İş Güvenliği Uzmanı nedir?

İş Güvenliği Uzmanı hakkında ayrıntılar

Eğitim ve sınav ayrıntıları yönetmelikte düzenlendiğinden güncel şartlar Bakanlıktan doğrulanmalıdır. Belge üç sınıftır ve işyerinin tehlike sınıfıyla eşleşir: çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde (A) sınıfı, tehlikeli sınıfta en az (B) sınıfı, az tehlikeli sınıfta en az (C) sınıfı belge aranır (md. 8/5).

Kanun'un geçici 4. maddesi, çok tehlikeli işyerlerinde B, tehlikeli işyerlerinde C sınıfı uzmanla yükümlülüğün yerine getirilmiş sayılmasını 38. maddedeki yürürlük tarihine bağlamıştı; o tarih Anayasa Mahkemesi kararıyla (22.7.2025, E. 2024/54, K. 2025/163) iptal edildiğinden geçiş kuralının bugünkü uygulaması Bakanlıktan teyit edilmelidir.

Görevlendirmek işverenin yükümlülüğüdür: işveren çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı görevlendirir; gerekli nitelikte çalışanı yoksa hizmetin tamamını ya da bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden (OSGB) veya ÇASMER'lerden alabilir; nitelik ve belge şartlarını taşıyorsa hizmeti kendisi üstlenebilir (md. 6/1-a).

Elli kişiden az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde işveren veya işveren vekili, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlayarak işe giriş ve periyodik muayeneler dışındaki hizmetleri kendisi yürütebilir; kamu kurumları ile bu işyerleri için yürürlük hükmü aynı kararla iptal edildiğinden güncel durum yine Bakanlıktan sorulmalıdır.

Uzmanın işyerinde geçireceği süre yönetmelikle belirlenir; bu hesapta öğrenci statüsündeki çırak ve stajyerler çalışan sayısına katılmaz (md. 6/4). Süre tam zamanlı görevlendirme gerektiriyorsa işveren işyeri sağlık ve güvenlik birimi kurar (md. 8/6). Uzman görevini mesleki bağımsızlık içinde yürütür ve hak ve yetkileri görevi nedeniyle kısıtlanamaz (md. 8/1).

Tespit ettiği eksiklikleri ve tedbir önerilerini işverene yazılı bildirir; bunların yerine getirilmesinden işveren sorumludur. Acil ve hayati tehlikede tedbir alınmazsa durumu Bakanlığa ve varsa sendika, yoksa çalışan temsilcisine bildirir; bildirmeyen uzmanın belgesi üç ay, tekrarında altı ay askıya alınır.

Bu bildirim nedeniyle iş sözleşmesi feshedilemez, aksi hâlde işveren bir yıllık sözleşme ücretinden az olmamak üzere tazminat öder (md. 8/2). Ölüm veya maluliyetle sonuçlanan iş kazası ya da meslek hastalığında ihmali tespit edilen uzmanın belgesi askıya alınır (md. 8/4).

Uygulamada uzmanın yazılı tedbirlerinin en görünür iki çıktısı eğitim kaydı ile kişisel koruyucu donanım (KKD) teslimidir; empuno İK Şablonları'ndaki zimmet ve KKD teslim formu bu teslimin hazır örneğidir, imzalı nüsha ve İSG eğitim belgeleri ise empuno'da dijital özlük dosyasının hazır İSG belgeleri kategorisinde saklanır.