SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) nedir?

SGK, Türkiye'de sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası uygulamasını tek elden yürüten Sosyal Güvenlik Kurumu'nun kısaltmasıdır. Kurum, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu ile 2006 yılında kurulmuş; o tarihe kadar ayrı ayrı işleyen üç kurum, yani işçilerin bağlı olduğu Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK), bağımsız çalışanların bağlı olduğu Bağ-Kur ve kamu görevlilerinin bağlı olduğu Emekli Sandığı tek çatı altında birleştirilmiştir. Birleşme kurumları teke indirmiş, statüleri ortadan kaldırmamıştır: 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinde bu üç grup sırasıyla 4/a, 4/b ve 4/c olarak yaşamaya devam eder ve emeklilik şartlarından sağlık hakkına kadar pek çok konuda aralarındaki farklar korunur. Kurum kamu tüzel kişiliğine sahiptir, idari ve mali özerkliği bulunur ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili kuruluşudur. Görev alanı dört başlıkta toplanır: sigortalıların ve işyerlerinin tescili, prim tahakkuk ve tahsilatı, kısa vadeli sigorta kolları (iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık) ile uzun vadeli sigorta kollarından (malullük, yaşlılık ve ölüm) doğan ödeme ve aylıkların bağlanması, genel sağlık sigortası kapsamındaki sağlık hizmetlerinin finansmanı ve denetim ile idari yaptırım. İşveren tarafından bakıldığında Kurum, bir dizi somut yükümlülük olarak görünür: işyerinin işyeri bildirgesiyle tescili, her çalışan için işe giriş bildirgesi, sigortalılık sona erdiğinde işten ayrılış bildirgesi, aylık prim ve hizmet bilgilerinin beyanı, istirahat raporlarında e-Vizite bildirimi, prim teşviklerinin tanımlanması ve borç ile tahakkuk takibi. Bu işlemlerin büyük bölümü e-Bildirge ekranı üzerinden yürütülür; prim ve hizmet bildirimi ise Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MUHSGK) ile vergi idaresinin beyanname sistemi üzerinden yapılır ve bu ikili yapı en sık karıştırılan noktadır. Sık karıştırılan bir başka kurum İŞKUR'dur: işsizlik ödeneği SGK'dan değil, 4447 sayılı Kanun kapsamında İŞKUR tarafından İşsizlik Sigortası Fonu'ndan ödenir; SGK'nın buradaki rolü, işten ayrılış bildirgesindeki veriyi üretmesidir. Çalışan tarafında Kurumla temas çoğunlukla e-Devlet üzerinden kurulur; sigortalılık başlangıcı, prim gün sayısı ve bildirilen kazançlar buradaki SGK tescil ve hizmet dökümünden görüntülenir. Bordronun kendisi ise Kurumda değil işverendedir: SGK'ya bildirilen kazanç ve gün bilgisi, ücret hesap pusulasının kalem kalem dökümünün yerine geçmez.