TES (Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi) nedir?

Tamamlayıcı emeklilik sistemi (TES), zorunlu sosyal güvenlikten bağlanan emekli aylığını tamamlamak üzere kurgulanan, işyeri temelli birikim modelidir. Emeklilik geliri üç basamaklı bir yapı olarak anlatılır: birinci basamak SGK'nın ödediği zorunlu kamu emekli aylığı, ikinci basamak çalışma hayatına bağlı tamamlayıcı emeklilik, üçüncü basamak ise kişinin kendi iradesiyle yaptığı bireysel birikimdir. TES kavramı ikinci basamağı, yani emeklilikteki gelirin yalnızca kamu sisteminden değil, çalışma dönemi boyunca biriken bir fondan da beslenmesini anlatır. Türkiye'de hâlihazırda işleyen yapı bireysel emeklilik sistemidir; onun işyeri üzerinden kurulan biçimi bu sözlükteki BES otomatik katılım maddesinde anlatılmıştır. İkisinin karıştırılmasının nedeni benzer görünmeleridir, ayrım şu noktalarda toplanır: BES otomatik katılımda katkı payının kaynağı çalışanın ücretinden yapılan kesintidir, işveren katkısı yoktur, sisteme devlet katkısı eklenir ve çalışan bildirimden itibaren iki ay içinde cayabilir, sonrasında da birikimini alarak ayrılabilir. Tamamlayıcı emeklilik olarak tartışılan modelde ise işveren katkısının da bulunması ve birikimin emeklilik yaşına kadar sistemde kalması, yani çıkışın sınırlandırılması esastır. Bu tanımda katkı oranı, işveren payı ve yürürlük tarihi verilmemesinin nedeni bilinçlidir: bunlar doğrudan işveren yükümlülüğü doğuran ayrıntılardır ve yalnızca Resmî Gazete'de yayımlanan güncel düzenleme metninden doğrulanabilir. Bordro tarafındaki pratik sonuç açıktır: tamamlayıcı emekliliğe ilişkin bir kesinti veya işveren katkısı gündeme geldiğinde bu, bugün bordroda görünen BES otomatik katılım kesintisinin yerine geçen değil, ondan ayrı olarak izlenmesi gereken bir kalemdir.