Yoğun Saat Kadrolaması (Peak Kadro Planlama) nedir?

Yoğun saat kadrolaması, iş yükü gün içinde dalgalanan işyerlerinde kadronun sabit sayıyla değil, saat dilimi başına beklenen talebe göre planlanmasıdır. Çağrı merkezi, perakende mağazacılığı, restoran ve kargo dağıtımı gibi işlerde talep gün boyunca eşit dağılmaz; sabit kadroyla çalışan bir işyeri, aynı anda hem yoğun saatlerde yetişememe hem de sakin saatlerde atıl kalma maliyetini birlikte taşır. Yöntemin özü, kadro sayısını tahmine bağlamaktır: işyerinin kendi geçmiş verisi (çağrı, işlem, sipariş ya da müşteri sayısı) saat dilimlerine bölünür, buradan bir ihtiyaç eğrisi çıkarılır ve çizelge bu eğriyi izleyecek biçimde kurulur. Devamsızlık, mola ve eğitim payının eğriye eklenmesi gerekir; hesaba katılmadığında plan kâğıt üzerinde tutar, sahada tutmaz. Sektör geneli için geçerli hazır bir kadro oranı yoktur, eğri her işyerinde kendi verisinden çıkarılır. Uygulamada üç araç kullanılır. Birincisi kaydırmalı başlangıçlardır: herkesin aynı saatte işe başlaması yerine vardiya başlangıçları yoğunluk saatine göre kademelendirilir. İkincisi ara dinlenmelerin planlanmasıdır; ara dinlenme süresi 4 saat veya daha kısa işlerde 15 dakika, 4 saatten fazla ve 7,5 saate kadar süren işlerde 30 dakika, 7,5 saatten fazla süren işlerde 60 dakikadan az olamaz ve bu süreler çalışma süresinden sayılmaz, dolayısıyla molaların yoğun saate denk getirilmemesi kadronun görünürdeki değil fiilî kapasitesini belirler. Üçüncüsü sözleşme türüdür: kısmi süreli çalışma ve çağrı üzerine çalışma esnek kadro için kullanılır, ancak kısmi süreli çalışan haklı bir neden olmadıkça emsal tam süreli çalışandan farklı işleme tabi tutulamaz ve çağrı üzerine çalışmada süre kararlaştırılmamışsa haftalık çalışma süresi 20 saat sayılır, çalışan çağrıdan en az dört gün önce haberdar edilir. Planın üstündeki yasal tavan sabittir: günlük çalışma süresi 11 saati, haftalık süre 45 saati aşamaz, gece dönemindeki çalışma kural olarak 7,5 saati geçemez ve posta değişiminde kesintisiz 11 saat dinlenme verilir. Yoğun saat açığının rutin olarak fazla mesaiyle kapatılması bu nedenle sürdürülebilir bir çözüm değildir; fazla çalışma işçinin yazılı onayına bağlıdır, %50 zamlı ödenir ve yılda 270 saati aşamaz. Talebin haftalar arasında dalgalandığı işyerlerinde denkleştirme daha uygun bir araçtır: yoğun ve hafif haftalar iki aylık süre içinde dengelenir ve ortalama haftalık süre aşılmadıkça fazla çalışma doğmaz. Kadro planının son adımı ölçmedir; plan çizelgeye, çizelge devam kayıtlarına bağlanmadığı sürece hangi saatte kaç kişiyle çalışıldığı bilinemez ve bir sonraki dönemin tahmini yine tahminle kalır.