Çalışılmış Gibi Sayılan Haller (İş K. m. 55) nedir?

Çalışılmış gibi sayılan haller, işçinin fiilen çalışmadığı hâlde yıllık ücretli izne hak kazanma süresinin hesabında çalışılmış kabul edilen dönemlerdir. Bu hâller 4857 sayılı İş Kanunu'nun 55. maddesinde sınırlı sayıda belirlenmiştir; listede yer almayan bir devamsızlık dönemi kural olarak hakediş süresine eklenmez ve çalışanın izne hak kazanma tarihini öteler. Maddede sayılanların başlıcaları şunlardır: işçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalık nedeniyle işine gidemediği günler — ancak Kanun'un 25. maddesinin I/b bendine yapılan atıf gereği, bu devamsızlığın işçinin kıdemine göre belirlenen ihbar süresini altı hafta aşan kısmı sayılmaz; kadın işçinin doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadığı analık izni günleri; muvazzaf askerlik dışında manevra veya herhangi bir kanundan doğan ödev nedeniyle işe gidilemeyen günler (yılda 90 günü aşan kısmı sayılmaz); zorlayıcı bir sebeple işin aralıksız bir haftadan çok tatil edilmesi hâlinde çalışılmadan geçen sürenin on beş günü (işçinin yeniden işe başlaması şartıyla); hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günleri; Kanun'un 66. maddesinde çalışma süresinden sayılan hâller; Ek Madde 2 kapsamındaki mazeret izinleri; kısa çalışma süreleri; işveren tarafından verilen diğer izinler ve işçinin kullandığı yıllık ücretli izin süresinin kendisi. Uygulamada en çok sorulan iki durum bu listenin kenarındadır. Birincisi ücretsiz izindir: tarafların anlaşmasıyla sözleşmenin askıya alındığı bu dönem maddede ayrıca sayılmaz; "işveren tarafından verilen diğer izinler" ifadesinin ücretsiz izni de kapsayıp kapsamadığı tartışılmakla birlikte yerleşik yaklaşım, askıda geçen sürenin çalışılmış sayılmadığı ve bir sonraki izne hak kazanma tarihini kullanılan süre kadar ötelediği yönündedir. Aynı sonuç, analık izninin bitiminde kullanılan altı aylık ücretsiz izin için de geçerlidir. İkincisi uzun süreli istirahat raporlarıdır: rapor günleri kural olarak sayılır, yalnızca yukarıdaki sınırı aşan kısmı hesaba katılmaz. Madde yalnızca yıllık izin hakedişine ilişkindir; kıdem tazminatına esas sürenin hesabı ayrı kurallara tabidir ve iki hesabın aynı sayılması sık rastlanan bir hatadır.