İşten Ayrılış Bildirgesi ve SGK Çıkış Kodları nedir?

İşten ayrılış bildirgesi, sigortalılığı sona eren çalışanın Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği ve on gün içinde verilmesi gereken belgedir. Süre ve yükümlülük 5510 sayılı Kanun'un 9. maddesine dayanır; bildirim, sigortalılığın sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar ve e-Bildirge ekranı üzerinden elektronik ortamda yapılır. Bildirge, çalışana yapılan fesih bildiriminin yerine geçmez: biri iş hukuku gereği karşı tarafa yöneltilen irade beyanı, diğeri sosyal güvenlik mevzuatı gereği kuruma yapılan bir bildirimdir; ikisinin gerekçesi birbiriyle uyumlu olmalıdır. Belgedeki en kritik alan çıkış kodudur, çünkü çalışanın işsizlik ödeneği ve tazminat hakları bu koda göre değerlendirilir. Kaba çerçeve şudur: işverence yapılan ve ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılığa dayanmayan fesihler ile sözleşmenin süre bitimi gibi çalışanın kendi istek ve kusuru dışında gerçekleşen sona ermeler ödenek yolunu açabilirken, istifa ve ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan fesih kural olarak açmaz. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık için eskiden kullanılan tek çıkış kodu (Kod 29) 2021'de kaldırılmış, fesih gerekçesini bent bazında netleştiren ayrı kodlara bölünmüştür; bu değişikliğin amacı, tek bir kodun arkasına gizlenen farklı fesih nedenlerinin ayrıştırılmasıdır. Yanlış girilen kod, Kuruma başvurularak düzeltilebilir; ancak düzeltme talebi gerçek fesih nedeniyle uyumlu belgeye dayanmak zorundadır, bu nedenle savunma yazışması, ihtarname ve fesih bildirimi gibi evrakın özlük dosyasında eksiksiz bulunması belirleyicidir. Bildirgenin süresinde verilmemesi asgari ücrete endeksli idari para cezası doğurur ve bildirim disiplinindeki aksama, aynı dönemde yararlanılan sigorta primi teşviklerini de riske atar. İşten ayrılış bildirgesi; çalışanın talep etmesi hâlinde işverence düzenlenen çalışma belgesiyle, ödemelerin tasfiyesini gösteren ibranameyle ve çalışanın e-Devlet'ten aldığı SGK hizmet dökümüyle karıştırılmamalıdır. Bildirge yalnızca sigortalılığın sona erdiğini ve nedenini kuruma bildirir; ödemelerin doğru yapıldığını göstermez.