GSS (Genel Sağlık Sigortası) nedir?

Genel sağlık sigortası (GSS), Türkiye'de yerleşik herkes için zorunlu olan ve sağlık hizmetlerinden yararlanmayı sağlayan sosyal sigorta koludur. Çalışanlar için ayrı bir başvuru veya belge gerektirmez: GSS primi, SGK priminin içinde yer alan ve prime esas kazanç üzerinden alınan yüzde 12,5'lik bölümdür; bunun yüzde 5'i çalışan, yüzde 7,5'i işveren payıdır. İşveren bildirimi yapıldığı sürece çalışan ile bakmakla yükümlü olduğu eş, çocuk ve ana-babası sağlık hizmetinden yararlanır. Karışıklık işten çıkışta başlar. Sigortalılığı sona eren kişi çıkış tarihinden itibaren on gün süreyle sağlık hizmetinden yararlanmaya devam eder; çıkıştan geriye doğru son bir yıl içinde en az 90 gün zorunlu sigortalılığı varsa bu süre, bakmakla yükümlü olduğu kişiler dahil 90 güne çıkar. Süre dolduğunda kişi kendi adına genel sağlık sigortalısı sayılır ve prim yükümlülüğü kendisine geçer; işsizlik ödeneği alınan dönemde primi İşsizlik Sigortası Fonu ödediğinden bu dönemde borç doğmaz. Halk arasında "GSS prim borcu" denen tutar çoğunlukla şöyle birikir: kişi tescilden itibaren bir ay içinde gelir testi başvurusu yapmaz, geliri eşiğin üzerinde kabul edilir ve adına her ay prim tahakkuk ederek borç fark edilmeden büyür. Gelir testi, ikamet edilen yerdeki sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfına başvurularak yaptırılır; aile içinde kişi başına düşen aylık gelir brüt asgari ücretin üçte birinden azsa prim Devletçe ödenir, fazlaysa kişi brüt asgari ücretin yüzde 3'ü tutarında aylık prim öder — 2026 yılında bu, aylık 990,90 TL'ye karşılık gelir. Prim borcu bulunanların sağlık hizmetinden yararlanması kural olarak kısıtlanır; borcun yapılandırılmasına veya gelir testi sonucuna göre yeniden hesaplanmasına imkân tanıyan düzenlemeler dönemsel olarak yapıldığından güncel durum e-Devlet üzerinden doğrulanmalıdır. İşveren tarafındaki karşılığı bildirim disiplinidir: ay içinde 30 günden az prim bildirilen çalışanın eksik günleri için genel sağlık sigortası tamamlaması gündeme gelebilir, bu yüzden eksik gün nedeninin doğru kodlanması çalışanın sağlık hakkını doğrudan etkiler.