Puantaj (Puantaj Cetveli) nedir?

Puantaj, çalışanın ay içindeki çalışılan günlerini, izin ve rapor günlerini, eksik günlerini ve fazla mesai saatlerini gösteren dönemsel çizelgedir. Bordro hesabının temel girdisidir; ücret ve kesintiye ilişkin kalemlerin çoğu bu veriden türetilir. Puantaj cetveli denen belge, bu verinin ay bazında dökülüp onaylanmış hâlidir ve iki işlev taşır: bordronun hesap dayanağı olmak ve çalışma düzenini belgelemek. İkinci işlev, uyuşmazlık çıktığında belirleyici olandır. Çalışma sürelerinin kaydını tutmak işverenin ödevidir: İş Kanunu'na İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği çalışma sürelerinin belgelenmesini, Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği fazla çalışma yaptırılan işçinin çalışma saatlerini gösteren belgenin düzenlenip imzalı bir nüshasının özlük dosyasında saklanmasını, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 56. maddesi ise yıllık izinleri gösteren izin kayıt belgesinin tutulmasını arar. Kayıt tutulmadığında sonuç işveren aleyhine döner; fazla çalışma iddiası tanık beyanı gibi delillerle değerlendirilir ve işverenin elinde çalışmanın gerçekte ne kadar olduğunu gösteren bir belge bulunmaz. Yerleşik yargı uygulamasında imzalı kayıtlar güçlü delil sayılır: işçinin imzasını taşıyan ücret bordrosunda fazla mesai tahakkuku görünüyorsa, işçi ancak yazılı belgeyle ya da o dönemi kapsayan somut delille aksini ileri sürebilir. Buna karşılık imzasız, sonradan tek taraflı düzenlendiği anlaşılan veya giriş-çıkış kayıtlarıyla çelişen bir cetvel aynı ağırlığı taşımaz; bu yüzden puantajın değeri düzenlenmiş olmasından değil, çalışanın bilgisi dahilinde ve tutarlı biçimde tutulmuş olmasından gelir. PDKS ile puantaj aynı şey değildir, biri diğerinin girdisidir: PDKS giriş ve çıkış hareketlerini zaman damgasıyla kaydeden ham veridir, puantaj ise bu hareketlerin izin, rapor, hafta tatili, resmî tatil ve fazla mesai kurallarına göre yorumlanmış aylık özetidir. İki katman arasındaki kopukluk, bordro hatalarının başlıca kaynağıdır; uygulamada hataların büyük bölümü hesaplama yanlışından değil, bu veri akışının kırılmasından doğar. Puantaj kayıtları kuruma yapılan bildirimlerle de tutarlı olmak zorundadır: ay içinde otuz günden az prim bildirilen sigortalıda seçilen eksik gün nedeninin dayanağı bu çizelgedir ve belgeyle doğrulanamayan eksik günler idari para cezası ile teşvik kaybı riski doğurur. Çizelgeler çalışanın çalışma saatlerine ilişkin kişisel veri içerdiğinden erişim yetkiyle sınırlandırılmalı ve kayıtlar özlük dosyasıyla aynı disiplinde saklanmalıdır.