınır |
Değer |
Dayanak |
Aşılırsa ne olur? |
| Haftalık çalışma süresi |
45 saat |
md. 63, md. 41 |
Aşan süre fazla çalışmadır, %50 zamlı ödenir. Sözleşme süresi daha kısaysa aradaki süre fazla sürelerle çalışmadır. |
| Günlük çalışma süresi |
11 saat |
md. 63 |
Aşan süre haftalık toplam 45 saatin altında kalsa bile fazla çalışma sayılır. |
| Gece postası |
7,5 saat |
md. 69; Postalar Halinde … Yönetmelik md. 7 |
Süresinin yarısından çoğu 20.00 – 06.00 arasına düşen posta gece çalışmasıdır; yazılı onayla istisna yalnız turizm, özel güvenlik, sağlık ve petrol arama-sondaj işlerinde. |
| Posta değişiminde dinlenme |
Kesintisiz 11 saat |
md. 69; Yönetmelik md. 9 |
Postası değiştirilecek çalışan bu dinlenme verilmeden diğer postada çalıştırılamaz. |
| Hafta tatili |
Kesintisiz 24 saat |
md. 46 |
Yedi günlük her dilimde verilir. |
| Yıllık fazla çalışma |
270 saat |
md. 41 |
Sınırın aşılması ücret hakkını kaldırmaz, idari para cezası riski doğurur. |
Maddeler 4857 sayılı İş Kanunu'na aittir; "Yönetmelik", Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'tir.
Hesaplama nasıl yapılır?
-
Her gün için giriş, çıkış ve molayı girin — Çalıştığınız günleri işaretleyin ve giriş-çıkış saatini yazın. Çıkış saati girişten önceyse vardiya ertesi güne taşar; 22.00 – 06.00 gibi gece vardiyaları bu şekilde girilir. "Pazartesiyi tüm günlere uygula" düğmesi aynı saatleri diğer iş günlerine kopyalar.
-
Ara dinlenme çalışma süresinden düşülür — Ara dinlenme çalışma süresinden sayılmaz (4857 sayılı İş Kanunu md. 68): 08.00 – 18.00 arasında işyerinde bulunup bir saat mola kullanan çalışanın o günkü çalışması 10 değil 9 saattir. Araç net süreye göre kanuni asgari molayı da bulur — 4 saate kadar 15 dakika, 7,5 saate kadar 30 dakika, daha uzun işlerde 1 saat — ve girdiğiniz mola bunun altındaysa uyarır.
-
Haftalık toplam 45 saatle karşılaştırılır — Günlerin net süreleri toplanır. 45 saati aşan kısım fazla çalışmadır (md. 41); sözleşmenizde 45 saatten kısa bir süre yazıyorsa o süre ile 45 saat arası fazla sürelerle çalışma olarak ayrı gösterilir. Günde 11 saati aşan süre, haftalık toplam 45 saatin altında kalsa bile fazla çalışmaya eklenir.
-
Gece postası, vardiya değişimi ve hafta tatili denetlenir — Süresinin yarısından çoğu 20.00 – 06.00 arasına düşen vardiya gece postası sayılır ve net 7,5 saati aşamaz. İki vardiya arasındaki dinlenme 11 saatin altındaysa, ya da haftanın hiçbir yerinde kesintisiz 24 saatlik dinlenme yoksa araç ilgili maddeyi göstererek uyarır.
-
Aylık ortalamayı ve yıllık sınırı görün — Aylık ortalama çalışma haftalık toplamın 52 ile çarpılıp 12'ye bölünmesiyle bulunur; haftada 45 saat çalışan için 195 saattir. Araç ayrıca bu düzen yıl boyunca sürerse fazla çalışmanın yıllık 270 saatlik sınırı aşıp aşmayacağını gösterir.
Sık sorulan sorular
Mesai saati nasıl hesaplanır?
