Engelli İşçi (Engelli Çalışan) nedir?

Engelli İşçi hakkında ayrıntılar

İş Kanunu engelliliği oranla tanımlamaz; vergi indirimi ve emeklilik gibi haklar rapordaki çalışma gücü kaybı oranına bağlanır. İşverenin temel yükümlülüğü 4857 sayılı Kanun md. 30'dadır: elli veya daha fazla işçi çalıştırılan özel sektör işyerlerinde yüzde üç, kamu işyerlerinde yüzde dört engelli işçi, meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırılır.

Aynı il sınırları içindeki işyerlerinin işçi sayısı toplanır, kısmi süreli çalışanlar tam süreye dönüştürülür, yarım ve üzeri kesirler tama tamamlanır. İşçiler Türkiye İş Kurumu aracılığıyla sağlanır, işyerinin işçisi iken engelli hâle gelenlere öncelik tanınır; yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılamaz.

Özel sektörde kota kapsamında, kontenjan fazlası olarak ya da yükümlü olmadığı hâlde çalıştırılan engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan işveren hissesinin tamamı Hazinece karşılanır; bunun şartı aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmesi ve kalan primlerin ödenmiş olmasıdır.

Ücrette, çalışma gücünün asgari yüzde 80'ini kaybeden birinci, yüzde 60'ını kaybeden ikinci, yüzde 40'ını kaybeden üçüncü derece engelli sayılır ve derecesine göre belirlenen aylık engellilik indirimi ücretten düşülür (Gelir Vergisi Kanunu md. 31). İş ilişkisinde engelliliğe dayalı ayrım yapılamaz (md. 5).

Engelli yakını olan işçi için de iki hak vardır: en az yüzde yetmiş engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisinde, ebeveynlerden yalnızca birinin kullanması kaydıyla yılda on güne kadar ücretli izin (Ek md. 2) ve çocuğun engelli doğması hâlinde doğum sonrası yarım çalışma izninin 360 gün uygulanması (md. 74).

Engelli sigortalılar 5510 sayılı Kanun md. 28 uyarınca, engellilik oranına göre belirlenen sigortalılık süresi ve prim günüyle yaş şartı aranmaksızın yaşlılık aylığına hak kazanabilir; kendi durumunuz için oran, giriş tarihi ve prim gününü SGK'dan teyit edin. İndirim tutarları her yıl değiştiği için bu tanımda tutar verilmez.