Yıllık İzin Hakedişi (İzne Hak Kazanma) nedir?

Yıllık izin hakedişi, çalışanın yıllık ücretli izin hakkının doğduğu andır ve bu hak, deneme süresi dahil en az bir tam yıl çalışmakla kazanılır. Dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesidir: işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere en az bir yıl çalışmış olan işçiye yıllık ücretli izin verilir. Deneme süresi bu nedenle ayrı tutulmaz, kıdemin içindedir; sözleşmede deneme süresi kararlaştırılmış olması hakediş tarihini ötelemez. Sürenin hesabında işçinin aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştığı süreler birleştirilir (md. 54); işveren aynı kaldığı sürece şube veya işyeri değişikliği hakedişi sıfırlamaz. Hakediş tarihi takvim yılına değil işe giriş tarihine bağlıdır: ilk hak, işe girişin birinci yıl dönümünde doğar; sonraki yıllar için gereken bir yıllık süre ise bir önceki izin hakkının doğduğu günden başlayarak hesaplanır. Bu nedenle her çalışanın kendi izin yılı vardır, 1 Ocak'ta toplu bir yenilenme olmaz. Hak ay ay birikmez, tam yıl dolmadan oransal izin doğmaz; kıdem tazminatından en görünür farkı budur, çünkü kıdemde bir yıldan artan süreler oranlanırken on bir ay çalışıp ayrılan işçi için o dönem karşılığı izin ücreti hesaplanmaz. Hakediş tarihi ile kullanım tarihi de ayrı şeylerdir: Kanun, her hizmet yılına karşılık kazanılan iznin gelecek hizmet yılı içinde kullanılacağını öngörür. Yani birinci yılını dolduran çalışan iznini ikinci hizmet yılı içinde kullanır; iznin hangi tarihlerde verileceğini işveren, çalışanın talebini de gözeterek belirler. İzin süresi kıdeme göre kademelidir: 5 yıla kadar (5. yıl dahil) 14, 5 yıldan fazla 15 yıldan az kıdemde 20, 15 yıl ve üzerinde 26 iş günü. On sekiz ve daha küçük yaştaki işçiler ile elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek izin ise 20 günden az olamaz. Kademe yükselirken esas alınan, iznin hak kazanıldığı tarihteki kıdemdir. Askıda geçen ve çalışılmış sayılmayan süreler hakediş tarihini öteler; hangi dönemlerin çalışılmış sayıldığı Kanun'un 55. maddesinde sınırlı biçimde belirlenmiştir. İzin takibinde hakediş tarihi ile kullanım kaydının ayrı ayrı tutulması gerekir; ikisinin tek alanda izlenmesi bakiye hatalarının en sık görülen kaynağıdır.