Meslek Hastalığı nedir?

Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple ya da işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik hâlleridir; tanım 5510 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yapılmıştır. İş kazasından farkı zamandadır: iş kazası ani ve tek bir olaya bağlanırken meslek hastalığı zamana yayılan bir maruziyetin sonucudur ve çoğu zaman başlangıç anı belirlenemez. Bu nedenle tespit edilen şey hastalığın varlığı değil, hastalık ile yapılan iş arasındaki bağdır. Tespit tek bir hekim raporuyla yapılmaz: Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucularınca düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgeler incelenerek Kurum sağlık kurulunca karara bağlanır; bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmayacağı konusundaki uyuşmazlıkları ise Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu çözer. Değerlendirmede iki ölçüt belirleyicidir: kişinin o işte ne kadar süre çalıştığı ve işten fiilen ayrıldıktan sonra hastalığın ortaya çıkması hâlinde aradan geçen sürenin mevzuatta öngörülen azami süreyi (yükümlülük süresi) aşıp aşmadığı. Bu yüzden iş ilişkisi sona ermiş olsa bile meslek hastalığı tespiti gündeme gelebilir. Bildirim yükümlülüğü iş kazasındakiyle aynı uzunlukta ama farklı bir andan başlar: işveren, meslek hastalığını öğrendiği günden itibaren üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir; kazada süre olay tarihinden, meslek hastalığında öğrenilme tarihinden işler. Süresinde yapılmayan bildirim idari para cezası doğurur ve geç bildirim hâlinde bildirim tarihine kadar sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği Kurumca işverenden tahsil edilir. Sağlanan yardımlar iş kazasıyla aynıdır: prim gün şartı aranmadan geçici iş göremezlik ödeneği, meslekte kazanma gücünde en az yüzde 10 kayıp hâlinde sürekli iş göremezlik geliri, ölüm hâlinde hak sahiplerine gelir; işverenin kusuru varsa Kurum ödediği tutarları rücu eder ve bu hastalıktan doğan tazminat davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır. İşveren tarafındaki korunma yolu belgedir: 6331 sayılı Kanun kapsamında risk değerlendirmesinin yapılması, maruziyet ölçümlerinin kayıt altına alınması ve işe giriş ile periyodik sağlık muayenelerinin eksiksiz yürütülmesi hem hastalığın erken fark edilmesini sağlar hem de iş ile hastalık arasındaki bağın tartışıldığı dosyalarda işverenin başlıca dayanağıdır. Bu kayıtlar özlük dosyasında uzun yıllar saklanır.