Çıkış saatinden giriş saati çıkarılır, ara dinlenme düşülür. 08.30'da girip 18.00'de çıkan ve bir saat mola kullanan çalışanın işyerinde geçen süresi 9 saat 30 dakika, net çalışması 8 saat 30 dakikadır; beş gün bu düzende çalışan için haftalık süre 42,5 saat eder. Ara dinlenme çalışma süresinden sayılmadığı için hesap işyerinde geçen süre üzerinden değil, moladan sonra kalan fiili çalışma üzerinden yapılır (4857 sayılı İş Kanunu md. 68). empuno'nun bu ücretsiz aracı hesabı haftanın yedi günü için ayrı ayrı yapar ve toplamı 45 saatle karşılaştırır.
Günde en fazla kaç saat çalışılır?
Haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir ve aksi kararlaştırılmadıkça iş günlerine eşit bölünür: altı gün çalışan için günde 7,5 saat, beş gün çalışan için günde 9 saat. Taraflar süreyi günlere farklı dağıtabilir, ancak günlük çalışma 11 saati aşamaz (md. 63). Yargı uygulamasında günde 11 saati aşan süre, haftalık toplam 45 saatin altında kalsa bile fazla çalışma sayılır; araç bu saatleri fazla çalışmaya ayrıca ekler.
Mola (ara dinlenme) mesai saatine dahil mi?
Hayır. Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz ve süreleri günlük çalışmaya göre kademelidir: dört saat veya daha kısa işlerde 15 dakika, dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar (dahil) işlerde yarım saat, yedi buçuk saatten fazla işlerde bir saat (md. 68). Bu süreler asgaridir ve kural olarak aralıksız verilir; iklim, mevsim, gelenek ve işin niteliğine göre sözleşmeyle bölünerek kullandırılabilir. 08.00 – 17.00 arasında çalışıp bir saat mola kullanan kişinin günlük çalışması 8 saattir.
Haftalık 45 saati aşan çalışma ne olur?
Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır ve her saati normal saat ücretinin yüzde elli fazlasıyla ödenir (md. 41). Sözleşmeyle haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, o süreyi aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışma fazla sürelerle çalışmadır ve yüzde yirmi beş zamla ödenir. Çalışan isterse zamlı ücret yerine fazla çalıştığı her saat için bir buçuk saat, fazla sürelerle çalıştığı her saat için bir saat on beş dakika serbest zaman kullanabilir. Fazla saatlerle çalışmak için çalışanın onayı gerekir ve toplam fazla çalışma yılda 270 saati geçemez. Tutarı görmek için fazla mesai hesaplama aracını kullanın.
Aylık çalışma saati kaç saattir: 195 mi, 225 mi?
İkisi farklı şeylerdir. Fiilen çalışılan aylık ortalama süre, haftalık sürenin 52 ile çarpılıp 12'ye bölünmesiyle bulunur: haftada 45 saat çalışan için 45 × 52 ÷ 12 = 195 saat. 225 ise ücret bölenidir; aylık ücret 30 günün karşılığıdır ve gün 7,5 saat sayılır, 30 × 7,5 = 225. Saat ücreti bulunurken aylık brüt ücret 225'e bölünür; bu, "ayda 225 saat çalıştırılabilir" anlamına gelmez. Araç aylık ortalamayı sizin girdiğiniz haftadan hesaplar.
Gece vardiyasında mesai saati nasıl hesaplanır?
Çıkış saatini girişten küçük yazın; araç vardiyayı ertesi güne taşır. 22.00 – 06.00 arası çalışıp yarım saat mola kullanan çalışanın net çalışması 7,5 saattir. Çalışma hayatında gece en geç 20.00'de başlayıp en erken 06.00'da biten dönemdir ve gece çalışması 7,5 saati geçemez (md. 69); süresinin yarısından çoğu bu döneme rastlayan posta gece çalışması sayılır (Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik md. 7). Turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve petrol arama-sondaj işlerinde çalışanın yazılı onayıyla bu süre aşılabilir. Gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz (md. 41) ve postası değiştirilecek çalışan kesintisiz en az 11 saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz (md. 69).
