Prim nedir?

Prim hakkında ayrıntılar

Birinci anlamda prim, çalışana satış, hedef, üretim veya performans gibi bir ölçüte bağlı olarak normal ücretinin üzerine ödenen ücret ekidir; satış primi, performans primi, hedef primi ve devam primi bu türdendir.

Kanuni niteliği ücrettir: 4857 sayılı İş Kanunu md. 32 "ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak"ı aynı ödeme kurallarına bağlar; Gelir Vergisi Kanunu md. 61, ödemenin prim veya ikramiye adıyla yapılmasının ücret niteliğini değiştirmediğini söyler; 5510 sayılı Kanun md. 80 de prim, ikramiye ve benzeri istihkaklardan o ay yapılan ödemeleri prime esas kazanca katar.

Yani ücret eki prim brüt bir ödemedir: ödendiği ayın bordrosunda ayrı satırda gösterilir, SGK primi ve gelir vergisi hesabına girer. Primin koşulları (hedef, oran, hesap dönemi, hak ediş anı) kanunda değil, iş sözleşmesinde veya yazılı prim yönergesinde belirlenir; koşulları yazılı olmayan prim, uyuşmazlıkta ispatı zorlaştırır.

Primler hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin hesabına katılmaz (md. 50); düzenli ödenen prim ise kıdem tazminatına esas ücrette, işçiye sağlanan para ve para ile ölçülebilen menfaatler arasında dikkate alınır (1475 sayılı Kanun md. 14). İkramiyeden farkı, primin bir başarı ölçütüne, ikramiyenin ise bayram veya yıl sonu gibi bir döneme bağlanmasıdır.

İkinci anlamda prim, sosyal güvenlik primidir: çalışanın prime esas kazancı üzerinden hesaplanıp işçi ve işveren payı olarak Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenen zorunlu tutardır ve bordroda kesinti satırında görünür. Emeklilik hesabında geçen "prim günü" bu primin bildirildiği gün sayısıdır.

Gündelik dildeki "prim yapmak" (ilgi görmek) deyiminin bu iki anlamla ilgisi yoktur. empuno bordrosunda ücret eki prim, toplam brüt kazanca ek kazanç olarak eklenir; SGK matrahı ve kümülatif gelir vergisi matrahı bu toplam üzerinden hesaplanır.