SGK Teşvikleri (İşveren Prim Teşviki) nedir?

SGK teşvikleri, belirli koşulları sağlayan işverenlerin sosyal güvenlik prim yükünü azaltan indirim ve destek mekanizmalarının genel adıdır. Sözcüğün gündelik anlamı da bunu yansıtır: teşvik, bir davranışı özendirmek için sağlanan destektir; sosyal güvenlik hukukundaki karşılığı, istihdamı sürdüren veya artıran işverenin ödeyeceği primin bir bölümünün Devletçe karşılanmasıdır. En yaygını, 5510 sayılı Kanun'un 81. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendine dayanan ve işverenin malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim payından yapılan puan indirimidir; güncel düzenlemede bu indirim imalat sektöründe beş, diğer sektörlerde iki puan olarak uygulanır. Teşvikin en çok karıştırılan yönü, kimin hesabına etki ettiğidir: indirim yalnızca işveren hissesinden yapılır, sigortalının kendi payına dokunmaz. Yani teşvikten yararlanılan bir ayda çalışandan kesilen yüzde 15'lik işçi payı da, gelir ve damga vergisi de, dolayısıyla ele geçen net ücret de değişmez; değişen tek şey işverenin kuruma ödediği tutar, yani işveren maliyetidir. Aynı nedenle teşvik, bordroda brüt ücretten yapılan bir kesinti satırı olarak değil, işveren maliyeti hesabında prim yükünü azaltan bir kalem olarak görünür. İşsizlik sigortası primi de bu puan indiriminin dışındadır ve teşvikli dönemde tam ödenir. Yararlanmanın temel şartları, SGK'ya vadesi geçmiş prim ve idari para cezası borcu bulunmaması, aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresinde verilmesi ve primlerin süresinde ödenmesidir; kayıt dışı sigortalı çalıştırıldığının veya gerçeğe aykırı bildirim yapıldığının tespiti yararlanmayı engeller. Eksik gün bildirimlerinin belgeyle doğrulanamaması da teşvik kaybına yol açabildiğinden puantaj, bordro ve bildirim tutarlılığı doğrudan maliyet etkisi doğurur. Engelli istihdamı ve ilave istihdam teşvikleri gibi diğer destekler dönemsel nitelik taşır; kapsam, oran ve süreleri değiştiğinden yararlanılacak teşvik kodu her dönem güncel mevzuata göre belirlenmelidir.