Cumartesi yarım gün çalışma haftalık süreye dahil mi?
Evet; hafta tatili dışındaki her çalışma günü haftalık toplama girer. Hafta içi 08.00 – 18.00 (bir saat mola) çalışan biri beş günde 45 saate zaten ulaşır; buna cumartesi 09.00 – 14.00 arası yarım saat molayla eklenen 4,5 saat, haftalık toplamı 49,5 saate çıkarır ve 4,5 saat fazla çalışma doğar. Hafta tatili ise yedi günlük dilim içinde kesintisiz en az 24 saattir (md. 46); pazar günü çalışılmıyorsa cumartesi 14.00 ile pazartesi 08.00 arasındaki 42 saat bu şartı karşılar.
Kısmi süreli (part-time) çalışanın mesai saati nasıl hesaplanır?
Hesap aynıdır: giriş ve çıkıştan mola düşülür, günler toplanır. Fark sınırdadır. Emsal tam süreli çalışmanın üçte ikisine kadar olan çalışma kısmi sürelidir; haftalık 45 saat çalışılan bir işyerinde bu 30 saat ve altı demektir. Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışana fazla çalışma da fazla sürelerle çalışma da yaptırılamaz (Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği md. 8). Sözleşmedeki haftalık süreyi araçtaki alana yazdığınızda, bu süreyi aşan saatler ayrı satırda görünür.
Mesai saatlerini her gün elle hesaplamak yerine sistem üzerinden takip edebilir miyim?
Evet. Bu araç tek bir haftayı elinizdeki saatlerle kontrol etmek içindir. empuno'da çalışan girişte ve çıkışta şubeye özel QR kodu kendi telefonuyla okutur, okutma anında konumu doğrulanır ve kayıt tanımlı vardiyayla eşleşir. Mola okutulmamışsa İş Kanunu md. 68'deki kademe brüt süreden otomatik düşülür, 45 saati aşan süre puantajda fazla çalışma olarak ayrı görünür. Vardiya atanırken günlük azami süre, gece postasında 7,5 saat ve vardiya değişiminde 11 saat dinlenme de kontrol edilir; kurala aykırı atama çizelgeye girmez.
İlgili sayfalar
- Tüm ücretsiz İK hesaplama araçları
-
Haftalık Çalışma Saati
— Haftalık çalışma saati en çok 45, günlük en çok 11 saattir. Aylık 225 saat nereden gelir, mola sayılır mı; gece…
-
Fazla Mesai Kuralları
— Fazla mesai kaç saatle sınırlı? Yıllık 270 saat kuralı, onay şartı, 1,5 ve 1,25 kat ücret hesabı, pazar mesaisi ve…
-
Vardiya Planlama ve Denkleştirme
— Haftalık 45 saati aşmadan vardiya planı nasıl kurulur? Denkleştirmede yazılı onay ve 2 aylık dönem, 8 haftalık örnek…
-
Puantaj Nasıl Hazırlanır?
— Puantaj hazırlama rehberi: gün gün kodlama, ham kayıtla eşleştirme, izin ve rapor işleme, eksik gün nedeni, çalışana…
-
Vardiya ve Puantaj Yönetimi
— bu hesabı empuno içinde otomatik yapan modül.
- İK ve çalışma hayatı rehberleri
- İK ve bordro sözlüğü
Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; sonuçlar girdiğiniz saatlere dayanan tahmini sürelerdir ve puantaj ya da bordro yerine geçmez. Denkleştirme anlaşması, toplu iş sözleşmesi ve sektöre özgü düzenlemeler farklı sonuç doğurabilir. Kesin değerlendirme için mali müşavirinize veya bir iş hukuku uzmanına danışın.