İş Kazası nedir?

İş kazası, sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren ve 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesinde sayılan hâllerden birinde meydana gelen olaydır. Kanun bu hâlleri tek tek sayar: sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, bir işverene bağlı çalışanın görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda ve sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen olaylar iş kazasıdır. Tanım, günlük dildeki "işyerinde olan kaza" anlayışından geniştir; buna karşılık çalışanın kendi imkânıyla evden işe giderken geçirdiği trafik kazası kural olarak iş kazası sayılmaz, belirleyici olan taşıtın işverence sağlanmış olmasıdır. Yargı uygulamasında işyerinde bulunulduğu sırada geçirilen kalp krizi gibi ani rahatsızlıklar da iş kazası olarak kabul edilmektedir; sigorta yardımları bakımından işverenin kusuru aranmaz, kusur yalnızca tazminat ve rücu tartışmasında rol oynar. Olayın iş kazası sayılması işverene iki ayrı yükümlülük getirir: kazanın o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumuna ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilmesi ile 6331 sayılı Kanun uyarınca kazanın kaydının tutulup incelenerek raporlanması. Bildirimin usulü ve gecikmenin sonuçları bu sözlükte iş kazası bildirimi maddesinde ayrıca ele alınmıştır. Sigortalı açısından sonuçları hastalıktan farklıdır: geçici iş göremezlik ödeneği prim gün sayısı şartı aranmaksızın ilk günden itibaren ödenir, meslekte kazanma gücündeki kayıp Kurum sağlık kurulunca en az yüzde 10 olarak tespit edilirse sürekli iş göremezlik geliri bağlanır, ölüm hâlinde hak sahiplerine gelir ödenir. Bu yardımların finansmanı tamamı işveren tarafından ödenen kısa vadeli sigorta kolları primiyle karşılanır; çalışanın ücretinden iş kazası sigortası adına ayrı bir kesinti yapılmaz. Kurum, kazanın işverenin kusurundan doğduğunu tespit ederse yaptığı ödemeleri işverene rücu eder. İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davaları ise iş uyuşmazlıklarındaki zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır ve doğrudan mahkemede açılır.